Ukrayna'da çelik yelekle tarım: Savaşın dünyaya maliyeti ağır olacak

İklim değişikliği ile tetiklenen gıda krizi, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesiyle derinleşti. Ukrayna’daki üreticilerin nakliye ve yakıt sıkıntısı çekmesi, dünya genelinde ayçiçeği ve buğday gibi temel gıda ürünlerinde fiyat artışlarına neden oldu.

Ukrayna dünyanın en büyük ayçiçek yağı ihracatçısı. Ancak Rus işgalinin ardından çiftçilik, üretim ve nakliye neredeyse imkansız hale geldi.

Ukrayna’daki üreticiler, savaş koşulları nedeniyle ellerindeki ayçiçek çekirdeklerini ülkeden çıkarmakta zorlanmaya başladı. 46 yaşındaki Roman Tarasevich, “Ürünlerimizi sınıra sürmekle ilgili temel sorun, bize en yakın sınırın bin kilometreden daha uzakta olması ve yakıt kıtlığının olması” ifadeleriyle bölgede yaşanan problemi dile getirdi.

24 Şubat’ta başlayan işgal ile arz büyük ölçüde azalırken, küresel yağ fiyatları giderek yükseldi. Ekonomik verilerin yer aldığı thelgobaleconomy.com, Birleşik Krallık, İspanya, İtalya ve Yunanistan’ın da aralarında bulunduğu bazı ülkelerdeki ayçiçek yağı satışlarının metrik ton başına ortalama fiyatının bir ay öncesine göre yaklaşık yüzde 58 arttığını kaydetti. Bazı ülkelerde ise ihracat yasakları ve karne ile yağ satışı uygulanmaya başladı.

“BU EKONOMİK BİR SAVAŞ”

Ukrayna’nın yanı sıra Rusya da önemli bir ayçiçeği yağı ihracatçısı. Birleşmiş Milletler Gıda Ajansı, Rusya ve Ukrayna’dan yapılan ihracatın küresel arzın yüzde 55’ini oluşturduğunu kaydetti. Ancak Batı’dan Rusya’ya yönelik yaptırımlar nedeniyle ülkede arz problemi yaşanıyor.

ABD, ayçiçek yağı için yerel talebi kendi mahsulleriyle karşılayabilecek kapasiteye sahip. Diğer yandan uzmanlar, küresel olarak alternatif tedarikçilerin aranmasıyla ABD’deki fiyatların da yükselmeye başlayacağı konusunda uyarıda bulundu.

Ukraynalı üretici Tarasevich, “Bu sadece askeri bir savaş değil. Aynı zamanda ekonomik bir savaş, çünkü dünya Ukrayna üretimine bağlı. Dolayısıyla şimdi Rusya sadece Ukrayna için değil tüm dünya için sorun yaratıyor” yorumunda bulundu.

Tarasevich’in aktardığına göre, Zaporizhzhia bölgesindeki çiftçilerin yüzde 80'i çatışmalar nedeniyle tarlalarını kullanamıyor. Çiftçilerin traktör gibi tarımda kullanılan ekipmanlar konusunda endişeli olduğunu belirten Tarasevich, Rus askerlerinin bu ekipmanları çalarak Rusya’ya götürdüğünü aktardı.

Tarım Bakanlığı, çiftçilerin 2022 yılında 2,5 milyon hektar bahar mahsulü ektiğini ve ilkbahardaki ekim alanının Rus işgali nedeniyle yüzde 20 düşebileceğini bildirdi.

Çiftçiler, hâlihazırda devam eden çatışmalardan korunmak için çelik yelek ve kasklarla tarlalarda çalışmayı sürdürüyor. Her şeye rağmen çiftçiliğe devam etmeye kararlı olduklarını söyleyen Tarasevich, “Duramayız çünkü halkımız, ordumuz ve herkes için yiyecek üretiyoruz” dedi.

AFRİKA KRİZİN EŞİĞİNDE

Ukrayna aynı zamanda dünyanın altıncı en büyük buğday ihracatçısı, ancak işgal nedeniyle emtiaların ihracatı kısıtlandı. Avrupa Yatırım Bankası, Ukrayna’da milyarlarca dolarlık buğdayın deniz erişimi engellendiği için ihraç edilemediğini açıkladı.

İhraç edilemeyen tonlarca ayçiçek çekirdeği Ukrayna'daki üreticilerin depolarında tutuluyor.

Avrupa Yatırım Bankası'ndan Werner Hoyer, "Ukrayna zengin bir ülke. Ukrayna, Avrupa'nın buğday sepeti ve şu anda geçen yılın hasadından bu yana 8 milyar euro değerinde buğday bulunuyor. İhraç edemiyorlar, çünkü denize erişimleri yok. Bu, ele almamız gereken kilit konulardan biri. Şu anda yapılan ekimlerden muhtemelen birkaç ay içinde iyi bir hasat elde edilecek. Peki, bununla ne yapacaklar?” ifadeleriyle ülkedeki durumun ciddiyetini ele aldı.

Birleşmiş Milletler, ihracattaki düşüşün gıda fiyatlarında yüzde 22'ye varan artışa neden olabileceği konusunda uyarıda bulundu. Söz konusu ihracat probleminden en fazla etkilenecek bölgelerin ise hâlihazırda gıda kıtlığı yaşayan Afrika ülkeleri olacağına dikkat çekildi.

Dünya Gıda Programı (WFP) nisan ayında Etiyopya'daki bir gıda sepetinin maliyetinin yüzde 66, Somali'de ise yüzde 36 arttığını açıkladı.

Afrika ülkelerinin yanı sıra Ukrayna aynı zamanda Avrupa Birliği’nin de ikinci en büyük tahıl tedarikçisi konumunda. Birlik ülkelerindeki tahıl ithalatının yüzde 14’ü Ukrayna tarafından sağlanıyordu.