Trump, Ürdün Kralı'na Batı Şeria'yı teklif etmiş

İsrail - BAE ortaklığı anlaşması tüm dünyada geniş yankı bulmuş, Arap dünyasında da ayrılıkları beraberinde getirmişti. Anlaşmanın mimarı Donald Trump’ın Ürdün Kralı II. Abdullah'a Batı Şeria'yı teklif ettiği iddia edildi.

ABD eski Başkanı Donald Trump döneminde şekillenen Washington yönetiminin yeni Orta Doğu politikası, Biden tarafından da uygulanmaya devam ediyor.

Trump öncülüğünde imzalanan İsrail - Birleşik Arap emirlikleri (BAE) normalleşme anlaşması kapsamında Netanyahu hükümeti, işgal altındaki Batı Şeria’nın bölgelerine yönelik ilhak planlarını askıya almayı kabul etmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile birlikte "Yüzyılın Planı" adını verdiği Orta Doğu Barış Planı kapsamında Kudüs’ün bölünmemiş bir şekilde İsrail’in başkenti olması öngörülmüş, Filistin’e ‘koşullu’ bağımsızlık hakkı tanınmış ve anlaşma hükümlerinin yerine getirilmesi için dört yıllık bir süre gerektiği hesaplanmıştı.

Anlaşmayı değerlendiren Trump’ın “İsrail şimdi barışa doğru önemli bir adım atıyor. Doğrudan müzakerelere gidecek bir yolu kabul etti” ifadelerini kullanarak “Gece kulüplerine saldırılar, otobüslere bombalı saldırılar bir daha geri gelmeyecek. Ben İsrail için çok şey yaptım. ABD Büyükelçiliği'ni Kudüs'e taşıdım. Golan Tepeleri'ni İsrail toprağı olarak tanıdım. Belki de en önemlisi İran'la yapılan korkunç anlaşmadan ABD'nin çıkmasını sağladım” açıklaması dönemin en fazla tartışılan başlıklarından birini oluşturmuştu.

Yine anlaşma sürecine bölgedeki temasların sağlanması ve devletler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinde Trump’ın damadı Jared Kushner’in aktif rol almış olması kamuoyunda geniş yer bulmuştu.

2020’nin Eylül ayında, başkanlığının son demlerinde eski Başkan Donald Trump’ın Nobel’e aday gösterilmesine kadar uzanan süreç, İsrail’in bölgede İran hakimiyetine kırmak üzere yürüttüğü politikanın gölgesinde kaldı.

Birleşik Arap Emirlikleri ile ilişkilerini sürdüren Bennett hükümeti kısa süre sonra istifa ederken iki yılda dört seçimin yapıldığı İsrail’de hükümetin başına geçen Lapid yönetiminde gerçekleştirilecek beşinci seçimin sonucu da bölgedeki politikaları değiştirecek gibi görünmüyor.

Yönetimi olaylı biçimde devralmasının ardından Başkan Biden tarafından uygulanan Orta doğu politikalarına ilişkin her geçen gün yeni bilgiler de gün yüzüne çıkmaya devam ediyor.

ÜRDÜN KRALI II. ABDULLAH’A BATI ŞERİA’YI TEKLİF ETMİŞ!

İsrail ile ilişkilerinde her zaman öncelikler doğrultusunda hareket ettiği imajı çizen ve Netanyahu hükümetine destek açıklamaları ile dikkat çeken Donald Trump’ın Batı Şeria'nın kontrolünü Ürdün'e önerdiği iddia edildi.

New York Times'ın Beyaz Saray başmuhabiri Peter Baker ve gazetenin yazarlarından Susan Glasser'ın yeni kitabı The Divider: Trump in the White House 2017-2021'de (Bölücü: 2017-2021'de Beyaz Saray'da Trump) yer verilen iddiaları Amerika’da da geniş yankı buldu.

Trump’ın Ocak 2018’de yaptığı teklife ilişkin Ürdün Kralı II. Abdullah’ın konuştuğu bir Amerikalı arkadaşına, “Kalp krizi geçirdiğimi sandım. Nefes alamıyordum” yorumu yaptığı da kitapta yer alan iddialar arasında.

Kitapta, Trump’ın “büyük teklif” diye nitelendirdiği hamle ile Ürdün’ün istikrarsızlaştıracağını öngöremediği belirtilirken, ABD başkanının ülkesine ait olmayan bir toprağı teklif ettiğine özellikle dikkat çekildi.

Washington Post (WP) tarafından incelenen kitapta, İsrail’in Trump’ın teklifinden haberi olup olmadığına dair detaya yer verilmezken, eski başkanın söz konusu teklifi 6 Aralık 2017'de Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıdığı tartışmalı kararının ardından yaptığı belirtildi.

Independent Türkçe’nin AFP’den aktardığı bilgiye göre, yaklaşık 10 milyon kişinin yaşadığı Ürdün'de nüfusun yarısından çoğu Filistin kökenli ve bu kesimden krallığın yıkılması gerektiğini savunanlar da var.

1948 Arap-İsrail Savaşı'nın ardından Ürdün'ün ilhak ettiği Batı Şeria, 1967'deki Altı Gün Savaşı sonunda İsrail tarafından işgal edilmişti. 1988'de Ürdün, bölgedeki hak iddiasını geri çekmişti. 1994'te Ürdün ve İsrail arasında da bir barış anlaşması imzalanmıştı.

1993-1995'teki Oslo Anlaşmaları'yla farklı yönetim bölgelerine ayrılan ve hâlihazırda İsrail işgali altındaki Batı Şeria’da çatışmalar sürüyor.