Türkiye ile Rusya arasında hangi anlaşmalar imzalandı?

Adalet ve Kalkınma Partisi’nin iktirada geldiği günden günümüze kadar yükselerek devam eden Rusya ile olan ilişkiler, son dönemde “stratejik ortak” seviyesine kadar yükseldi. Uçak krizi ve Karlov suikasti gibi ağır olaylar yaşanmasına rağmen ilişkiler bozulmazken, bununla birlikte, iki ülke arasında yıllar içinde birçok anlaşma imzalandı. Türkiye ve Rusya’nın son 15 yılda imzalamış olduğu anlaşmaları sizler için derledik.

Türkiye ile Rusya arasında hangi anlaşmalar imzalandı?

AK Parti dönemi Türkiye-Rusya ilişkisi, önceki dönemlere kıyasla ilişkilerin hızla geliştiği ve altın çağını yaşadığı dönemdir. Her iki ülkenin siyasi iradesinin kararlılığı ilişkilerin gelişmesinde kilit rol oynarken Rusya’da Vladimir Putin döneminin başlaması, Türkiye’de Adalet ve Kalkınma Partisi’nin iktidara gelmesi, ilişkilerde gözle görülür bir ivmenin yaşanmasına imkan tanımıştır. Ekonomi, turizm, enerji ve güvenlik alanlarındaki işbirliği, karşılıklı bağımlılık ve ilişkileri çeşitlendirmeye dayanan yeni vizyon ile birlikte iki ülke arasındaki ilişkilerde bir derinlik ve çeşitlilik sağlanmıştır.

İlişkilerin bu dönemde ilerlemesinde bazı önemli gelişmelerin etkisi vardır. İlki, iki ülkenin 21. yüzyıl ile birlikte dış politikalarında birbirine benzer değişikliğe gitmesidir. Gerek Rusya gerek Türkiye 2000’li yılların başında dış politikalarını gözden geçirmiş ve revize ederek yenilemiştir. Erdoğan ve Putin iç siyasette de birbirine çok benzer politikalar takip ederken Kremlin, dış politikada çok yönlü bir sistem benimsemiş ve eski SSCB coğrafyasında etkinliğini arttırmak adına özellikle Bağımsız Devletler Topluluğu(BDT) coğrafyası ve komşu ülkelerle ilişkilerin geliştirilmesine önem vermiştir. O günden bugüne yakınlaşarak devam eden ilişkiler birçok anlaşmayla taçlanmıştır. 

7-10 Aralık 2003

Rusya Federasyonu Dışişleri Bakan Yardımcısı S.S. Razov Türkiye’ye geldi.9 Aralık’ta S.S. Razov Ankara’da Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül tarafından kabul edildi. Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanı İ.S. İvanov’un uluslararası terörizme karşı mücadelede iki ülkenin işbirliğine gidilmesinin önemini belirten mektubu A. Gül’e sunuldu. Mektupta İstanbul ve Rusya’da meydana gelen son terör olaylarının Türkiye ve Rusya dâhil olmak üzere tüm ülkeleri tehdit eden uluslararası teröristlerin icraatı olduğuna işaret edildi. Görüşme sırasında ikili işbirliğinin güncel konuları ve Kafkasya bölgesindeki durum ele alındı. Ayrıca Rusya ve Türkiye’nin, özellikle Gürcistan ile ilgili Kafkasya’da durumun istikrara kavuşturulmasını sağlamak üzere adımların eşzamanlı olarak atılması için ortak hareket edecekleri kararlaştırıldı.

5-6 Aralık 2004

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye’ye resmî ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaret kapsamında “Rusya Federasyonu ve Türkiye Cumhuriyeti Arasında Dostluğun ve Çok Boyutlu Ortaklığın Derinleştirilmesine İlişkin Ortak Deklarasyon” metninin yanı sıra ekonomik ve askerî-savunma alanlarında 6 ayrı anlaşma imzalandı.

10-12 Ocak 2005

T.C. Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan Moskova’yı ziyaret etti. Bu ziyaret çerçevesinde “Rusya Federasyonu ve Türkiye Cumhuriyeti Arasında Dostluğun ve Çok Boyutlu Ortaklığın Derinleştirilmesine İlişkin Ortak Deklarasyon”unun yanı sıra ekonomik ve askerî-savunma alanlarında 6 ayrı anlaşma imzalandı.

12-16 Kasım 2008

Prof. Dr. Ali Bardakoğlu

 

Türkiye Cumhuriyeti Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Ali Bardakoğlu, Rusya Müslümanları Başkanlığı’nın davetlisi olarak Rusya’ya çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Ziyaret sırasında Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı ile Rusya Müftüler Konseyi arasında “Dinî Alanda İşbirliği Protokolü” imzalandı. Protokol, dinî yayınların hazırlanması, Rusya Müslümanlarının hac ziyaretleri, Rusya Hristiyanlarının Türkiye’deki Hristiyan yerlerini ziyaret edebilmesi gibi konularda iki ülke arasında işbirliğinin yapılmasını içermektedir. Rusya Müftüler Konseyi Başkanı R. Gaynutdin ile gerçekleştirilen görüşmeler dışında Ali Bardakoğlu, Moskova Patrikliği Dış İlişkiler Müdürü Metropolit Kiril, Rusya Eğitim ve Bilim Bakan Yardımcısı Y. Sentyurin ve Rusya Devlet Başkanlığı Başdanışmanı A. Grishin ile görüştü.

