Zelenskiy dönemi ve Kırım'ın geleceği

Ukrayna'da gerçekleşen Meydan Devrimi sonrası yaşanan kaos ortamında Kırım ve Ukrayna'nın doğusundaki bazı bölgeler Rusya'nın desteğindeki güçlerin kontrolüne geçti. Yaşananlar özellikle Kırım'daki Tatarlar için büyük bir felakete dönüşürken, Moskova yönetimi bölgedeki varlığını artırdı. Bununla birlikte Ukrayna'da başlayan yeni dönemin yaşananlara nasıl etki edeceği merak konusu.

Zelenskiy dönemi ve Kırım'ın geleceği

Ukrayna'da 2013 sonu ve 2014 yılı başlarını kapsayan ve Meydan Olayları olarak anılan gelişmeler neticesinde, Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç görevini terk etmek zorunda kalmıştı. Yaşananları takiben ülkenin farklı noktalarında çıkan çatışmalar, Rus destekli paramiliter unsurların bazı bölgeleri işgal etmesiyle sonuçlandı. Olaylar sonrası ülkede kurulan geçici hükümet ile gidilen seçimlerde Batı yanlısı iş adamı ve ülkenin en zengin oligarklarından Petro Poroşenko yeni Devlet Başkanı seçilirken, Ukrayna'nın doğusundaki sıcak durum şiddetini artırdı. Donetsk ve Luhansk bölgelerinde Rus destekli unsurlar sözde bağımsız devletler ilan ederken, Kırım'da da benzer bir durum gerçekleşti. İlerleyen süreçte ise Kırım, Moskova yönetimi tarafından ilhak edildi. Gelinen noktada Kırım Tatarlarının durumu acı bir boyuta taşınırken, bölgenin geleceğinin nasıl şekilleneceği merak ediliyor.

Ukrayna krizi

Başkent Kiev'deki Nezalezhnosti Meydanı'nda gerçekleşen Avrupa Birliği (AB) yanlısı olaylar, şiddet eylemleri ve polis müdahaleleri ile boyut değiştirmişti. Bu süreçte yaşanan gelişmeler doğrultusunda farklı bölgelere de sıçrayan gösteriler neticesinde Yanukoviç rejimi devrildi. Yaşanan çatışmaların merkezi olması sebebiyle olaylar için önemli olan Nezalezhnosti Meydanı, bu başkaldırışa da ismini verdi. Meydan Olayları veya Meydan Devrimi olarak anılan protesto gösterileri Ukrayna yönetiminde değişikliğe sebebiyet verirken, Kiev'in bazı yerlerdeki kontrolü kaybetmesine neden oldu. Donetsk ve Luhansk bölgeleri şiddetli çatışmalara sahne oldu. Müslüman Tatar nüfusun yoğun olarak yaşadığı Kırım'da asker üniformaları Rusya yanlısı unsurlar hükümet binalarını işgal etti. Bu işgal dalgası sırasında yüzlerce kişi hayatını kaybederken, Moskova hükümeti yaşananlarda bağlantısı olmadığını savundu. Ancak, söz konusu unsurların Rusya'ya bağlanmak istediğini dile getirmesi bu durumu yalanlıyordu.

Kırım'ın ilhakı

İlerleyen süreçte sözde bağımsız bir seçim yapılan Kırım'da yine sözde bir bağımsız hükümet kuruldu. Ülkenin toprak bütünlüğünden yana olan ve Kiev'deki merkezi hükümetin yanında olduğunu ifaden Kırımlı Tatar liderler bölgeden ayrılmak zorunda kaldı ya da sürgün edildi. Kırım'daki Rus yanlısı yeni yönetim kısa sürede Rusya'ya bağlanmak istediğini ilan ederek bir de referandum düzenledi. Referandum sonuçları neticesinde Rusya, Kırım'ı ilhak ederek kendi topraklarına katmış oldu. Ancak uluslararası hukuka aykırı sayılan bu durum hem Kiev hem de Batılı güçler tarafından şiddetle reddedildi. Tüm bunların yanında Donetsk ve Luhansk'taki Rus askeri varlığı, Moskova'nın durumu inkar etmesine rağmen arttı. Ukrayna Devlet Başkanı Poroşenko ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin liderliğinde Almanya ve Fransa'nın arabuluculuğunda gerçekleştirilen barış görüşmeleri, Kırım'a dair bir çözüm ortaya koyamadı. Bu kapsamda Ukrayna'nın toprak bütünlüğü bir türlü sağlanamadı.

Zelenskiy dönemi ve beklentiler

Kiev ve Moskova arasında yaşanan gerginliğin gölgesinde Ukrayna'da 2019 Başkanlık seçimlerinde sürpriz bir aday olarak öne çıkan Volodimir Zelenskiy, Petro Poroşenko'nun rakibi oldu. Gelişmeleri takiben Zelenskiy elde ettiği destek ile seçimi ezici bir üstünlükle kazandı. Bu süreçte Zelenskiy, barışçıl yollarla Rusya ve Ukrayna arasındaki sorunları çözmek istediğini sık sık dile getirdi. Gelinen noktada siyasi geçmişi olmaması sebebiyle Zelenskiy'e şüpheyle yaklaşılsa da, yeni dönemde onun iletişim becerilerinin işe yarayabileceği düşünülüyor. Moskova yönetimi de Zelenskiy ile daha ılımlı bir ilişki kurulabileceğini savunuyor ama özellikle Kırım konusunda geri atacak gibi görünmüyor. Nitekim, Rusya'nın Kırım konusundaki yaklaşımı oldukça kararlı ve Ruslar için Kırım, ülkenin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş durumda.

Türkiye ve Tatarlar

Olayların başından bu yana sorunun barışçıl yollarla çözülmesini savunan Türkiye, tarihi ve kültürel bağlar nedeniyle Kırım Tatar halkı için anavatan konumunda. Kırım'dan sürgün edilen çok sayıda Tatar, bugün Türkiye'de yaşamını sürdürüyor. Aynı zamanda Kırımlı liderler Türk yetkililerle birlikte Kırım'daki durumun iyileştirilmesi için çaba sarf ediyor. Zelenskiy dönemi Kırım halkı için yeni bir umut anlamına gelse de, birçok kişi Zelenskiy'nin Moskova yönetimi ile bir uzlaşmaya varacağını sanmıyor. Görünen o ki ilerleyen süreçte Kırım, Donetsk ve Luhansk sorunlarının nasıl çözüleceği, Zelenskiy'nin kararlılığının yanında Rus tarafının atacağı adımlara bağlı.