Yerel Seçimler: İttifaklar, Beka Sorunu ve Yerel Yönetimlerde Mental Dönüşüm

Yerel seçimlere haftalar kala mitinglerle beraber proje tanıtımları ve tartışmalar da alevlendi. Genel olarak 24 Haziran 2018 Genel Seçimleri ve Cumhurbaşkanlığı Seçimlerine benzer bir atmosfer ile cepheleşme yaşanıyor. Cumhur İttifakında AK Parti ile MHP aynı safta ortak adaylarla mücadele ederken, Millet İttifakı ise bir önceki seçimlere göre farklı bir strateji güdüyor.

Erdem Eren

Erdem Eren

erdem@intell4.com

Yerel Seçimler: İttifaklar, Beka Sorunu ve Yerel Yönetimlerde Mental Dönüşüm

Yerel seçimlere haftalar kala mitinglerle beraber proje tanıtımları ve tartışmalar da alevlendi. Genel olarak 24 Haziran 2018 Genel Seçimleri ve Cumhurbaşkanlığı Seçimlerine benzer bir atmosfer ile cepheleşme yaşanıyor. Cumhur İttifakında AK Parti ile MHP aynı safta ortak adaylarla mücadele ederken, Millet İttifakı ise bir önceki seçimlere göre farklı bir strateji güdüyor.

CHP, İyi Parti, Saadet Partisi ve HDP Cumhur İttifakına karşı aslında aynı safta olsalar da bunu farklı söylemlerle doğrudan değil dolaylı olarak dile getiriyorlar. Tabii ki burada asıl sorun HDP. Bu üç partide HDP ile aynı safta olduklarını dile getirmeye çekinseler de, HDP aday çıkarmadığı illerde Cumhur İttifakına karşı oy kullanılacağını dile getirerek aslında Millet İttifakını desteklediğini beyan ediyor.

Millet İttifakı: Asıl Olmayanların İttifakı

24 Haziran 2018 Genel Seçimleri ve Cumhurbaşkanlığı Seçimleri öncesinde Türkiye siyaseti iki farklı ittifakla tanışmıştı. Bir tarafta daha homojen bir yapıya sahip olup tabanları da birbirine yakın olan ve aslında tabiri “millet olan” AK Parti ile MHP’nin oluşturduğu “Cumhur İttifakı”; diğer tarafta oldukça heterojen duran tabanları da birbirine zıt görünen; CHP, İyi Parti, Saadet Partisi ve belirli oranlarda ittifakla ortak hareket eden HDP’nin içinde bulunduğu “Millet İttifakı”.

Cumhur İttifakı kazandığı seçimlerle doğal ve başarılı bir ittifak olduğunu kanıtladı ancak Millet İttifakı siyaset bilimi bakımından oldukça klinik bir vaka. Yıllar içinde bütün ittifak üyeleri kuruluş amaçlarının ya da söylemlerinin aslına bir olmayan hallere dönüştü. CHP Mustafa Kemal Atatürk ve Halk ile aslı bir olmayan; Saadet Partisi Necmettin Erbakan’la aslı bir olmayan, HDP Kürt vatandaşlarla aslı bir olmayan ve son olarak İyi Parti ise İyilik ile aslı bir olmayan…

Devletin kurucu kadrosunun partisi olan CHP tarihsel olarak giderek darbeleri meşru gören, daha çok elit bir kesimin partisi olan, FETÖ ve PKK gibi terör örgütlerine bile tavır alamayan bir parti oldu. Necmettin Erbakan’ın partisi Saadet Partisi ise Erbakan’a 28 Şubat zulmünü yaşatan bir zihniyetle ortak değil mi? HDP Kürt vatanların partisi olarak lanse edilse de bugüne kadar PKK ile işbirliğini bırakıp Kürt vatandaşlarımızın hangi sorununu dile getirdi? İyi Parti ise daha kuruluş dönemlerinde adı ve kadrosu FETÖ ile ilişkilendirildi.

Yerel Seçimler ve Beka Sorunu Tartışmaları

Yerel seçim propagandalarında bir konu var ki hem mitinglerde hem de televizyon programlarında loto oyununa döndü. O da beka sorunu. Genel olarak Cumhur İttifakı yerel seçimlerde ittifak kazanmazsa ya da Millet İttifakı kazanırsa ülkede bir beka sorunu yaşanacağını dile getiriyor. Millet İttifakı ise böyle bir sorunun olmadığını dile getiriyor. Aslında iddia sahibi Cumhur İttifakı üyelerinin bu konuyu açıkça doğru anlatamadığı da görülüyor.

31 Mart 2019 Yerel Seçimlerinden Cumhur İttifakı değil de Millet İttifakı daha güçlü bir kazanımla çıkarsa ülkede beka sorunu yaşanabilir mi yaşanabilir. Nasıl? “Yerel seçimler ve beka sorunu” ilk etapta anlamsız gelebilir ancak 2 ana temeli var;

İlki “Doğu ve Güney Doğu’daki” belediyelerin yine HDP’nin eline geçmesi neticesinde bölge genelinde “çukur ve hendek olaylarına” neden olan süreç PKK eliyle tekrardan yaşatılmaya çalışılabilir.

İkincisi “Cumhur İttifakında” özellikle AK Parti’nin oylarında yaşanacak büyük bir kayıp “erken genel seçim” tartışmalarını doğal olarak alevlendirecektir. Bu tartışma ve istikrarsızlık ortamı FETÖ ve PKK ile ve de ekonomik olarak sürdürülen ulusal ve uluslararası mücadeleyi büyük bir sekteye uğratacaktır. Çünkü Millet İttifakının ana gündem maddeleri FETÖ ve PKK ile mücadele etmek değildir. Zaten ittifak bu örgütlerle büyük oranda içli dışlıdır.

