Rapor: Koronavirüs kaynaklı gerçek ölüm sayısı 6,9 milyona ulaştı!

Uluslararası Sağlık Hesapları ve Değerlendirme Birimi Raporu'na (IHME) göre, koronavirüs kaynaklı gerçek ölüm rakamları açıklanan resmi verilerin iki katından fazla. Peki, resmi kurumların açıkladığı veriler arasındaki uçurum neden kaynaklanıyor? Dünyada ve Türkiye’de koronavirüs (Covid-19) kaynaklı gerçek ölüm sayısı kaç?

Uluslararası Sağlık Hesapları ve Değerlendirme (IHME) biriminin hazırladığı ‘’COVID-19 Nedeniyle Toplam Ölüm Oranı Tahmini’’ isimli rapordan elde edilen verilere göre, dünya genelinde koronavirüs (Covid-19) kaynaklı ölüm sayısı 6,9 milyona ulaşmış durumda. 

Ancak Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) aynı dönemde açıkladığı verilere göre, dünyada virüs kaynaklı ölüm sayısı 3 milyonun biraz daha üzerinde. Bu da resmi verilerin iki katından fazla kişinin hayatını kaybettiği anlamına geliyor.

Peki, iki resmi kurumun açıkladığı bu veriler arasındaki farklılık neden kaynaklanıyor? Dünyada ve Türkiye’de koronavirüs kaynaklı gerçek ölüm sayısı kaç?

TÜRKİYE’DEKİ GERÇEK ÖLÜM SAYISI KAÇ?

Sağlık Ekonomisi Uzmanı olarak Columbia ve Michigan Üniversiteleri’nde araştırmalarını sürdüren ve MEF Üniversitesi’nde İktisat Bölüm Başkanı olan Prof. Dr. Onur Başer, IHME’nin hesaplama yöntemini baz alarak Türkiye’deki koronavirüs kaynaklı ölümleri hesapladı.

Araştırması kapsamında İstanbul, Kahramanmaraş, Konya, Bursa, Kocaeli, Bursa, Sakarya, Denizli, Malatya ve Tekirdağ gibi 9 ili baz alan Başer, bu şehirlerleri, diğer şehirlerle yaş dağılımı, eğitim düzeyi, kişi başı sağlık personeli, gelir düzeyi gibi değişkenlerle eşleştirildi. Başer'in Intell4'a aktardığı bilgiye göre, pilot seçilen 9 ilin verilerine e-devlet üzerinden ulaşıldı. Bu hesaplama yöntemi baz alındığında Türkiye genelinde toplam 164 bin 95 fazla ölüm olduğu sonucuna ulaşıldı.

Çalışmanın detaylarına dair bilgiler aktaran Prof. Dr. Onur Başer, ''En büyük etkiyi 80 yaş ve üstünün oranı belirledi. Bu gruplamalarda elimizde verileri bulunan şehirler, aynı gruptaki (yani fazla ölüm oranları benzerlik gösterme olasılığı yüksek) verisi olmayan şehirlerle eşleştirildi. Daha sonra elimizdeki fazla ölüm oranlarını, gruptaki diğer şehirlere nüfusları oranında dağıttık. IHME Raporu’nu Türkiye'ye uyarlarken de önceki analizdeki metotları kullanarak, ölüm verilerine ulaşılamayan illerdeki yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi gibi veriler diğer iller ile eşleştirildi ve tahmini fazla ölüm oranları hesaplandı'' dedi.

 

Kırmızı kutuda gösterilen 2020 ve 2021'de beklenen ölüm oranı tahmini

 

''ETKİN OLMAYAN RAPORLAMA SİSTEMLERİ RAKAMLARIN AZ GÖRÜLMESİNE NEDEN OLUYOR''

IHME Raporu’na göre, bu ölümlerin yüzde 80’inin Covid 19 kaynaklı olduğunu vurgulayan Başer, “13 Mayıs itibariyle koronavirüs sebebiyle 131 bin 275 kişinin hayatını kaybettiği sonucuna ulaştık. Türkiye’deki resmi rakamlar bu tarihte ölüm sayısını 44 bin 49 olarak gösteriyor” diye konuştu.

Başer’e göre, birçok ülkede politik baskılarla etkilenen veya etkin olmayan raporlama sistemlerinin koronavirüs ölümlerinin resmi rakamlarda az görülmesine sebep oluyor. 

Ayrıca Türkiye ve Mısır ile birlikte Ukrayna, Endonezya ve Kazakistan gibi ülkelerin raporlanandan çok daha ciddi bir pandemi sorunuyla karşı karşıya olduğunu belirten Başer, bu durumun önüne geçebilmek için yalnızca temaslılara değil herkese test yapılması gerektiğini savunuyor.

ÖLÜM SAYILARI NASIL FARKLI HESAPLANIYOR?

IHME Raporu’nda pandemi dönemindeki ölümlerin sayısı 6 ana faktörün hesaba katıldığı farklı bir yöntemle hesaplanıyor. Bu hesaplama sisteminde ‘’fazla ölümlerin’’ yaklaşık yüzde 80’i koronavirüs ile ilişkilendiriliyor. Daha önceki yıllara göre beklenen ölümlerle gerçekleşen ölümler arasındaki fark “fazla ölüm” olarak hesaplanıyor.

Örneğin, ABD’de 598 bin olarak açıklanan ölüm sayısı, bu hesaplama yöntemiyle 905 bin olarak belirleniyor.

Bu hesaplama siteminde ele alınan önemli noktaların bazıları şöyle:

● Koronavirüs salgınına yakalanarak vefat edenler

● Koronavirüs tedavisini erteleyen kronik hastaların vefatları

● Pandemi döneminde rekor düzeyde artış yaşanan akıl sağlığı sorunları nedeniyle intihar edenler.

● Trafik kazaları, düşme gibi sebeplerden kaynaklanan ölümlerde diğer yıllara göre yüzde 5’lik azalma. (Bu azalma, dünya genelinde 215 bin daha az ölüme tekabül ediyor. )

IHME Raporu’na göre ülkelerdeki olası vefat sayıları ve açıklanan vefat sayılarının sıralaması şöyle: