Donbas'ta barışın bedeli

Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenski, başkanlığını Ukrayna’nın doğusundaki Rusya destekli isyancılarla olan savaşı bitirmeye bağladı. Bunu yaparak bir şekilde ülkesinin parçalanmasının önüne geçmek ve ileriye dönük Moskova’nın iç işlerine karışmasını engellemek istiyor olsa da bunu tek başına başarabilecek gücü var mı?

Ufuk Keküllüoğlu - İntell4

Geçtiğimiz 6 yılda Donbas’ta gerçekleşen çatışmalar neticesinde 13,000 kişi hayatını kaybederken yaklaşık 1,5 milyon insan yaşadığı yeri terketmek zorunda kaldı. Ukrayna hükümeti, çatışmaların en yüksek seviyede olduğu; 2014 sonu ve 2015 yılı başlarında Minsk’te gerçekleştirilen toplantı kararları çerçevesindeki mutabakatı kabul etti. Anlaşma Donbas’ta iki bölgeye, birisi otonomi olmakla birlikte, anayasal garanti vererek ‘özel statü’ tanıdı. Bu durum, Ukrayna’daki ayrılığı daha da artırırken ayrılmış bölgeler, merkezi hükümet tekrar kontrol sağlamadan önce yerel seçime gidebilecek.

NORMANDİYA FORMATI

Cumhurbaşkanı Zelenski geçtiğimiz yıl Paris’te Merkel, Macron ve Putin’in yer aldığı "Normandiya Formatı" adı verilen toplantıya katıldı. Toplantının temel amacı 2014’ten bu yana yaşanan çatışmaların sona erdirilmesiydi. Zelenski, toplantıdan ortak bildirgeye imza atarak ayrıldı. Bildirge özetle gerginliğin azaltılması, sıcak çatışmaların yaşandığı bölgelerden askerlerin çekilmesi ve kapsamlı mahkum takasını öngörüyordu fakat bir ilerleme kaydedemedi.

Kiev, hızlı bir çözüm arzu eden ve sürecin yavaş ilerlemesi nedeniyle kızgın Batılı aracılara güvenemez çünkü Macron, Rusya ile ilişkileri daha da geliştirmek isterken Almanya enerjide Rusya’ya bağımlı durumda. Sonuç olarak, Ukrayna konusunda Moskova’dan bir taviz ve uzlaşma koparmaları zor gözüküyor. Bunun yerine Fransa ve Almanya’nın Ukrayna’nın uzlaşmaz tavırlarını kırmak için baskı yapması ve bu yolla sonuç almak istemesi daha olası bir ihtimal olarak öne çıkıyor.

RUSYA’NIN KATILIĞI BATI’NIN İSTEKSİZLİĞİ 

Rusya’nın katı tutumu ve Batı’nın müdahale etme konusundaki isteksizliği göz önüne alındığında Ukrayna, muhtemelen hem egemenliğini hem de toprak bütünlüğünü tam olarak koruyan, kabul edilebilir bir barış sağlayamayacak. Aslında her iki tarafında peşinde koşmak Kiev’i daha çok Rusya’ya muhtaç hale getiriyor ve bu durum Ukrayna’nın doğu bölgelerindeki kontrolü giderek kaybetmesine ve Kırım ile ilgili pek bir ses çıkaramamasına neden oluyor.

Mevcut şartlar adil olmayabilir ancak gerçeklik bu. Zelenski, ona karşı ayarlanmış bir dizi kuvvet ve Batılı ülkelerin desteksizliği ile toprak bütünlüğü pahasına ülkesinin egemenliğini sağlayacak her türlü adımı atma noktasında bir seçim yapmalı. Her iki seçim de Ukrayna’nın uluslararası alanda tanınmış topraklarında bir derecede feda olarak tarif edilebilirken Kiev’e halihazırda kontrol ettiği bölgede tam egemenlik de sağlayabilir. Egemenliğin sağlanması ve sağlıklı olarak sürdürülmesinin ardından şimdikinden daha refah bir devlet kurulabilir ve bu durum halk açısından her iki taraftan da alınmış en iyi intikam olacaktır.

***Foreign Affairs'tan İntell4 tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir.