Türkiye - ABD Arasında 'Çelişen' İlişkiler

AK Parti döneminde ABD ve Türkiye arasında sekiz defa üst düzey görüşme sağlandı. Görüşmelerde kimi zaman Ermeni meselesi kimi zaman da PKK konusu gündeme geldi. Washington yönetimi, bu konularla ilgili pek çok kez Türkiye’ye destek verdiğini açıkladı. Ancak ABD, sahada gösterdiği faaliyetlerle Türkiye’ye verdiği sözlerin tersini uyguladı.

TARİH: 8 HAZİRAN 2005
TARAFLAR: GEORGE W. BUSH - RECEP TAYYİP ERDOĞAN
YER: WASHINGTON

ABD Başkanı George W. Bush ile Başbakan Recep Tayyip Erdoğan arasında yapılan görüşmede, Türkiye’ye yönelik yatırımlar ön plana çıktı. 

  • Erdoğan, Türkiye’nin ABD yatırımlarına açık olduğunu söyledi, Bush bu açıklamayı onayladı.
  • ABD yatırımcılar Amerikan Türk Konseyi (ATC) toplantısında Türkiye’ye yatırım yoma konusunda çekimser kaldı.
  • Çekimserliğin nedeni, ABD’de Türkiye aleyhine açılan tahkim davaları idi. Yatırımcılar, projelerinin çöpe gitmesinden endişe etti.

 

TARİH: 2 EKİM 2006
TARAFLAR: GEORGE W. BUSH - RECEP TAYYİP ERDOĞAN
YER: WASHINGTON

George Bush ile Başbakan Erdoğan arasındaki görüşme sonrası, ABD’den Türkiye’nin AB üyeliğine destek açıklaması geldi.

  • ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sean McCormack, Haziran 2006’da yaptığı açıklamada, ‘’ Biz, Türkiye’nin AB üyeliğini eskiden beri destekledik ve desteklemeyi sürdürüyoruz’’ dedi.
  • ABD’nin AB Büyükelçisi C. Byden Gray tarafından Ocak 2007’de yapılan açıklamada ise, ’’ABD'nin bu meselenin çözümünde aktif olarak yapabileceği çok fazla bir şey yok’’ ifadelerine yer verildi.
  • Böylece ABD’nin desteğinin sözde kaldığı ortaya çıkmış oldu.

 

TARİH: 5 KASIM 2007
TARAFLAR: GEORGE W. BUSH - RECEP TAYYİP ERDOĞAN
YER: WASHINGTON

Başbakan Erdoğan, ABD ziyareti öncesi, 17 Ekim’de meclisten Irak’a sınır ötesi operasyon için yetki aldı. Böylece görüşme öncesi elini güçlendirdi.

  • ABD Başkanı Bush ve Erdoğan arasındaki görüşmede PKK ile mücadele ortaya çıktı.
  • Bush, Türkiye’yi ‘stratejik ortak’, PKK’yı ise ‘terör örgütü’ olarak nitelendirdi.
  • Türkiye, 1 Aralık’ta karadan 16 Aralık’ta da havadan operasyon başlattı.

 

Türkiye, 6 yıl sonra PKK kamplarını imha etmek üzere K.Irak'a girdi - 21/29 Şubat 2008

 

TARİH: 8 OCAK 2008
TARAFLAR: GEORGE W. BUSH - ABDULLAH GÜL
YER: WASHINGTON

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, ABD Başkanı George W. ile görüştü. Görüşmede PKK’ya karşı ortak çalışma konuşuldu.

  • 21 Şubat 2008 tarihinde Kuzey Irak’taki PKK kamplarına yönelik Güneş Harekatı başladı.
  • Operasyon devam ederken ABD Savunma Bakanı Robert Gates Ankara’ya geldi. Gates, ’Kuzey Irak'taki askeri operasyonun süratle bitirilmesi, bir ya da iki haftadan fazla sürmemesi gerektiğini Türk yetkililerine söyleyeceğini’’ belirtti. 
  • ABD’li bakanın ziyaretinin hemen ardından, 29 Şubat’ta sona erdi.
  • Savunma Bakanı Vecdi Gönül, Nisan 2008’de yaptığı açıklamada, ABD’den terörle mücadele için Cobra tipi helikopter istediklerini, ABD’nin vermediğini açıkladı.

 

TARİH: 6 NİSAN 2009
TARAFLAR: RECEP TAYYİP ERDOĞAN - BARRACK H. OBAMA
YER: ANKARA

ABD başkanı olarak seçilen Barrack Obama, ilk yurt dışı ziyaretini Türkiye’ye yaptı.

