Türkiye Libya’da güç dengelerini değiştirdi

Libya meşru hükümetinin Türkiye’den yardım istemesinin ardından, Ankara’nın Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne (UMH) gösterdiği destek, Hafter'i zorluyor. Bölgede yaşanan son gelişmeleri değerlendiren analistler, Türkiye’nin UMH desteğinin Libya’da dengeleri değiştirdiğini ve art arda askeri yenilgilerle karşılaşan Hafter'in seçeneklerinin azaldığına işaret ediyor. İşte adım adım sahada yaşanan gelişmeler ve bölgenin son durum haritası…

Muammer Kaddafi'nin devrilmesinin ardından istikrarın bir türlü sağlanamadığı Libya’da, iki taraflı hükümet sorunu ortaya çıktı ve bu sürecin ardından ülkenin bir numaralı gündem maddesi daima savaş ve iç çatışmalar oldu. Bugün dahi, tüm dünya Covid-19 pandemisi ile mücadelesini sürdürürken, Libya’da koronavirüsün toplumsal bir tehdide dönüşmediği ve ülkenin hala çatışmalarla dünya gündemine geldiği görülmektedir.

Ancak karşılıklı ateşkesin 24 saat geçmeden bozulduğu ve hız kazandığı Libya’da, Türkiye’nin Hafter’e karşı desteğini Ulusal Mutabakat Hükümetine (UMH) vermesi bölgedeki güç dengelerini bir hayli değiştirdi. Ulusal Mutabakat Hükümeti, SİHA’ların etkisiyle sahada ciddi kazanımlar elde etti.

NELER YAŞANDI?

Libya meşru hükümetinin Türkiye’den yardım istemesinin ardından Ankara, Türk donanmasına ait gemileri Libya açıklarına gönderdi. Birçok askeri mühimmat ve ekipman ile birlikte Bayraktar TB2 İHA’lar da askeri danışmanlar ile birlikte gönderildi. Türkiye, Libya’da sahaya aktif olarak girdikten sonra öncelikle Hafter milislerinin ilerleyişi durduruldu. Tunus ile karayolu bağlantısı, TB2’ler keşif ve imha görevleri ayrıca Türk Donanmasına ait gemilerden tarafından sağlanan hava savunma sayesinde tekrar sağlandı. Böylece Tunus üzerinden lojistik ikmal yolu bağlantısı da kurulmuş oldu.

 İkinci aşamada askeri danışmanlar sayesinde yerel aşiretler ile ilişkiler geliştirilerek Libya Meşru Hükümeti tarafına geçmeleri için çalışmalar başlatıldı. Bu süreçte birçok aşiret, UMH’yi desteklediğini bildirmeye başladı. UMH, stratejik noktaları ele geçirmek için Al El-Watiyye’deki hava üssüne bir ilerleyiş başlattı. Bu hava üssü, Hafter’in elinde bulunan en batıdaki üs olma özelliğini taşıyor. UMH’nin bu üssü ele geçirebilmesi durumunda, daha derinlere operasyon düzenlenmesi mümkün kılınacak ve daha fazla İHA ve SİHA konuşlandırılabilinecek.

UHM’NİN ELE GEÇİRDİĞİ BÖLGELER

Adım adım son durum haritası...

25 Mart 2020: Hafter’e karşı tüm cephelerde “Barış Fırtınası Operasyonu” başlatıldığını duyuran UMH, ikinci en stratejik üs konumundaki Trablus’un güneybatısında yer alan Vatiyye’yi tümüyle ele geçirdi.

13 Nisan: Türkiye destekli meşru UMH birlikleri, Surman ve Sabratha’nın ardından El Assah, el Acilat, el Cemil, Rikdalin ve Zilten’de de kontrolü sağladı. Böylece başkent Trablus’un Tunus sınırı ile bağlantısı kurulurken, sahil hattı tamamen UMH kontrolüne geçmiş oldu.

14 Nisan: Barış Fırtınası Operasyonu kapsamında bir günde yaklaşık 3 bin kilometrekarelik alan kontrol altına aldı. UMH birlikleri, Mısır ve BAE’ye ait silah deposu ve büyük miktarda mühimmat ele geçirdi.

18 Nisan: UMH, Hafter’in kalesi olarak görülen Tarhuna’ya operasyon başlattı ve gün içerisinde 17 hava harekatı düzenlendi.

19 Nisan: Trablus’un 90 kilometre güneyinde yer alan Tarhuna şehrine ‘Barış Fırtınası Operasyonu’nu başlatan UMH birlikleri, şehri Hafter güçlerinden kurtarmak için 7 cephede (Zatarna, Karabolli, Mesellate, Giryan, Tuveyşa, Meşru ve Selahaddin) ilerleyişini sürdürdü.

1 Mayıs: UMH’nin Türkiye desteğiyle ciddi ilerleme kaydetmesinin ardında,  Libya’nın Sebha kenti sakinleri ortak bir açıklama yaparak, Hafter’den desteklerini çektiklerini, artık UMH’ye destek olacaklarını duyurdu. Türkiye’nin desteklediği UMH son 24 saatte Hafter güçlerinin kontrolündeki 4 farklı noktaya 17 hava saldırısı gerçekleştirdi.

5 Mayıs: UMH’ye bağlı birlikler, Tunus sınırında Hafter’e bağlı milislerin kontrolündeki Vatiyye Askeri Üssü’nü kurtarmak için operasyon başlattı. Hava üssünün üst bölgesindeki yerleşim yerinde kontrol sağlayan UMH, gerçekleştirdiği 24 hava saldırısına rağmen geri çekildiklerini açıkladı.

4 Mayıs: Libya’nın güneyinde bulunan Ubari kenti 17 Şubat Devrimciler Konseyi ve Gant kenti, Hafter güçlerinin darbe girişimini reddederek UMH’ye desteklerini açıkladı.

Son bir haftada, 4 kent’te UMH’ye desteğini açıkladı.

HAFTER’İN FAZLA SEÇENEĞİ KALMADI

Bölgede yaşanan son gelişmeleri değerlendiren analistler, Türkiye destekli UMH'nin son dönemde art arda gelen başarıları karşısında Halife Hafter'in elinde fazla seçenek bulunmadığını söylüyor.

Ayrıca Libya uzmanı Tarek Megerisi’ye göre, Hafter birlikleri ve yanlarında savaşan milislerin isabet almadan karada ilerleyebilmeleri de çok mümkün görünmüyor.

KİM KİMİ DESTEKLİYOR?

Ulusal Mutabakat Hükümeti‘nin merkezi Trablus’ta ve Birleşmiş Milletler (BM), bazı Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Türkiye, Katar ve birçok üye ülke tarafından destekleniyor.

Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi ise Rusya, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Fransa tarafından destek görüyor. Meclis ve ‘Libya Ulusal Ordusu‘ Türkiye karşıtı General Hafter’in darbesi sonrası kuruldu.

ASKERİ GÜÇLER

UMH’ye bağlı güçler: Düzensiz birçok grubun çatısını oluşturduğu birlikler Ulusal Mutabakat Hükümeti için savaşıyor.

Libya Ulusal Ordusu: General Hafter’a bağlı ordu, Libya’da düzenli ordu kapasitesiyle sahada boy gösterse de bünyesinde birçok yabancı savaşçı yer alıyor.