Türkiye'de devalüasyon olursa ne olur?

Dolar, Euro ve altın fiyatlarında gece yarısı yaşanan sert yükselişin ardından Türk lirası değer kaybetmeye başladı ve devalüasyon söylemi gündeme geldi. Peki devalüasyon nedir? Türkiye’de devalüasyon olur mu? Devalüasyonun olursa ne olur?

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) başkanlığı görevinden alınan Naci Ağbal yerine Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu atanması sonrasında piyasalar hareketlendi. Yüzde 10’dan fazla yükselen dolar kuru ile birlikte gram altın fiyatları, geçen hafta kapanışa göre yüzde 10’dan fazla yükselerek 450 TL civarına çıktı.

TCMB'de başkan değişikliğinin ardından, dolar kuru gece yarısı fırladı ve 8.30 TL'ye kadar çıktı. Yaşanan sert yükselişin ardından yeni haftanın ilk işlem gününde dolar/TL, güne bankalararası piyasada 8,06 liradan başladı ve 7,83 seviyelerine kadar geriledi.  Euro/TL ise 9,31'lerde seyrediyor. Dolar, euro ve altındaki bu yükseliş nedeniyle Türk lirası değer kaybetmeye devam ederken devalüasyon söylemini gündeme geldi. Peki devalüasyon nedir? Türkiye’de devalüasyon olur mu? Devalüasyonun olursa ne olur?

DEVALÜASYON OLURSA NE OLUR?

Devalüasyon, sabit kur sistemlerinde ödemeler dengesi açık veren ülkenin ulusal parasının dış satınalma gücünün, hükümetçe alınan bir kararla düşürülmesi olarak tanımlanıyor. Başka bir deyişle devalüasyonun, bir devletin resmi para biriminin diğer ülke dövizleri karşısında değer kaybettirilmesi olduğunu söyleyebiliriz.

Bununla birlikte devalüasyonla ulusal para biriminin diğer paralar karşısındaki satın alma gücü gerilediği için daha pahalı hale gelen ithal ürünlere olan talep daralır. Bu durum ihracatın artması ve ithalatın azalması dış ticaret açığının azalmasına yol açar.

● İthalat pahalılaşır

● İhracat daha cazip hale gelir

● Cari açıka alır

● Enflasyon yükselir

● Faizler yükselir

● Ekonomi yavaşlar

● Bütçe açığı artar

TÜRKİYE’DE DEVALÜASYON NE ZAMAN OLDU?

Türkiye’de geçmiş dönemlerde devalüasyon yaşandı. İlk devalüasyonun 1946’da gerçekleştiği biliniyor. İkinci devalüasyon ise 1958’de Kore Savaşı’nın ardından dış ticaret açığının artmasıyla meydana geldi. Ülkede, 1970 tarihinde yapılan üçüncü devalüasyonla para biriminin değeri yüzde 70’e yakın düşerken, 1970-1980 arası dönem çeşitli kur ayarlamalarına sahne oldu. Türkiye’de, 24 Ocak 1980’de devalüasyon operasyonuyla alınan ekonomik önlemler, ekonomi tarihine “24 Ocak Kararları” olarak geçti. Bu tarihte doların fiyatı yaklaşık yüzde 49 arttı.

Bununla birlikte kısa süren ama çok şiddetli bir krizin başlangıcına sahne olan 1994 senesi de Türkiye’nin devalüasyon karnesinde yerini aldı. Tarihte son devalüasyon ise “Büyük Çöküş” diye nitelendirilen 2001 krizinin yaşandığı dönemde gerçekleştirildi. Bu dönemde cari işlemler açığı kontrol dışına çıkarken, borç seviyesi yükselmiş, hızlı sermaye çıkışı yaşanmış ve tüm bunların sonucunda da bankacılık sektöründe ciddi sorunlar oluşmuştu.

İŞSİZLİK RAKAMLARI AÇIKLANDI

Piyasalarda sert dalgalanma devam ederken işsizlik rakamlarıda açıklandı. Türkiye İstatistik Kurumu'nun 'İşgücü İstatistikleri 2020' verilerine göre, ülke genelinde işsiz sayısı geçen yıl 2019'a kıyasla 408 bin kişi azalarak 4 milyon 61 bin kişi oldu. Böylece işsizlik oranı, bir önceki yıla göre 0.5 puan düşerek yüzde 13.2'ye geriledi.