Yapay zekadan korkmalı mıyız?

Gelişen teknoloji ile aramızda yapay zekaya sahip robotların dolaşmaya başlayacağı günler çok uzak değil. Geleceğimizi farklı bir biçimde şekillendirecek olan yapay zeka, insanlık için avantaj yaratabileceği gibi çeşitli endişelere de sebep olabilir. Farklı bilim insanlarının öngörüsüyle şekillenen yapay zekanın hayatımızı nasıl değiştireceğini sizler için araştırdık..

Yapay zekadan korkmalı mıyız?

Bilim insanları 20’inci yüzyıldan günümüze dek yapay zeka üzerine, çeşitli çalışmalar sürdürüyor. Akıllarda ise o günden bu güne dek hiç değişmeyen iki soru var; Yapay zeka nasıl olacak ve insanlık için ne gibi tehditler oluşturuyor? İlkinin yanıtı satranç gibi oyunlar oynayan, hesap yapan ve konuşabilen robotların kendini göstermesiyle beraber ortaya çıkmış olsa da, bilgisayardaki özel programlar sayesinde belirli insani eylemleri yerine getirebilen bu robotların nasıl tehlikeler oluşturabileceği hala merak konusu olmaya devam ediyor. Nitekim robotların gelecekte insanları öldürebileceği, köleleştirebileceği gibi çeşitli endişeler de mevcut. Zira hafıza, öğrenme, yaratıcılık ve hızlı eylem gösterme gibi özelliklere sahip bu robotlar neredeyse gerçek bir insan gibi davranabilecek.

Kimi bilim insanı yapay zekayı hayatımızı kolaylaştıracak bir gelişme olarak görürken kimileri ise bu duruma pek sıcak bakmıyor.İnsan, aklı ve vicdanıyla hareket edebilen duygusal yönü ağır basan bir varlık olduğu için makineyi insanlaştırmak bu hususta daha da içerisinden çıkılmaz bir hal alıyor. Makinelerin kontrolünü kaybetmek cümle olarak bile korkunç gelirken insanoğlunun düşünmeden yaptığı şeyler listesinde yavaştan kendisini belli ediyor.

Terim anlamıyla bilgisayarın veya bilgisayar kontrolünde çalışmaları sürdürülen robotların bazı faaliyetlerini canlılara benzer bir biçimde yerine getirme kabiliyetine yapay zeka deniyor. Günler geçiyor ve teknoloji her geçen gün daha da ilerliyor. Her ilerleyişinde de gelişimimizin daha büyük bir parçası haline geliyor. Kullanmakta olduğumuz bu teknolojilerin büyük birçoğu son 200 yıl içerisinde bulundu ve bu ilerleme daha hızlı bir şekilde devam ediyor. Günümüzde sürekli gelişmekte olan bu alan her geçen gün kendisine farklı sektörlerde yer buluyor. Bu zamana kadar akıllı ev sistemleri, güvenlik sistemleri, akıllı araçlar ve özellikle robotlar gibi birçok alanda kullanılmaya başlayan yapay zeka çoktan hayatımızın bir parçası olmuş durumda.

Bazı araştırmacılara göre bu hızda devam ettiği taktirde yalnızca bir takım görevleri değil, insanoğlunun yapabildiği her türlü entellektüel görevi yerine getirecek yapay beyinlerin hayatımıza girmesi son derece yakın. Kimilerine göre ise bu asla gerçekleşmeyecek bir hayal. Öyle ya da böyle artık dünyada yapay zekanın hayret uyandıran yönlerinden ziyade korku uyandıran yönleri konuşulur oldu. Bir zamanlar sadece bilim kurgu kitaplarında bahsi geçen bu korkular artık dünyanın önemli bir gündemi haline geldi. Yapay zeka teknik olarak bazı riskler barındırıyor elbette. Bu sistemler yapısı gereği tıpkı insan gibi hata yapa yapa doğruyu öğreniyor, dolayısıyla belli bir hedefe güdümlenmiş bir yapay zekalı robot, insani değer ve duygulara sahip olmadığından ve öyle olması da istenmediğinden bu hedefi gerçekleştirmek uğruna telafisi zor durumlara yol açabilir.

