Trump’ın amacı ne?

Türkiye’nin Fırat’ın doğusunda operasyon kararı almasının ardından, Washington yönetimi askeri birliklerini bölgeden çekmeye başladı ancak Trump’ın Twitter’dan yaptığı açıklamalar siyaseti daha da ısıttı. ABD Başkanı Trump, ''Türkiye'nin çizilen çerçeveyi aştığını düşünürsem, ülkenin ekonomisini yerle bir ederim. Daha önce bunu yaptım!" dedi.

Trump’ın amacı ne?

Türkiye'nin uzun süredir dile getirdiği Suriye'nin kuzeydoğusunda, Fırat Nehri'nin doğusundaki bölgeye yönelik askeri operasyonun başlaması an meselesi. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, operasyon ile ilgili Twitter hesabından yaptığı açıklamada, "Çizilen çerçeveyi aştığını düşünürsem, Türkiye'nin ekonomisini yerle bir ederim. Daha önce bunu yaptım!" dedi. Trump'ın tweeti sonrası Dolar/TL kuru 5,80'i aştı. Trump açıklamasında, "Türkler, Avrupalılar ve diğerleriyle birlikte, yakalanan IŞİD savaşçılarına ve ailelerine göz kulak olmalılar. ABD, herhangi bir kişinin tahmin edebileceğinden çok daha fazlasını yaptı, IŞİD halifeliğinin yüzde 100'ünü ele geçirmek de buna dahil. Şimdi ABD'nin kendi topraklarını koruma zamanı. Şimdi bölgede diğerlerinin, ki bunların bazılarının refah seviyesi çok yüksek, topraklarını korumasının zamanı geldi. ABD çok büyük!” ifadelerini kullandı.

Washington'dan gelen tepkiler

Trump'ın söz konusu kararı, ABD'de yalnızca muhalafet tarafından değil, kendisine yakın bazı isimler tarafından da eleştiriyle karşılandı. Washington kaynakları, bu politika değişikliğinin Trump'tan kaynaklandığı ve savunma ile dış politika bürokrasisine rağmen alındığı görüşünde. Trump yönetimine yakın bazı isimler ise bu kararın IŞİD'le mücadele ve Suriye stratejisine uygun olduğunu savunuyor. Trump'a yakınlığıyla bilinen Fox News, bu kararın Washington'da şok dalgaları yarattığını yazdı. Fox News'a konuşan ABD'li yetkililer, Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) bu karara tamamen hazırlıksız yakalandığını söyledi. Haberde, bu kararın bazı yetkililer tarafından IŞİD'le mücadelede ABD'nin yanında olan Kürtlere ihanet niteliğinde görüldüğü belirtildi. Trump'ın dış politikasının en önemli destekçilerinden biri olan Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, konuyla ilgili Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ile bir görüşme ayarlamaya çalıştığını söyledi.

Aldığı karar sebebiyle yakın çevresi tarafından da eleştirilerin odağında olan Trump, kendi bildiğini okumaya devam ediyor. Graham, Trump’ın almış olduğu bu kararın basına yansıdığı şekliyle olması halinde felakete mahkum olduğunu belirtti ve söz konusu planın hayata geçirilmesi halinde, Senato'da kararın iptal edilmesini isteyen bir karar çıkartacaklarını söyledi. Graham daha sonra Fox televizyonunda katıldığı canlı yayında, Başkan'ın IŞİD'in yenilgiye uğratıldığı yönündeki açıklamalarının doğru olmadığını belirterek, Türkiye'nin Suriye'ye girmesi halinde Kongre ile ilişkilerinin bozulacağını aktardı. Graham, "Türkiye'nin Suriye'ye adımını atması halinde, ordusu ve ekonomisine yaptırım uygulanması için elimden gelen her şeyi yapacağım" dedi. Trump'ın seçildikten sonra yaptığı ilk atamalardan biri olan ancak kısa bir süre önce istifa eden ABD'nin eski BM Büyükelçisi Nikki Haley de kararı eleştiren isimlerden oldu.

Trump seçimlere mi oynuyor?

Trump’ın değişken politikalarını değerlendiren bazı uzmanlar, Trump’ın aldığı bu kararın seçim odaklı olduğunu söyledi. Uzmanlara göre Trump'ın en önemli seçim vaadi, ABD askerlerinin çıkarlarına uygun olarak gerekli yerlerde, gerektiği kadar kalacağı yönündeydi ve seçmenler de bunu yapmasını bekliyordu. Bu bağlamda askerlerin Suriye'den çekilmesi de bu vaade uygun bir adım olarak okundu. Türkiye'nin müdahalesiyle bu bölgenin IŞİD'in eleman ve lojistik destek alamayacağı bir alana dönüşmesinin de ABD'nin politikasına uygun olduğu belirtildi.

Öte yandan Trump'ın hamlesi, azil soruşturması nedeniyle zor bir dönemden geçtiği bir zamanda iç politikaya yönelik atılmış bir adım olarak görülüyor. ABD Başkanı, Twitter üzerinden yaptığı açıklamada da ABD'nin bundan sonra yalnızca kendi çıkarına uygun yerlerde ve kazanmak adına savaşa gireceğini söyledi. Brown Üniversitesi'nde doktora çalışmalarını sürdüren ve aynı zamanda Ankara merkezli TUM Strateji'nin Araştırma Direktörü olan Selim Sazak'a göre, şartların değişmesi nedeniyle aslında tavır değiştiren ABD politika yapıcıları değil, Başkan Trump. Bu hamlenin iç politikaya yönelik bir adım olarak görülmesi gerektiğini aktaran Sazak, "Trump'ın seçim vaatlerinden birisi Orta Doğu'daki mevcut savaşları bitirmek ve Amerika'nın enerjisini öncelikle Çin'e, sonra da İran'a yöneltmekti. Dolayısıyla aslında Trump ile Erdoğan en başından beri aynı şeyi istiyordu" dedi.

Sazak, Trump'ın Suriye'den geri çekilme planlarını hayata geçirmesi konusunda elini bağlayanın ABD güvenlik bürokrasisi olduğunu ve eski Savunma Bakanı Jim Mattis'in istifa nedenleri arasında bunun da bulunduğunu belirtti. ABD'de başkanlık seçimlerinin yaklaştığını ve Kongre'de başlatılan azil süreci soruşturması nedeniyle Başkan'ın işinin giderek zorlaştığını belirten, Sazak, "Çin'le ticaret savaşı, Meksika sınırına duvar inşa edilmesi gibi diğer vaatlerde kaydadeğer bir başarı gösterilemedi. Trump şimdi 'Askerlerimizi eve getireceğim dedim ve getirdim; Amerika'nın parasını Amerikan halkı için harcayacağız' diye aylarca konuşacak ve böyle bir şeye ihtiyacı var. Üstelik ticaret savaşları ya da göçmen politikasının aksine bu, görünürlüğü yüksek ama vatandaşa gündelik etkisi olmayan bir başarı" dedi. ABD'nin IŞİD ile mücadele kapsamında Suriye'de 2 bin civarında askeri bulunuyor. Bu askerlerin önemli bir bölümü, ABD'nin IŞİD'e karşı sahadaki en önemli askeri müttefiki olan SDG'nin kontrolü altında olan bölgelerde yer alıyor. ABD'nin ayrıca Suriye'nin kuzeyinde yine Kürtlerin kontrolü altında olan altı yerde hava üssü, Haseke'de de radar üssü bulunuyor.