Türkiye ile Rusya 'Dağlık Karabağ' krize dahil olacak mı?

Dağlık Karabağ'da Azeri ordusu ile Ermeni milisler arasındaki yoğun çatışmalar giderek büyüyor. Türkiye'nin Azerbaycan'a her zamankinden daha güçlü bir destek verdiğine, Rusya'nın ise Ermenistan'a silah sevk ettiğine dikkat çeken uzmanlar, Dağlık Karabağ krizine Türkiye ve Rusya’nın da dahil olabileceğine dikkat çekiyor.

Azerbaycan toprakları içinde bulunan Dağlık Karabağ'da Azeri ve Ermeni güçler arasında yeniden başlayan çatışmalar uluslararası arenada kaygılara neden oldu. Taraflar, bölgede tansiyonun yükselmesinden birbirlerini sorumlu tuttu ve karşılıklı suçlamalarda bulundu. Ermenistan’ın seferberlik ilanının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Twitter hesabından yaptığı açıklamada, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’le telefon görüşmesi yaptığını söyledi ve Türkiye’nin Azerbaycan’ı güçlü bir şekilde desteklediğini açıkladı.

TÜRKİYE İLE RUSYA KRİZE DAHİL OLACAK MI?

Dağlık Karabağ’da yaşanan gerilimi değerlendiren uzmanlar Türkiye'nin Azerbaycan'a koşulsuz destek vermesinin Rusya ile yeni bir gerginliğin kapısını aralayabileceğini kaydetti.

Kudüs merkezli Jerusalem Post’ta konu ile ilgili yayınlanan bir makalede, Azerbaycan-Ermenistan çatışması; Türkiye ve İran'ın bölgedeki stratejik hedefleri dolayısıyla İsrail tarafından, ‘endişe verici bir gelişme’ olarak kabul edildiğinden söz ediliyor. Ayrıca Rusya'nın henüz çatışmaya dahil olmadığını, ancak ‘Ermenistan'a bir adım daha yakın duran’ bir arabulucu görüntüsü verdiğini, Türkiye'nin ise aksine, aktif bir biçimde Azerbaycan'ın yanında yer aldığını belirtiyor.

Aynı zamanda Dağlık Karabağ'daki çatışmaların yayılma riski taşıdığını belirten analistlere göre, Rusya’nın Ermenistan’a silah sevkini sürdürmesi, Ankara ile Moskova’nın geçen yıllarda olduğundan daha fazla şekilde olaylara müdahil olabileceğini gösteriyor.

İRAN, TÜRKİYE VE AZERBAYCAN

Öte yandan İran’da, Kafkasya coğrafyasını dikkatle takip eden oyunculardan biri. Bir süredir Azerbaycan'la yeni bir demiryolu projesi yürütüyor. İran’ın her ne kadar temel hedefi Çin ve Rusya ile daha yakın ilişkiler kurmak olsa da, İran ciddi bir Azerbaycan Türkü nüfusuna sahip ve vatandaşlarının, oluşabilecek muhtemel bir istikrarsızlığa nasıl tepki vereceğini kestiremiyor.

ABD VE AB

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) artık 1990'larda olduğu gibi savaşları durdurmayı umursamıyor gibi görünüyor, bu da Moskova, Tahran, Ankara ve diğer merkezlerin Kafkasya'daki çatışmalarda büyük rol oynayacağı anlamına geliyor.

Avrupa Birliği artık anlamlı bir rol oynamıyor ve bölgedeki çoğu ülke, Avrupa ülkelerinin genellikle kuru demeçler verip, göstermelik bildiriler yayınladıklarını, bunun dışında da pek bir şey yapmadıklarını düşünüyor. AB'ye yönelik bu kanı Suriye, Libya, Doğu Akdeniz krizleri ve son olarak da Belarus olaylarında kuvvetlendi.

TÜRKİYE, İSRAİL, AZERBAYCAN

İsrail ve Azerbaycan, uzun yıllardır yakın ilişkilere sahip. İsrail’in en yetenekli diplomatlarından biri olan George Deek, İsrail’in Azerbaycan’daki yeni büyükelçisi olarak görev yapıyor. Telaviv ayrıca, Bakü ile savunma ticareti yürütüyor. Azerbaycan Müslüman bir ülke ve İsrail'e en açık ülkelerden biri, ancak bu ilişkiler oldukça karmaşık bir boyuta sahip. İsrail'in, Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki çatışmalarda tarihsel bir çıkarı yok. İsrail için sorun, bölgede kendi çıkarlarına yönelik en büyük tehlike olarak gördüğü ülke olan Türkiye.

Ankara-Bakü ilişkileri giderek daha da güçlü hale geliyor ve bu durum, İsrail’in bölgedeki pozisyonuna zarar verme potansiyeli taşıyor. Örneğin, geçmişte İsrail, Azerbaycan'a silahlı insansız hava araçları satarken, bugün bu görevi Türkiye üstlenmiş durumda.

TARTIŞMALI STATÜ

Azerbaycan ile Ermenistan arasında, Dağlık Karabağ bölgesi üzerindeki egemenlik hakları konusunda yaklaşık 30 yıldır yer yer çatışmalara varan sert görüş ayrılıkları yaşanıyor. Nüfusun çoğunluğunu Ermenilerin oluşturduğu bölge, dönemin Sovyetler Birliği devleti tarafından Azerbaycan’a verilmiş ancak Ermenistan yanlısı milisler 1990'lı yılların başında, yaklaşık 30 bin kişinin hayatını kaybettiği çatışmaların ardından bölgede kontrolü ele geçirmişti. 

Ermeni milisler her ne kadar 1991 yılında, Dağlık Karabağ’ın özgürlüğünü ilan etmiş olsa da uluslararası toplum bugüne dek bunu kabul etmiş değil. Azerbaycan ise bölgeyi gerekirse askeri güç kullanarak tamamen kendi kontrolü altına almayı hedefliyor.