Yapay zekaya sahip robotların gelecekte birçok meslek dalında kullanılıp insanları işsiz bırakabileceğinden endişe ediliyor. Farklı bir açıdan bakıldığında ise, robotlar insanların yaptığı bazı sıradan işleri yapacağından, insanların kendilerine ve daha önemli işler için ayıracak daha fazla vakti olacağı da düşünülüyor.Popüler kültürün, özellikle de popüler sinemanın en ikonik unsurlarından olan robotlar, teknolojik devrimi benimseyen bazı şirketler tarafından kullanılmaya başlandı bile.Günümüzde bir çok işletme, müşterilerin sorularını anlaması ve yanıt verebilmesi için gittikçe yapay zeka kullanmakta.Öte yandan bazı finans kuruluşları da artan veri hacimleriyle başa çıkabilmek adına otomasyon sistemi kullanıyor.

Günümüzde robot bilinçleri alanında çalışmalar yapan bir çok farklı disiplin var ve bunların her biri farklı bakış açılarına sahip. Psikologlar insan odaklı düşünmeye çalışırken hayvan psikolojisi üzerinde uzmanlaşmış olanlar farklı, nöropsikologlar farklı, fizyolojistler farklı açılardan konuyu ele alıyor. Günümüzde sahip olduğumuz yapay zeka örnekleri görev merkezli yapılar ve aslında temelde beyinsiz varlıklar; ama her geçen gün hayatımızı daha kolay hale getirmeye çalışıyorlar ve bir gün gerçekten zeki hale gelecekler.

Yaşanan gelişmelerle birlikte geleceğe dair beklentiler tam bu noktada farklılaşıyor ve iki farklı ana düşünce grubu oluşmasına neden oluyor. İlk grupta yer alanlar, teknoloji gelişmelerinin tarih boyunca refaha katkısının hep olumlu olduğunu söyleyerek, geleceğin de bu açıdan iyi olacağını söylerken, diğer bir grup ise kendi kendine öğrenme kabiliyetine sahip olacak bu yeni teknolojilerin ileride kötü bir döneme gidişin önünü açabileceğini düşünüyor.Hangi düşüncenin daha gerçekçi olduğunu öğrenmek için daha zamanımız var ama hangi düşünce doğru olursa olsun büyük bir değişim kaçınılmaz. Bu değişimi şimdiden kabullenerek, eğitimden, iş modellerine, üretimden hizmetlere her şeyi bugün kurgulamamız gerekiyor.Günümüzde ses anlama, görüntü tanıma, doğal dil işleme ve muhakeme konularında daha önce vaat edilen, ama henüz gerçekleşememiş gelişmeler, son yıllarda yavaş ama emin adımlarla gerçekleşmeye başladı. Siri, Cortana, Now, Echo gibi çalışmalar yeni ara yüzün sesli iletişim olma ihtimaline işaret etmektedir.

Yakın gelecekte yaşanabilir olası senaryolar

Hala devam eden ve yakın gelecekte hayata geçeceği düşünülen beyin araştırmaları da son sürat devam ediyor ve yapay zeka hızlıca gelişiyor.Mevcut olan bu iki akım önümüzdeki 10 veya 15 yıl içerisinde epeyce yakınsayacak ve ortaya karma uygulamalar çıkacaktır .Beyin gücü ile bazı dijital cihazları kontrol etmek, düşünce gücüyle internette aramalar yapmak, belki bazı yeni duyular ilave etmek, beynin kapasitesini ve gücünü artırmak mümkün olabilecek. Sürücüsüz araçlar giderek yaygınlaşacaktır ve yasallaşması gerekecektir. İleri ülkelerde tüm yollarda sürücüsüz araçların dolaşımı yaygın ve normal hale gelecektir. Geri kalmış ülkelerde ancak özel bazı araçlar ve bazı özel yollarda sürücüsüz araçlara izin verilecektir.

