Yerli ve milli Sahan Bombası

Milli Mücadele yıllarında örnek bir bir mücadele sergileyen Gaziantep halkı, Fransız askerleri ve Ermeni çetecilerle başa çıkmak için çeşitli icatlar yaptı. Tak Tak ve Sahan Bombası adı verilen bu icatlar, pratik kullanımları ve zekice tasarlanmış düzenekleri ile dikkat çekiyor.

Yerli ve milli Sahan Bombası

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Anadolu’nun pek çok şehrinde olduğu gibi Antep’e de düşman askerleri girdi. Antep’i önce İngilizler işgal etti. İngiliz işgali 15 Ocak 1919 tarihinde başladı. Ardından şehri Fransızlar’a teslim ettiler. Fransızlar şehirdeyken Ermeni çeteler halka zulme baladı. Fransız yönetimi bu duruma çoğunlukla kalmasının yanı sıra, oruda Ermeniler’den oluşan bir tabura da yer veriyordu. Fransız işgali ve Ermeniler’in taşkınlıkları Antep halkını karşı koymaya itti.

Anadolu’nun farklı noktalarında yürütülen cemiyet calışmalarına bağlı olarak örgütlenen Antep halkı, Ocak 1920 tarihinde direnişe geçti. İlk direniş Antep’in dışında yaşandı. Çatışmalarda 60 civarında Fransız asker öldürüldü. Ardından Fransız ordusunda peş peşe darbeler vuruldu.

Oldukça zor duruma düşen Fransız ordusuna, Suriye’deki Fransız birliklerinden yardım gönderildi. Pek çok çatışmanın ardından Fransızlar Antep’i kuşattı ve Türk bölgelerine uzaktan saldırmaya başladı.

Antepliler bu saldırılara uzun bir süre direndi. Direniş esnasında düşmanları ile mücadele ederken kısıtlı imkanlarla da başa çıkmaya çalıştı. Halk, cephanenin yetersizliği sebebiyle kendi bombasını üretmeye başladı.

Yemek kaplarından üretilen bu bombalarsa sahan bombası adı verildi. Tıpkı bir el bombası gibi kullanılıyordu. Antepliler'in kullandığı tek el yapımı silah bu değildi. Bir de 'Tak Tak' adını verdikleri düzeneği kullanıyorlardı. Tak Tak, daha çok savunmaya yönelik bir aletti.

Kadınların Makineli Tüfeği Tak Tak

Fransızlar, Antep'i oldukça güçlü silahlarla kuşatmıştı. Bu silahların arasında makineli tüfekler de bulunuyordu. Fransızlar’ın yüzlerce makineli tüfeğine karşı, Türkler de ‘Tak Tak’ adında bir icat geliştirmişti.

Ağaçtan üretilen Tak Tak, içerisinde dişli bir mekanizma barındırıyordu. Dişli mekanizmanın ucunda ise çubuk bulunuyordu. Tak Tak’ı kullanan kişi, bu çubuktan tutup mekanizmayı sallamaya başladığında makineli tüfek sesi çıkıyordu. Bu alet daha çok kadınlar için üretilmişti. Geceleri erkekler düşmana karşı savaşa gittiğinde, kadınlar yurdu korumak için Tak Tak kullanıyordu. Onlarca Tak Tak sesi birleştiğinde ortaya çıkan sesle düşmanın korkup kaçması amaçlanıyordu.

Türk Kara Kuvvetleri’nin kurucusu olarak kabul edilen Mete Han, ses gücünden yararlanmak için ıslıklı oku icat etti. Islıklı okun baş kısmında delikler bulunuyordu ve tiz bir çıkıyordu. Bu ok askerleri kullanılıyordu. Yüzlerce ıslıklı ok aynı anda fırlatıldığında ise oldukça yüksek sesler çıkarıyordu. Böylece düşman askerler korkuyor ve savaş düzenleri bozuluyordu. Türkler, Tak Tak ile Mete Han’dan 2 bin 100 yıl sonra düşmanı püskürtmek tekrar ses gücünden faydalandı.

 

Yemek Kabından Sahan Bombası

Antep direnişinde öne çıkan bir başka icat da Sahan Bombası idi. Sahan Bombası, bakır yemek kaplarının içerisine konulan malzemelerden oluşuyordu. Bomba düzeneği yapılırken iki yemek kabının içerine kükürt, kara barut ve metal parçaları konuyordu. Yemek kaplarının arasına ise gaz lambalarında kullanılan fitil yerleştiriliyordu. Daha sonra iki yemek kabı birbirine perçinleniyordu. Fitilin ateşlenmesiyle aktif hale gelen düzenek, el bombası gibi Fransız saflarına atılıyordu.

Sahan Bombası ve Milli Mücadele’de kullanılan diğer aletler, günümüzde Gaziantep Savaş Müzesi’nde sergileniyor.