Covid-19 gündeme getirdi! "Vatandaşlık Temel Geliri" nedir?

Çin'den dünyaya yayılan yeni tip koronavirüs (Covid-19) ekonomik problemleri de beraberinde getirdi. İşsiz ve yoksullara karşılıksız ve düzenli olarak devlet tarafından yapılan ödemeye 'Vatandaşlık Temel Geliri' adı verilirken, Covid-19 tedbirleri kapsamında hükümet tarafından yapılan nakdi yardımlar Vatandaşlık Temel Geliri'ni de bir kez daha gündeme getirdi. Tükiye'de "Vatandaşlık Temel Geliri" uygulanacak mı? Kimlere "Vatandaşlık Temel Geliri" ödenir?

Dünyada ilk kez 1792 yılında Thomas Paine tarafından kullanılan “vatandaşlık temel geliri” kavramını destekleyen düşünürler, Charles Fourirer, John Stuart Mill ve Bertnard Russell olmuştur.

Bir ülkede yaşayan bütün insanlara çalışma hayatındaki konumlarından bağımsız olarak, sadece toplumun bir ferdi oldukları için koşulsuz olarak sağlanan düzenli nakit gelire “vatandaşlık yardımı” adı veriliyor.

Vatandaşlık temel geliri, bir ülkenin vatandaşı olmaktan dolayı asgari bir gelire sahip olmayı hak olarak sunarken, bu kavram emeğe verilen değerin yerine, insana ve insan haklarına verilen değeri ön plana çıkarır.

Vatandaşlık temel gelirinin en ayırt edici 3 özelliği; temel gelirin hane halkına değil, bireylere ödenmesi. Ödeme yapılan bireyin başka gelir kaynaklarına sahip olup olmamasının dikkate alınmaması ve ödemenin herhangi bir işte çalışmayı gerektirmemesi.

Vatandaşlara “temel güvence” sunmaya çalışan vatandaşlık yardımı, refah rejiminde ‘üretkenlik’i esas alır.

Türkiye’de Vatandaşlık Temel Geliri (VTG) üzerine yapılan bir araştırmaya göre, “Herkese vatandaşlık temel geliri ödenmesini düşünenlerin oranı yüzde 78’in üzerinde.”

Özellikle Covid-19 sürecinde artan işsizlikle birlikte bir kez daha gündeme gelen vatandaşlık temel geliri için İspanya, İngiltere, Singapur, ABD, Kanada ve Hindistan gibi ülkeler şimdiden harekete geçti.

Vatandaşlık Temel Geliri, her ülke tarafından ülke ekonomisine göre belirleniyor.

Ekonomistler, Covid-19 salgını sonrasında 1928 yılında yaşanan ‘Büyük Buhran’ benzeri bir kriz olacağına vurgu yaparken, kamu kaynaklarıyla tüm vatandaşlara ödenmesi talep edilen vatandaşlık temel gelirinin ülke ekonomileri için de en doğru ve sağlıklı kaynak olduğu düşünülüyor.