Bir diğer yandan ise akıllı robotlar da yaygınlaşmaya devam edecektir. Ev işlerine yardım sağlayan, servis endüstrisinde yaygınlaşan ve üretim ortamında sıklaşan robotlar hayatımıza girecektir. Bunların da hukuki düzenlemeleri yapılması gerekecektir. Bilişim sektöründe ise internet devleri arasında bir konsolidasyon yaşanması muhtemeldir. Yani dev internet şirketlerinin sayıları azalacak, bir birlerini satın alarak büyüyeceklerdir. Küçük kalkınan yeni girişimler arasında ilginç iş modelleri yakalayan ve yarının devi olmaya yüz tutan bir düzine başarılı girişim ve girişimci karşımıza çıkacaktır.

Daha uzak gelecekte ise yapay zeka giderek normalleşecek ve dünyalaşacaktır. Ses algılama sistemi sıradanlaşacak,  görüntü tanıma sayesinde ise her ortam akıllı hale gelecektir. Profilimiz bilindiği için, girdiğimiz her ortam bize göre özelleştirilecek duruma gelebilir. Ev, mağaza, ofis, araba, spor salonu, banka şubesi, kuaför, restoran, daha aklınıza gelecek her türlü diğer ortam da içine adım atan kişilere en iyi hizmeti, en özel ayarı yapacak hale gelecektir.

Yapay zeka sistemi insan aklını geçmeye başlamıştır. Bu akıldan istifade etmek isteyen bazı şirketler, bir takım karar mercilerinde insan yerine yapay zeka ajanları bulundurmaya başlamıştır. Bu yapay zekaların verdiği kararlar, hukuk nezdinde insanların verdiği kararlar kadar geçerli olması için, yapay zeka ajanlarına kimlik atanmaktadır. Bazı ülkelerde meclislerde yapay zeka ajanları bulunmakta, tavsiyeler vermekte, konuşulanlara yorumlar yapmaktadır. Yapay zekanın vereceği kararlar daha insancıl, daha medeni ve daha düşünceli olunca, halk sokaklara çıkıp, normal insan politikacılar yerine siyasette daha çok yapay zekâ olması için gösteriler yapacaktır. Hatta bir yapay zeka girişimi tümüyle siyasete odaklanıp, bir partiye dönüşecek ve seçilerek, meclise girme ihtimali yaşanacaktır.Devletler açısından yapay zeka ulusal güvenlik meselesine dönüşecektir. Kimin algoritmaları daha keskin, kimin bilişim kapasitesi daha güçlü, kimin erişimi daha yaygın. Siber güç, fiziki güçten çok daha önemli bir hale gelecektir.

Günümüzde bu yapay zekaları yazılımlamak ise sanıldığı kadar zor değil. Küçük bir yapay zeka öğrenci grubunun kodladığı bir sistem, Google’nin sisteminden daha performanslı çalışabiliyor. Dünyada kapalı kutu şeklinde çalışarak ilerleme kaydetme döneminin çoktan kapandığı ortada.Akıllı yönetimler devasa harcamalarla özel ekiplere araştırmaların tamamını yaptırmaktan artık vazgeçmiş durumda. Son yıllardaki büyük gelişmeler hep insanların kollektif zekasından doğmaktadır. Firmalar sistemlerini tüm dünyadaki araştırmacılara açmakta, çözülmesini istedikleri problemler için yarışmalar düzenlemekte ve en iyi yöntemleri bu şekilde seçerek ilerlemektedirler. İyi insanlar da organize olacak, birlikte çalışacak ve güzel ahlakla ahlaklanmış yapay zekalı sistemleri geliştirecektir.