Türkiye, Mısır ve Libya üçgeni: Askeri restleşmenin sonu nereye varır?

Türkiye destekli UMH’nin Hafter’in elindeki stratejik noktaları almasının ardından Hafter destekçisi Mısır, Libya'ya askeri müdahale tehdidinde bulundu ve bölgedeki gerilimin boyutu bir anda değişti. Sisi’nin askeri müdehale çıkışının ardından Türkiye ile Mısır’ın Libya’da karşı karşıya gelip gelmeyeceği tartışılmaya başlandı. Bu askeri restleşmenin sonu nereye varır? Mısır Libya’ya girer mi?

Fethiye Mutaf Narin /INTELL4

Muammer Kaddafi'nin devrilmesinin ardından istikrarın bir türlü sağlanamadığı Libya’da, kanlı iç savaşın başrolü olan Halife Hafter her geçen gün gücünü biraz daha kaybediyor. Özellikle Türkiye’nin Libya’da ki gelişmelere doğrudan müdahil olmasıyla, bölgedeki şartlar bir anda değişti ve BM’nin desteklediği, Başbakan Fayiz Serrac’ın temsil ettiği Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH), kısa süre içinde ciddi bir ilerleme kaydetti.

Hafter’in elindeki stratejik noktaları bir bir kaybetmesinin ardından, Hafter destekçisi ülkeler kaygılanmaya başladı ve art arda Türkiye’yi hedef alan açıklamalar yaptı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un tepki çeken açıklamalarının ardından, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan, Arap Birliği’ni toplantıya çağırarak Hafter’in başarısızlığını örtecek hamlelere girişti. Avrupa Birliği (AB) ise Türkiye’nin Libya’daki varlığını meşru görürken Hafter’in gücünü kaybetmesine en fazla tepki gösteren ülke Mısır oldu.

TÜRKİYE İLE MISIR, LİBYA’DA KARŞI KARŞIYA GELİR Mİ?

Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah es-Sisi, geçtiğimiz günlerde Libya’da “Sitre ve Cufra’nın kırmızı çizgileri” olduğunu ilan etti. Ardından da Silahlı Kuvvetler’e “sınır ötesi operasyona hazır olmaları” emrini vererek askeri müdehale tehdidinde bulundu. Türkiye'nin askeri varlığıyla Libya'da dengeler değişirken Mısır'ın yaptığı "askeri müdahale" çıkışı "iki ülke cephede karşı karşıya gelir mi" sorusunu beraberinde getirdi.

Carnegie Endowment'tan kıdemli uzman Yezid Sayigh, Mısır'ın doğrudan askeri müdahale olasılığının giderek arttığını belirtiyor ancak Sisi'nin bunu son seçenek olarak gördüğünü düşünüyor. AFP ajansına konuşan analistler ise, Libya'da Türk ve Mısır ordularının karşı karşıya gelmesine ihtimal vermiyor. Kahire Üniversitesinden Siyasal Bilimler Profesörü Hasan Nafaa, Mısır'ın Libya'da doğrudan bir savaşa girmesini son derece düşük bir olasılık olarak gördüğünü belirterek Sisi'nin bu açıklamasıyla askerİden ziyade "Mısır müttefiklerinin yanındadır" şeklinde siyasi bir mesaj verdiğini belirtiyor.

Öte yandan Türkiye ile Mısır ilişkilerinin, Sisi’nin Cumhurbaşkanı Mursi’yi askeri darbeyle devirdiği 2013 yazından beri gerilimli olduğu biliniyor. Coğrafi uzaklık, iki ülkenin fiilen karşı karşıya gelmesini engelleyen önemli bir faktör gibi görünüyordu. Ancak Türkiye’nin Libya’ya müdahil olması ve güç konuşlandırması “fiziki mesafe” kavramını hızla değiştirdi.

KAHİRE, TÜRKİYE İLE KOMŞU OLMAK İSTEMİYOR

Sisi’nin açıklamasının arka planındaki bir diğer önemli sebepte bu fiziki yakınlıktan kaynaklanıyor. Yani, Mısır’ın ciddi bir sınır kaygısı bulunuyor. Libya ve Mısır, uzun, coğrafi olarak kontrolü zor olan ortak bir sınıra sahip ve Mısır, Libya'da karşı karşıya kaldığı Türkiye yanlısı milislerin sınırlarından içeri sızmasından endişe ediyor. Uluslararası Kriz Grubu'ndan Claudia Gazzini, "Kahire'nin en büyük korkusu; UMH ilerlerse Türkiye ilerlemiş olacak ve bu da düşmanının Mısır'a komşu olması anlamına gelecek. Kaçınmak istedikleri senaryo bu" diyor.

Düşünce kuruluşu Carnegie Endowment'tan kıdemli uzman Yezid Sayigh, Mısır hükümetinin UMH'ya güvenmediğini ve Türkiye'nin Libya'daki varlığını ciddi bir tehdit olarak gördüğünü belirterek Hafter'e verilen desteğin de "güvenli ve istikrarlı bir sınıra kavuşma umudundan" kaynaklandığını kaydetti.

HANGİ ORDU DAHA GÜÇLÜ?

Öte yandan Amerikan Merkezi İstihbarat  Teşkilatı (CIA) ülke raporuna göre 438 bin ila 458 bin aktif personele sahip olan Mısır ordusu Ortadoğu'nun en büyük ordularından birine sahip. 2005 yılından bu yana dünya ordularının gücünü çeşitli ölçütlere göre değerlendiren "Global Firepower Index"in Şubat ayında açıkladığı son rapora göre Mısır 2020 yılında ilk kez dokuzuncu sırada yer alarak Türkiye'yi geride bıraktı.

Ancak analistlere göre bu büyümenin tek başına, Libya’da girişilecek uzun dönemli bir operasyonda başarının garantisi olamaz. Çünkü Sisi, her ne kadar Libya kaynaklı sorunları öncelese de, ülkesinde üstesinden gelmesi gereken bir dizi sorunu var. Sina Yarımadası’nda devam eden çatışmalar, Etiyopya ile süren su gerilimi, korona salgınıyla başlayan kamu sağlığı yetersizlikleri, ekonomik sorunlar, çöken turizm, içeride gittikçe güçlenen muhalefet listenin başında yer alıyor. Ayrıca analistler askeri müdahalenin, yıllar süren siyasi karmaşanın ardından rayına girme işaretleri gösteren Mısır ekonomisine pahalıya mal olacağına dikkat çekiyor.