Ticaret savaşında sürpriz gelişme!

ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in ABD ürünlerine 75 milyar dolarlık ek vergi getirmesi kararını Fransa'da gerçekleşen G-7 zirvesinde değerlendirdi. Trump geçmişte yapmış olduğu açılamaların tam zıddı olarak yatıştırıcı bir üslup kullandı ve Çin ile anlaşabileceklerinin mesajını verdi.

Ticaret savaşında sürpriz gelişme!

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, Çin'in ABD ürünlerine 75 milyar dolarlık ek vergi getirmesi kararını Fransa'da gerçekleşen G-7 zirvesinde değerlendirdi. Trump burada geçmişte yapmış olduğu açılamaların tam zıddı olarak yatıştırıcı bir üslup kullanmayı tercih etti. Trump, Çin'den iki önemli telefon geldiğini söyledi ancak kendisinin doğrudan Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ile görüşüp görüşmediğine dair bir açıklamada bulunmadı. Trump konuşmasına Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in harika bir lider olduğunu belirterek başladı ve onun gibi kendisinin de sakinlik ve bir anlaşma taraftarı olduğunu söyledi. Başkan Trump aynı zamanda iki ülkenin kısa süre içinde yeniden pazarlık masasına oturacağının sinyallerini verdi.

Trump, Çin konusunda daha detaylı olarak bir açıklama yapacaklarını ifade ederken Reuters'ın aktardığı toplantı notlarına göre, “Bu pazarlıklar dünya için pozitif gelişmelere işaret ediyor bu yüzden Çin ile bir anlaşma yapacağımıza inanıyorum” ifadelerini kullandı. Trump Çin'in vergileri yükselterek ABD'deki tedarik zincirini kaybetmek istemediğini vurgulayarak, “Çin ile çok yakında ciddi bir şekilde görüşmeye başlayacağız” dedi. Trump aynı zamanda Japonya'nın da ABD ile yakında bir ticaret anlaşması imzalayacağını duyurdu.

Çin’in tavrı

Trump’ın G-7 zirvesinde yapmış olduğu flaş açıklamasının ardından ise gözler Çin’e çevrildi.  Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin yeni gümrük vergilerini hayata geçirmesiyle ilgili yapmış olduğu açıklama oldukça konuşuldu. Bakanlık ayrıca ABD’nin yeni gümrük vergilerine kararlılıkla karşı çıktıklarını ve iki ülke arasındaki sorunların görüşmeler yoluyla çözülmesi gerektiğini ifade etti. Çin’in Cuma günü ABD’den ithal 75 milyar dolar tutarındaki ürüne ek gümrük vergisi getireceğini açıklamasının hemen ardından Trump Çin’den ithal 550 milyar dolar değerinde ürüne yönelik %5 ek gümrük vergisi açıklamıştı. Çin Dışişleri Bakanı sözcüsü Geng Şuang ise Trump'ın açıklamaları konusundaki bir soruya, haftasonu Çin ile ABD arasında herhangi bir telefon görüşmesinden haberdar olmadığını söyledi. Şuang, Çin'in ticaret savaşının müzakereler yoluyla çözülmesi gerektiğine inandığını hatırlattı.

Asya piyasalarında son durum

Çin Halk Cumhuriyeti’nin para birimi olan Yuan, Amerikan Doları karşısında 2008'den bu yana en düşük seviyesine geriledi. Cuma günü Pekin, Amerikan ürünlerine ek gümrük vergisini artıracağını duyurmuş, ardından Trump da misilleme olarak ABD'ye ithal edilecek tüm Çin mallarına ek gümrük vergisi getirileceğini söylemiş ve Amerikan şirketlerine Çin'den çekilme çağrısı yapmıştı. Çin adına müzakereleri yürüten ekonomi ve mali işlerden sorumlu başkan yardımcısı Liu He, iki ülke arasında gümrük vergilerinin artırılması konusundaki misillemeden kaynaklı piyasalardaki dalgalanma nedeniyle itidal çağrısı yaptı.

İki ülke arasında uzun süredir devam eden ve ekonomik açıdan birçok ülkeyide etkileyen ticaret savaşının etkileri hafta başı işlemlerin başlamasıyla Asya piyasalarına bir kez daha yansımıştı. Çin para birimi Yuan, Dolar karşısında 2008'den bu yana en düşük seviyesine geriledi. Yuanda sert satışların başlaması ve güvenli liman niteliğindeki varlıklara talebi güçlendirmesi, TL'nin de Asya piyasalarında Dolar karşısında kaybını beraberinde getirdi. TL'nin seans içi Dolar'a karşı değer kaybı yüzde 15'i aştıktan sonra kur gerilemeye başladı ve yeniden 5,80'li seviyelerde dengelendi. Dolar/TL Asya'da 5,80'lerden işlem görüyor ve TL'nin Dolar karşısındaki günlük değer kaybı da yüzde 1'in altına inmiş durumda.

Ekonomistler ne diyor?

Türk Lirası'nın Dolar karşısında birkaç dakika içerisinde 60 kuruş değer kaybedip yine sadece birkaç dakikada Asya piyasalarının açılışındaki seviyelerine gelmesi piyasa terminolojisinde ‘’Flash Crash’’ olarak adlandırılan fiyatlama hareketleriyle benzerlik gösteriyor. Flash Crash ifadesi, bir varlığın fiyatlamasında dalgalanmanın çok kısa süre içerisinde hızla artması anlamına geliyor. 2010 yılında ABD'deki New York Borsası'nda benzer bir olay yaşanmış ve New York Borsası'nın üç ana endeksi Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq saniyeler içinde yüzde 10 değer yitirmişti. Ardından ise tüm endeksler yeniden hızlıca toparlanmıştı. 2010'da yaşanan bu olay ‘’Crash 2:45’’ olarak kayıtlara geçmişti.

Ciner Medya Grubuna ait Bloomberg HT Genel Yayın Yönetmeni Gökhan Şen’in söz konusu konu hakkında Twitter üzerinden yapmış olduğu bir yorumda, ‘’ Çin ve ABD karşılıklı yeni gümrük tarife zamları açıklayınca Cuma S&P %2,6 düşmüştü. Gece Asya açılışı ile birlikte Yuan Çin dışı işlemlerde, 7,19'a kadar fırladı. Artan risk korunma ve spekülasyon ihtiyacı doğurdu. Yüksek faiz ödeyen, riskli enstrümanlar seviye gözetilmeksizin satılır böyle durumlarda. Muhtemelen Türk Lirası da bu muameleyi gördü ve gece bir anlığına 6,39xx görüldü. Şimdi daha fazla işlem geçmesi ile piyasa sakinleşti ve TL 5,8040'ta. Çin Yuanının MB tarafından 7,05xx'ten bağlanması piyasayı rahatlattı’’ ifadeleri kullanıldı. Ekonomist Murat Sağman ise Twitter hesabından "Bunu tetikleyen ticaret savaşlarından dolayı yuan ve yen'deki ciddi oynaklık ve gelişmekte olan ülkeler arasında riskli konumdaki Türkiye'den pozisyon kapatma" yorumunu yaptı.