İlk üretilen yerli denizaltı ve savaş gemimiz

Türk denizciliğinin bugünlere gelmesine ışık tutan 1.İnönü ve 2.İnönü denizaltılarımızla birlikte ilk milli savaş gemimiz olan TCG BERK’i sizler için derledik…

1719 yılı İstanbul’u da bir su altı göste­risine sahne oluyor. III. Sultan Ahmed, şehzadelerini sünnet ettirmiştir. Payitaht günlerce, gecelerce düğün yapmaktadır. Suyun altına girip çıkan timsahvari aracı tarihçiler ilk yerli ve milli denizaltımız olarak kabul etmektedir. Aracı yapan ise tersane mimarı İbrahim Paşa Efendi’dir. 

110

2.ABDÜLHAMİD HAN’IN SAVUNMA SANAYİSİ İÇİN ADIMLARI

Deniz savaşları için kullanacağımız ilk denizaltıyı ise bu alanda Yunanlara karşı etkin olabilmek için II. Abdülhamit zamanında edindik. II. Abdülhamit bir isteme dileme anlamına gelen irade-i seniyesinde, Nordenfelt’in icadı, bir torpido atar, sekiz saat su altında kalır. 9 bin lira kıymetinde ve hiçbir devlette şimdiye kadar emsali olmayan ilk denizaltı gemisinin Yunanlılar tarafından mubayaa edilmesi üzerine, aynı geminin ıslah olunmuş ve üçer torpido atan cinsinden, parası hazine-i hassadan ödenmek, iki buçuk ay zarfında İstanbul’da teslim edilmek şartıyla, beheri 11 bin sterlin kıymetinde iki denizaltı gemisinin satın alınması...” ibarelerine yer vererek tarihimizin ilk denizaltısına sahip olabilmemiz için ilk adımı atar. 

210

Osmanlı’nın ilk denizaltısı İsveç yapımı Nordenfelt sipariş edildi. Nordenfelt şirketi ile Bahriye Nezareti arasında 23 Ocak 1886’da her biri 11 bin İngiliz sterlini olmak üzere iki denizaltı satın alınması için anlaşma imzalandı. Bu denizaltılardan birincisi 1886, ikincisi ise 1887 tarihinde denize indirildi. Denizaltılar, birincisine Abdülhamit, ikincisine ise Abdülmecit ismi verilerek 22 Mart 1888 tarihinde donanmaya dahil edildi. Osmanlı’nın ilk denizaltısı 250 beygir gücünde, 160 ton ağırlığında, 31 metre boyunda, 3.6 metre enindeydi ve iki silindirliydi.

Osmanlı’nın çöküş döneminde baş gösteren sorunlar nedeniyle bu denizaltılar da kaderine terk edildiler ve 1910 yılında tamamen hizmet dışı kaldılar. Cumhuriyet Döneminin ilk denizaltı alma teşebbüsü ise 1924 yılında gerçekleşti. İlk önce, üç kişilik bir heyet, tetkik gezisi yapmak üzere, Fransa, Hollanda ve İsveç’e gönderildi. Heyet, bu tetkik gezisinde Hollanda’dan denizaltı alınmasına ilişkin bir rapor hazırladı. Bu heyetin raporları doğrultusunda, 1925 yılında Hollanda’ya 519 ton su üstü ve 674 ton su altı tonajında olan iki denizaltı sipariş edildi. Bu siparişler Türkiye’ye getirildi, I. İnönü ve II. İnönü isimleri verilerek 9 Haziran 1928 tarihinde Dolmabahçe’de düzenlenen tören ile Türk donanmasına dahil edildi. Cumhuriyet Döneminin ilk denizaltıları I. İnönü ve II. İnönü, 1948 yılına kadar 20 yıl hizmette kaldığı bilinmektedir. 

410