12 Mayıs 2010

Akkuyu Sahasında Nükleer Güç Santralinin Tesisine ve İşletimine Dair İşbirliği Anlaşması imzalandı.

1 Aralık 2014

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye-Rusya Üst Düzey İşbirliği Konseyi’nin 5’inci toplantısına katılmak üzere resmî bir ziyaret için Türkiye’ye geldi. İki ülke yetkilileri arasındaki görüşmelerin ana gündem maddelerini ikili ekonomik ilişkiler ve bölgesel konular oluşturdu. Ziyaret neticesinde doğalgaz fiyatında %6 oranında indirim yapıldı ve Mavi Akım üzerinden gelen gaz miktarının 3 milyar metreküp artırılması kararlaştırıldı.

10 Kasım 2016

Rusya Federasyonu Devlet Başkanı V. Putin 23. Dünya Enerji Kongresi kapsamında Türkiye’ye geldi. Oturum bitiminde Mabeyn Köşkü’nde V. Putin ile R. T. Erdoğan arasında görüşme gerçekleştirildi. Görüşmede Fırat Kalkanı Operasyonu ve Halep konuları ele alındı. Görüşme sonrası Türk Akımı Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Hükûmetler Arası Anlaşması imzalandı. Anlaşmanın imzaları Rusya Federasyonu Enerji Bakanı Aleksandr Novak ile Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak tarafından Devlet Başkanı V. Putin ve Cumhurbaşkanı R. T. Erdoğan’ın huzurunda atıldı.

12 Ocak 2017

Rusya Savunma Bakanlığı’nda Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri arasında Suriye’de DAEŞ’e karşı mücadelede işbirliği konulu heyetler arası istişareler düzenlendi. Toplantılar çerçevesinde Rusya Federasyonu Savunma Bakanlığı ve Türkiye Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri arasında Suriye’deki operasyonlar sırasında uçuş güvenliğinin sağlanması ve istenmeyen olayların önüne geçilmesi için Mutabakat muhtırası imzalandı. Belge, terörist hedeflere yönelik taarruzlar esnasında Rusya Hava-Uzay Kuvvetleri ile Türk Hava Kuvvetleri’ne bağlı uçakların uçuş güvenliği için koordinasyon ve işbirliğine ilişkin mekanizmaları ve uçak ile insansız hava araçlarının Suriye hava sahasında bulunduğunda istenmeyen olayların önüne geçilmesi için atılacak adımları belirlemektedir.

10 Mart 2017

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kremlin Sarayı’ndaki ikili görüşmenin ardından Rusya Federasyonu-Türkiye Cumhuriyeti Üst Düzey İşbirliği Konseyinin 6. toplantısına katıldı. Rusya ile Türkiye arasındaki ekonomik ve ticarî işbirliğinin karşılıklı yarar temelinde geliştirilmesi başta olmak üzere ikili ilişkiler etraflıca ele alındı. Güncel bölgesel ve uluslararası konular üzerinde fikir alışverişi yapıldı. Toplantı sonucunda sekiz anlaşma imzalandı:

- Rusya Federasyonu Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında ticarî, ekonomik, bilimsel, teknik ve kültürel işbirliğine ilişkin 2017-2020 orta vadeli program

- Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı arasında Diplomatik Personelin Yetiştirilmesi ve Enformasyon Paylaşımı alanında işbirliğine ilişkin mutabakat zaptı

-Rusya Federasyonu Kültür Bakanlığı ile Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında 2019 tılında Rusya Federasyonu’nda ve Türkiye Cumhuriyeti’nde karşılıklı kültür ve turizm yılının düzenlenmesine ilişkin deklarasyon

-Rusya Federasyonu Başsavcılığı ile Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı arasında işbirliği protokolü

-Rusya Federasyonu Fikri Mülkiyet Federal Servisi ile Türk Patent ve Marka Kurumu arasında mutabakat zaptı

-Rus-Türk Yatırım Fonunun Kurulmasına ilişkin mutabakat zaptı

-“Opora Rossii” Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler Tüm Rusya Sivil Toplum Kuruluşu ile Türkiye Cumhuriyeti Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) arasında mutabakat zaptı.

-TASS Haber Ajansı ile Anadolu Ajansı arasında işbirliği anlaşması.

28 Aralık 2017

Türkiye, Rusya’dan S-400 Hava Savunma Sistemleri’nin alımını onaylayan anlaşmayı imzaladı.

17 Eylül 2018

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Soçi’de gerçekleşen zirvede İdlib mutabakat zaptı imzalandı.

22 Ekim 2019

22 Ekim 2019 günü Rusya devlet başkanı Vladimir Putin ve Türkiye cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, SDG'nin sınır bölgesinden ve Tel Rıf'at ile Menbic'den 30 kilometre uzağa çekilmesi için ateşkes süresinin 150 saat daha uzatılması üzerine anlaşmaya vardılar. Bu amaçla Rusya askerî polisi ve Suriye Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı sınır muhafızları harekat alanının dışında kalan alana girmesi kararlaştırıldı. Ayrıca Kamışlı şehri hariç sınırda 10 kilometre uzakta ortak Rusya-Türkiye devriyelerinin konuşlandırılması konusunda anlaşıldı.