  • Obama’nın ilk ziyaretini Türkiye’ye yapması İslam dünyasına mesaj olarak yorumlandı.
  • Obama, Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğan’ın yanı sıra muhalefet liderleriyle de görüştü. 
  • Türkiye’de mecliste yaptığı konuşmada Ermeni meselesine değinen Obama’nın açıklaması Ermenistan’da hayal kırıklığına neden oldu.
  • Barrack Obama’nın başkan olduğu döneme denk gelen Nisan 2014’te, ABD Temsilciler Meclisi sözde Ermeni soykırımı tasarını kabul etti.

 

Obama, Erdoğan ile telefonla konuşurken beyzbol sopasıyla poz verdi - 30 Temmuz 2012 

 

TARİH: 16 MAYIS 2013
TARAFLAR: BARRACK H. OBAMA - RECEP TAYYİP ERDOĞAN
YER: WASHINGTON

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Obama’nın görüşmesinde, DAEŞ ile mücadele konusu öne çıktı. 

  • Obama, DAEŞ ile mücadele için ortak bir koalisyon kurulacağı mesajını verdi.
  • ABD öncülüğünde kurulan askeri oluşuma ‘DAEŞ’e Karşı uluslararası Koalisyon’ ismi verildi.
  • DAEŞ’e Karşı Uluslararası Koalisyon etkili bir mücadele ortaya koyamadı.
  • DAEŞ’e en büyük darbe, Türkiye tarafından 20 Ağustos 2016’da başlatılan Fırat Kalkanı Harekatı ile vuruldu.

 

Obama görüşmesindeki Rabia işareti, sopalı fotoğrafa cevap olarak yorumlandı - 10 Kasım 2015

 

TARİH: 20 OCAK 2017
TARAFLAR: DONALD TRUMP - RECEP TAYYİP ERDOĞAN
YER: WASHINGTON

Donald Trump’ın ABD başkanı olarak seçilmesinin ardından iki ülke lideri arasındaki ilk yüz yüze görüşme yapıldı.

  • Görüşmeden çok, toplantı öncesi Erdoğan korumaları ile YPG yandaşlarının arasında yaşanan arbede konuşuldu.
  • Beyaz Saray’daki Trump - Erdoğan görüşmesi 20 dakika civarında sürdü.
  • ABD tarafı, Rakka’nın DAEŞ’ten temizlenmesinin ardından kentin YPG’ye bırakılmayacağı ve PKK ile mücadelede Türkiye’ye destek vereceğini açıkladı.
  • Devam eden süreçte Rakka YPG’ye bırakıldı ve ABD’nin terör örüntüne desteği devam etti.

 

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD başkanı Trump'ın telefon görüşmesi - 24 Kasım 2107

 

TARİH: 13 OCAK 2019
TARAFLAR: DONALD TRUMP - RECEP TAYYİP ERDOĞAN
YER: WASHINGTON

ABD Başkanı Trump ile cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görüşmesinde S-400 hava savunma sistemi, F-35 savaş uçaklarının durumu, ABD’nin YPG’ye verdiği destek, Suriye’de gelişmeler, Trump’ın Erdoğan’a yolladığı mektup ve yakalanan DEAŞ’lı militanlar gündemdeydi.

Görüşmeden sonrası yapılan basın toplantısında, Erdoğan’ın Trump’a yüzüne karşı ortaya koyduğu net tavır dikkat çekti. 

  • Trump, YPG ile ilgili net konuşmaktan kaçındı. Erdoğan ise ‘’Bu teröristin ABD gibi bir ülkenin başkanı tarafından muhatap alınmasını üzüntüyle karşıladım’’ ifadesini kullandı.
  • ABD Başkanı, Suriye konusunda Türkiye ile yapılan görüşmelerin başarılı olduğunu söyledi.
  • S-400 ve F-35 hakkında bir fikir birliği sağlanamadı.
  • Erdoğan, Trump’ın yazmış olduğu ve diplomasi dilinden uzak olan mektupu geri iade ettiğini söyledi.
  • Trump, Avrupa’ya DEAŞ’lılar konusunda çağrı yaptı ve kendi vatandaşları olan militanların geri alınmasını istedi.

 

Erdoğan ABD’de iken önemli bir gelişme daha yaşandı. ABD Senatosu’nda oylanması beklenen ve 1915 olaylarını Ermeni soykırımı olarak tanıyan karar tasarısı Senatör Lindsay Graham tarafından bloke edildi. Böylece tasarı oylanmadı. Lindsay Graham, oylamadan birkaç saat önce Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yüz yüze görüşme yapmıştı.

SONUÇ

Sonuç olarak; Trump’ın açıklamaları genel olarak Türkiye yanlısı olsa da, tarihsel sürece bakıldığında ABD’nin verdiği sözleri tutup tutmayacağı büyük bir soru işareti olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte, ABD - Türkiye arasında bir anlaşmazlık durumunda sözde Ermeni soykırımı tasarısının yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.