Zirve öncesi NATO’da diplomasi trafiği

NATO'nun kuruluşunun 70’inci yılı, yarın Londra’da gerçekleşecek olan zirvede kutlanacak. Peki Türkiye ile NATO’nun son günlerde oldukça gergin seyreden ilişkilerinde zirve öncesi çözüm bulunabilecek mi?

Zirve öncesi NATO’da diplomasi trafiği

Türkiye, geçtiğimiz günlerde Baltık devletleri ve Polonya için hazırlanan Savunma Planı'na onay vermediğini açıkladı. Türkiye’nin söz konusu tutumu Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) müttefikleri içinde yeni bir gerilim kaynağı oldu. Türkiye’nin bu kararı almasının altında yatan en büyük sebep, ABD'nin de aralarında olduğu 8 müttefikinin YPG'nin tehdit olarak tanımlandığı ‘’Türkiye Savunma Planı’’ belgesinin yayımlanmasına, izin vermemesi oldu.

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, sorunun bir an önce çözülmesi ve zorlu geçmesi düşünülen Londra Zirvesi'ni gölgelememesi için oldukça yoğun bir diplomatik trafik yürütüyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ında katılacağı zirve, yarın başlayacak ve Çarşamba günü ile birlikte toplamda iki günü kapsayacak.

NATO kuruluşunun 70’inci yılını kutlayacağı zirveye ABD Başkanı Donald Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Almanya Başbakanı Angela Merkel ve İngiltere Başbakanı Boris Johnson gibi çok sayıda müttefik bir araya gelecek.

Türkiye’nin Baltık devletleri ve Polonya için hazırlanan savunma Planı'nı onaylamaması, Macron'un NATO'nun "beyin ölümünün" gerçekleştiğine ilişkin değerlendirmesi, Trump'ın her fırsatta külfet paylaşımı açısından Avrupalı müttefikleri sert şekilde eleştirmesi, zirve sırasında gündeme gelecek genel içerikli tartışmalar arasında gösteriliyor. 

Öte yandan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Macron'a ''Önce sen kendi beyin ölümünü kontrol ettir'' cevabını vermesi Fransa'da yankı uyandırmış ve zirvede değerlendirilmesi gereken önemli konulardan biri haline gelmiştir. 

‘’TEK TARAFLI DAYANIŞMA OLMAZ’’

Ankara her fırsatta, Baltık devletleri ve Polonya'nın savunması için gözetilen duyarlılığın Türkiye için de gösterilmesi gerektiğini belirtirken dayanışmanın tek taraflı bir duygu olmadığının da altını çiziyor. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, ‘’Türkiye'nin Baltık planına karşı olmadığını ancak aynı duyarlılığın Türkiye'nin savunması için de gösterilmesini gerektiğini net bir biçimde bildirdi.

NATO'nun tüm müttefiklerinin endişelerini karşılayacak şekilde hareket etmesi gerektiğini belirten Çavuşoğlu, ‘’Güvenlik endişelerini karşılamada bazı ülkeler itiraz ederse bu kez NATO içinde birlik olmaz. NATO içinde kararlar zaten konsensüsle olur. Biz Baltık ülkelerine yönelik NATO'nun mukabele planına karşı değiliz ama Baltık ülkeleri için istenenin bizim için de istenmesi lazım. Biz de müttefikiz’’ dedi.

Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’nün Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ile görüşmelerin sürdüğü bilgisini veren Çavuşoğlu, "NATO Genel Sekreteri'nin bazı teklifleri oldu. Onu müzakere ediyoruz. Kendi aramızda da Milli Savunma Bakanımız ve askerlerimizle, bizim arkadaşlarımızla yine görüşmeler var. Sayın Cumhurbaşkanı'mıza arz edeceğimiz konular var. NATO Liderler Toplantısı öncesi bu konularda bazı adımları karşılıklı atmak istiyoruz. Neticede farklı görüşler olabilir. Önemli olan orta yolun bulunmasıdır. Biz de bu çaba içindeyiz," ifadelerini kullandı.

DİPLOMASİ TRAFİĞİ SÜRÜYOR

Bu süre zarfı içinde NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'in sorunun daha da büyümeden ve zirve öncesinde çözülmesi için devrede olduğunu; Türkiye için hazırlanan Savunma Planı'nda hem Türkiye'yi hem de başta ABD olmak üzere itirazcı devletleri orta noktada buluşturacak bir dil üzerinde çalıştığı biliniyor. Stoltenberg'in bu çabasının son dönemde NATO içinde giderek artan Türkiye karşıtı söylem ve pozisyonları ne kadar dindireceği ise tartışmalı bir konu olarak görülüyor.

DÖRTLÜ TOPLANTI GERÇEKLEŞECEK

Bütün dünyanın gözü yarın NATO’nun 70’inci yıl buluşmasında olacak. Bunun en önemli sebebi ise, zirvenin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Boris Johnson ve Almanya şansölyesi Angela Merkel arasında dörtlü bir toplantıya ev sahipliği yapacak olması. Son günlerde Macron’un Türkiye’yi hedef alan çarpıcı açıklamaları Türkiye’yi ve müttefikleri kızdırmıştı.

Türkiye'nin Barış Pınarı Harekatı'nı başlatmasına tepki gösteren başta Fransa ve Avrupa’nın diğer önemli ülkeleri, Londra'da gerçekleşecek bu toplantıyla Suriye'de bundan sonraki sürecin Türkiye ile daha koordineli yürütülmesi, IŞİD ile mücadelenin aksamaması gibi konu başlıklarını ele almayı amaçlıyor.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’IN ÖNE ÇIKARACAĞI BAŞLIKLAR

Türkiye bu zirveyi, Barış Pınarı Harekatı’nın meşrulaştırılması ve güvenli bölge olarak ilan edilen Tel Abyad ile Resul Ayn arasındaki bölgeye Suriyeli mültecilerin dönmelerini sağlayacak siyasi ve ekonomik destek bulunması açısından önemli görüyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın özel görüşmelerde ve zirve kapsamında yapacağı konuşmada, NATO'nun Suriye'de daha fazla rol oynaması, Türkiye'nin güvenliğine daha çok destek vermesi gibi unsurları öne çıkaracağı belirtiliyor.