Türkiye NATO’dan ayrılır mı?

Birçok kişi Başkan Trump’ın ABD’yi NATO’dan çıkaracağı için endişe duyuyor. Ancak, şu aşamada, 70 yıllık ittifak müttefiki Türkiye’nin NATO’dan ayrılması daha büyük bir ihtimal. Türkiye, NATO'dan ayrılabilir mi, ayrılırsa kazançları neler olabilir?

Ufuk Keküllüoğlu - INTELL4

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, son ABD ziyaretinde çift taraflı ve rahatsız edici bir tutumla karşılaştı. Başkan Trump’ın, Ankara’nın Suriye’ye düzenlediği Barış Pınarı Harekatı’na destek vermesi ABD içinde, Trump’ın müttefikleride dahil, kınanmasına yol açtı. Türkiye’nin bu hamlesi geleneksel Ankara’nın NATO ittifakından uzaklaştığının sinyallerinden sadece biri.

Birçok kişi Başkan Trump’ın ABD’yi NATO’dan çıkaracağı için endişe duyuyor. Ancak, şu aşamada, 70 yıllık ittifak müttefiki Türkiye’nin NATO’dan ayrılması daha büyük bir ihtimal. Çünkü, ittifak artık Erdoğanlı bir Türkiye’nin çıkarlarına hizmet etmiyor. Aynı zamanda jeopolitik eğilimler Türkiye’nin Batı’dan Doğu’ya doğru yöneldiğini gösteriyor. İttifak üyesi bir ülkenin birlikten ayrılması aslında beklenmedik bir durum olmayacaktır, tıpkı Charles De Gaulle’ün 1967’de Fransa’yı NATO’dan çıkarması gibi.

"BİZ KARIŞMAYIZ"

Türkiye ve NATO’nun ilişkilerindeki dönüm noktasını, 2015 yılında Türkiye’nin Rus SU-24 savaş uçağını düşürmesinin ardından NATO’nun “Bu Türkiye ile Rusya arasında bir meseledir biz karışamayız” açıklaması teşkil etmektedir. Öyle ya Türkiye kendini gerektiği zamanda korumayacak bir birliği ne yapsındı? Bazı uzmanlar bu hadiseyi 1914 yılındaki Osmanlı Devleti’nin Rusya’nın Sivastopol limanını bombalamasına benzeterek Suriye’deki çatışmanın küresel bir boyuta dönüşeceği tahmininde bulunmuşlardı. Ancak tam tersi oldu. Türkiye, Rusya ile daha yakın ilişkiler kurdu ve dönemin Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in arabuluculuğu ile Ankara, Moskova’ya özür mektubu sundu ve ilişkilerin seyri ivme kazandı.

NATO’tan ayrılmak Türkiye’ye, stratejik olarak ABD ve Avrupa tarafından sınırlanmadan hareket etme izni verecektir. Erdoğan, Washington ve Brüksel’in hakaretlerine ve onlar tarafından yönetilen organizasyonların hantal jeopolitik konum dayatmalarına bağlı kalmayacaktır. Böyle bir hareket Türkiye’yi daha serbest hale getirirken ittifaka verdiği taahhütler ortadan kalkacak Ortadoğu, Orta Asya ve Afrika’daki etkisine kaldıraç gücü uygulayacak stratejik esneklik elde edecektir.

Türkiye, Rusya ile ortaklığını ilerletme noktasında da daha serbest olacak ve yeni gelişen savunma sanayiinde Moskova’dan teknik destek alabilecek ki Ankara S-400 hava savunma sistemlerini alarak bu ilişkilerin gelebileceği noktayı gösterdi. Ticari açıdan bakıldığında Ankara, Çin’in Kuşak ve Yol projesine katılımı noktasında da serbest olacak.

"BÜYÜK TÜRKİYE" İDEALİ

Türkiye, demokrasiyi benimsemiş ve Rusya ile iyi ilişkilere sahip olması nedeniyle NATO üyesi diğer ülkelerden ayrılıyor. İttifaktan ayrılmak, mevcut hükümetin ‘Büyük Türkiye’ idealini ve yüksek güç statüsünü yeniden elde etmesi noktasında Ankara’ya yardımcı olabilir. Bununla birlikte Türkiye, sözde Ermeni olayları noktasında kendisini eleştiren Batılı devletlere karşı daha az sorumlu olabilir. Bu durum tartışmanın siyasi bir tartışma olduğunu dünyaya daha rahat gösterebilir.

İlişkilerdeki bozukluk ve mesafe aslında günyüzüne de çıkmaya başladı. Pentagon’un Türkiye’yi tüm taahhütlerini yerine getirmesine rağmen F-35 programına dahlini dondurması ve ABD Kongre’sinin 3 temsilci dışında oy birliğiyle Ermeni Olayları’nın bir ‘soykırım’ olarak tanınmasına yönelik yasa tasarısını kabul etmesi ilişkilerin geldiği son noktayı gözler önüne seriyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın stratejik planlamasında NATO'dan çekilmek ve Doğu’ya yönelmek, Türkiye'nin Doğu ve Batı arasındaki tarihi denge siyasetine son verip Ankara’nın konjonktüre göre her iki tarafın ilişkilerinden sağlayacağı fırsatlarla denge pozisyonundan yeniden yükseliş pozisyonuna geçmesinde kaldıraç görevi görecektir. Mevcut durumlar ve ilişkiler düşünüldüğünde Türkiye’nin NATO’dan çıkması beklenmedik bir hadise olmayacaktır.

*** The National Interest'ten İntell4 tarafından Türkçe'ye çevrilmiştir.