Üçüncüsü Türkiye’nin ana muhalefet partisinin, Atatürk’ün partisi CHP’nin genel başkanının YPG’yi dolayısıyla PKK’yı tehdit olarak görmemesi bile büyük bir beka sorunudur.

Yerel Yönetimde Mental Sorunlar ve Projelere Yansımaları

Partilerin ve belediye başkan adaylarının yerel seçimlere yönelik söylem ve projelerine bakıldığında birçoğu halka hizmet amacıyla özellikle önemli tesis projelerini öne sürüyorlar. Amaç ve iyi niyet doğru ama gerçekçi mi? Belediyelerin birçoğu bugün çok ciddi borç yüküyle boğuşurken, yeni gelen ya da devam edecek yönetimler bu borç yükü içerisinde büyük tesis projelerini nasıl yapacaklar nasıl kaynak yaratacaklar? Buna cevap verilmiş değil ya da dile getirilmiyor.

Yerel yönetimlerde halka hizmetin yalnızca tesisleşmenin ve yerel hizmetin arttırılmasından geçmediğinin anlaşılması gerekiyor. Bunun yolu da hem belediyenin hem de vatandaşın gelirini arttırıcı projelere odaklanılması. İlk olarak yerel yönetimlerde mental bir değişiklik şart. Belediyeler sadece belirlenen ya da tayin edilen bütçenin harcanacağı ya da idare edileceği kurumlar olarak görülmemeli. Ulusal ve uluslararası projelerle gelir arttırıcı kurumlar olarak da idare edilmeli. Ulusal çapta model olabilecek çözümler getirmeli, uluslararası fonlara daha çok başvurmalı, uluslararası yerel yönetim model, hizmet ve projelerini daha doğru analiz edebilmeli…

Belediyeler sahip oldukları bütçelerle merkezi bütçeden ciddi bir pay almakla birlikte devlet gelirleri ya da vatandaşların vergilerinde ciddi bir yeri kaplıyorlar. Bu manada yerel bütçenin iktisadi doğrularla yönetilmesi merkezi bütçenin performansını da doğrudan etkilediği gibi vatandaşın devletle karşılaştığı ilk birimler olarak belediyelerin başarısı vatandaşında refahını büyük oranda belirliyor. Bu nedenle belediyelerin ellerindeki bütçeleri sadece klasik belediyecilik hizmetleriyle harcaması aslında merkezi bütçeyi de olumsuz etkilediği gibi vatandaşın refahını arttırabilecekken vatandaşla merkezi idare arasında bazı temel sorunlara da neden oluyor.

Günümüzde vatandaşın refahını doğrudan ilgilendiren konuların başında; gelir seviyesi, devletin sosyo-kültürel politikaları ile güvenlik ortamı gibi konular geliyor. Yerel yönetimler genel olarak kendilerini devletin sosyo-kültürel politikalarının yerelde hizmete dönüşmesi ekseninde konumlandırsalar da diğer konularda da aktif olmaları gerekiyor. Ki sosyo-kültürel politika ve projelerde büyük bir eksiklik ve plansızlık göze çarpıyor. Belediyelerin il ve ilçe yapısına uygun hazırlanmış kısa, orta ve uzun vadeli sosyo-kültürel plan ve projeleri de mevcut değil. Sosyal yardımlar ve kültürel faaliyetler gibi çalışmalar da belirli bir tekdüzelik de gerçekleştiriliyor.

Güvenlik gücü her devlette merkezi idarenin elinde bulunan bir tekeldir federal devletler hariç. Güvenlik daha çok siyasi erkin elinde bulunması gerektiğinden kasıt belediyelerin güvenlik ortamına katılmaları değil. Ancak belediyeler vatandaşın daha güvenli bir şehir yapısında yaşamalarına imkân sağlayabilirler. Bu noktada emniyet güçleri ile koordineli olarak gerekli sorunlu bölgelerde TOKİ veyahut ilçelerdeki mevcut iş adamları gibi paydaşlarla kentsel dönüşümü fiziken ve manen yapabilirler.

Yine vatandaşın gelir seviyesini arttırıcı ve refahını doğrudan ilgilendiren önlem ve projeler de belediyelerin görev alanlarına giren konulardır. Burada sadece vatandaşa gelir ya da istihdam sağlamak da söz konusu değil. Gider azaltıcı politikalar ve projelerle de vatandaşa maddi katkı sunulabilir. Yakın dönemde en güzel örneklerin başında “tanzim satışlar” geliyor. Uygun fiyatlarla sunulan ürünler aslında vatandaşın parasının en azından bir kısmının cebinde kalmasını sağlamadı mı?

Ezcümle ülkemizdeki yerel yönetim anlayışının çevresel ve sosyal hizmetlerin yanı sıra alt ve üst yapı çalışmaları gibi teknik ve tesissel anlayıştan daha stratejik, pratik ve çözüm odaklı modern bir mental yapıya dönüştürülmesi şart gibi görünüyor. Mevcut bu dönüşüm hem yerel bütçenin daha doğru kullanılmasını süre gelen ekonomik şartlarda sağlayabileceği gibi hem de vatandaşa maddi ve manevi büyük bir kazanım sağlayacaktır.

Erdem EREN

Tarih: 08.03.2019