Komedyenlikten liderliğe: Zelenski Ukrayna'daki savaşın seyrini değiştirdi

Rus birliklerinin saldırılarının başlamasıyla Batı’dan beklediği desteği göremeyen Ukrayna hem sivil halk hem de askeri birlikler tarafından büyük bir direnişe sahne oldu. Ukraynalı lider Zelenski ise direnişe öncülük ederek adeta savaşın seyrini değiştirdi.

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının öncesinde Kiev yönetimine destek sözü veren Batı, savaşın başlamasıyla yalnızca söylem üzerinden desteğini gösterdi. Ancak Ukraynalı halkın ve askerlerin direnişi tüm dünyada yankı uyandırdı. Ordunun başında duran ve her fırsatta yaptığı açıklamalarla mücadeleyi sürdüreceklerini vurgulayan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise direnişin yüzü oldu.

Zelenski’nin her fırsatta yaptığı destek çağrıları karşılık buldu ve Ukrayna’ya birçok ülkeden askeri destek geldi. Ayrıca Rusya’ya da ağır yaptırımlar uygulanmaya başladı. Siyasi tecrübesi bulunmayan ve komedyen olarak bilinen Ukraynalı lider, savaştaki duruşuyla “kahraman” olarak nitelendirildi.

“HAYATIMIZ İÇİN SAVAŞIYORUZ”

Rusya ve Ukrayna’dan gelen yetkililer, saldırıların başlamasından bu yana pazartesi günü ilk kez bir araya geldi. Salı günü CNN ve Reuters’a özel röportaj veren Zelenski, Moskova'nın Ukrayna şehirlerine yönelik saldırıları devam ettiği sürece iki ülke arasındaki görüşmelerde çok az ilerleme kaydedilebileceğini söyledi.

Ukraynalı lider, “Her şeyden önce konuşmanız gerekiyor. Herkes savaşmayı bırakmalı ve beş, altı gün önce başladığı noktaya geri dönmeli. Bence yapabileceğiniz başlıca şeyler var... Bunları her iki taraf da yaparsa, barışa hazırlar demektir. Hazır değillerse, sadece zaman kaybediyorsunuz demektir” ifadelerini kullandı.

Röportaj sırasında yorgun ve stresli görünen Zelenski, ailesini üç gündür görmediğini söyledi. Günlerinin ise yalnızca çalışarak ve uyuyarak geçtiğini belirtti.

En yakın tarihli örnek olan Taliban’ın ele geçirdiği Afganistan’dan kaçan Devlet Başkanı Eşref Gani başta olmak üzere benzer işgal senaryolarının hemen hepsinde ülke liderlerinin kaçtığı görüldü. Zelenski ise bunun aksini göstererek ABD’nin sunduğu tahliye teklifini, “Mücadele burada. Mühimmata ihtiyacım var, arabaya değil” ifadeleriyle geri çevirdi.

Salı günü video konferans yoluyla Avrupa Parlamentosu’ndaki liderlere seslenen Zelenski, “Hayatımız için savaşıyoruz” dedi ve delegeler tarafından ayakta alkışlandı.

Halkının yanında duran Ukraynalı lider tüm dünyadan övgü topladı. Kendisine yöneltilen övgülere ise “Ben ikonik değilim, ikonik olan Ukrayna” şeklinde karşılık verdi.

KOMEDYENLİKTEN ÜLKE LİDERLİĞİNE

Orta Ukrayna'daki Kryvyi Rih şehrinde doğan Zelenski, geçmişte verdiği röportajlarda “sıradan bir Sovyet Yahudi ailesinde” büyüdüğünü belirtti. Zelenski’nin matematikçi babası ve mühendis annesi, Sovyetler Birliği göç etmelerine izin verdiğinde diğer birçok Yahudi ABD veya İsrail'e giderken Ukrayna'da kalmayı seçti. Zelenski’nin akrabalarının çoğu Holokost sırasında Naziler tarafından öldürüldü. Büyükbabası, Ukrayna'nın Alman işgalinden kurtulan dört kardeşten biriydi.

Putin’in Ukrayna'ya yönelik saldırılarını ülkeyi “Nazilerden arındırmak” için gerçekleştirdiğini söylemesi tepkilere yol açmıştı.

Üniversitede hukuk okuyan 44 yaşındaki Ukraynalı lider, eski bir komedyen, televizyoncu ve aktör olarak biliniyor. Başkanlığa aday olmadan önce Ukrayna eğlence dünyasının popüler bir yüzü olan Zelenski, birçok komedi şovunda rol aldı ve seslendirme yaptı. Bunlardan en ünlüsü ise siyasi hayatının başlamasına kadar uzanan “Halkın Hizmetkarı” adlı dizi oldu.

Dizide yolsuzluğa karşı siyasete atılan ve devlet başkanı olarak seçilen bir lise öğretmeni anlatılıyordu. İlerleyen yıllarda dizi gerçeğe dönüştü ve Zelenski Halkın Hizmetkarı adında bir parti kurarak seçimlere aday oldu. Seçimlerden önce yaptığı bir açıklamada, “İnsanlar Halkın Hizmetkarı’ndaki gibi aynı ahlaki değerlere sahip bir devlet başkanı görmek istiyor” ifadelerini kullanan Zelenski, 21 Nisan 2019 tarihinde Petro Poroshenko’nun yerine göreve geldi.

Ukrayna, Rus kuvvetlerinin Kırım’ı ilhak ettiği 2014 yılından bu yana Kremlin ile anlaşmazlık içinde. Zelenski’nin en büyük vaatlerinden biri de ülkedeki yolsuz oligarkların gücünü kırmak ve Moskova ile uzlaşmaktı. Ancak göreve geldikten sonra yeterli reformları yapmamakla eleştirildi. Yine de Rusya ile mahkum değişimi yapması ve 2015’te ateşkes anlaşmasına yönelik adımlar bir ilerleme olarak yorumlandı.

Ukraynalı lider, ABD’nin eski Başkanı Donald Trump dönemindeki bir soruşturma ile gündeme geldi. Trump’ın Ukrayna’ya yapacağı 391 milyon dolarlık güvenlik yardımını rakibi Biden’in soruşturulmasına yardım etmesi şartına bağlaması ortaya çıkınca Zelenski’nin adı ABD siyasetinde bilinir hale geldi.

Batılı diplomatlar ise Putin'in, ayrılıkçı bölgelerdeki vekilleri aracılığıyla Ukrayna'nın geleceği üzerinde uzun vadeli etki sağlayacak bir anlaşma imzalamasını ve ülkenin AB veya NATO'ya katılmasını engellemeye çalıştığı konusunda Zelenski’yi uyardı. Bununla birlikte Ukraynalı lider NATO’ya yakınlaşırken, Kırım’ın kontrolünün geri alınması yönünde bir politika izlemeye başladı. NATO’ya dahil olma isteği nedeniyle Putin’in tepki gösterdiği Zelenski, geçtiğimiz günlerde ise ülkesinin AB üyesi olması gerektiğini söyledi.