Teknoloji dünyasında soğuk savaş yaşanıyor

Amerika ve Çin arasında yaşanan ticaret savaşlarının kapsama alanı son 1 yılda ciddi anlamda genişledi. Teknoloji dünyasına da yansıyan ticaret savaşları “teknoloji soğuk savaşının” fitilini ateşledi. Ekonomi devlerinin küresel teknoloji dünyasını şekillendireceği konuşulurken, şimdiden iki farklı teknoloji eko sistemi oluşmaya başladı. İşte bölünmenin detayları…

Geçtiğimiz birkaç yıl içinde, küresel teknoloji endüstrisinin Amerika ve Çin arasındaki gerilimler nedeniyle acı verici bir kırılmaya maruz kalacağı konusunda sayısız tahmin yapıldı. Gerçek hasarı fark etmek şaşırtıcı derecede zordu. Geçen yıl Apple, Çin'de günde 100 milyon dolardan fazla satış yaparken, Huawei, Amerika'nın sakatlama kampanyasına rağmen rekor gelirler bildirdi. Yatırımcılar, 5Ggibi yeni teknolojilerin ve milyarlarca müşterinin çevrimiçi olarak daha fazla zaman ve para harcamaya zorlanmasına yol açan bir salgının etkisiyle teknoloji şirketlerinin hisselerine yığılmış durumdalar. Bu dönem satışlar, kârlar ve hissedarların getirileri ile değerlendirildiğinde, Amerikan ve Çin teknolojisi için altın bir çağ oldu. Sektör şu anda 20 trilyon dolarlık muazzam bir piyasa değerine sahip ve dünyanın borsa değerinin dörtte birini oluşturuyor.

Ancak son iki haftanın olaylarını incelerseniz, gelmek üzere olan ayrılığı hissedebilirsiniz. 6 Temmuz'da ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Washington’un Batı'da popüler olan Çinli uygulama TikTok'u yasaklamayı düşündüğünü söyledi. Bu karar Hindistan’ın Himalayalar’da yaşanan askeri gerilimin sonraTikTok ile 58 Çinli uygulamayı yasaklamasının ardından geldi.



İngiltere ve Fransa, Huawei'yi 5G ağlarından kaldırmayı düşünüyor. 6-7 Temmuz arasında Facebook, Google, Microsoft ve Twitter, Çin'in acımasız güvenlik yasasının yürürlüğe girmesi nedeniyle şimdilik Hong Kong yetkilileriyle işbirliğini durduracaklarını söylediler. Geçen yıl New York borsasından çıkan Çinli yarı iletken üreticisi SMIC ise 7milyar dolarlık devlet desteğiyle Şangay borsasına gireceğini söyledi. Bu gelir, Çin’in evde çip üretme kapasitesini yükseltmek için kullanılacak.

Bölünme iki hızda gerçekleşiyor. Amerikan ve Çin yazılımları ve internet evrenleri, tamamen ayrılmaya doğru ışık hızında ilerliyorlar.Hiçbir zaman özel bir bağlantı olmadılar - Amerikan yazılım firmaları geçen yıl Çin'deki satışlarının sadece% 3'ünü yaptı ve Çin uzun zamandır internet kullanıcılarını dünyadan izole tuttu. Mağazayı kapatma ve yedek ürün bulma faturası genellikle düşüktür. TikTok az sayıda iş yaratırken, Amerika ya da Hindistan'da çok az vergi öder, bu yüzden uygulamanın yasaklanmasından somurtkan gençler muzdarip. Benzer şekilde, Facebook ve Hong Kong'da yer alan diğer firmalar Çin'de çok az iş yapıyor veya hiç iş yapmıyor.Microsoft’un ofis yazılımı ve özellikle de Google’ın dünya çapında satılan Çin yapımı telefonlarda bulunan Gmail ve Haritalar gibi uygulamalar satış yapa bilen iki önemli istisnadır. Amerika’nın Huawei kara listesi, dünyanın en popüler ikinci telefon satıcısını dünyanın en popüler uygulamalarından kesti.Dolayısıyla Çinli cep telefonu firmaları alternatif geliştirmek için yarışıyor. Bu yüzden Amerika ve Çin teknoloji dünyaları son sürat ayrı iki evren haline gelmektedir.

Donanım çok daha yavaş ilerliyor. Çünkü küresel çapta entegre olmuş ve 1 trilyon dolar fiziksel tesis ile 400 milyar dolar stok içeriyor.Bu yılın ilerleyen günlerinde Apple, Çin'de beş yıl önce kullandığı aynı geniş üretim kümesine güvenecek yeni bir 5G cep telefonu piyasaya sürecek. Öyle bile olsa, teknik plakalar değişiyor. Mayıs ayında uygulamaya konan yonga yapım araçlarının kullanımına getirilen yeni bir dizi Amerikan kısıtlaması nedeniyle, Huawei’nin 2021 başlarında uzman yongalarının stokunu tükenebilir ve bir alternatif bulmak için çabalamak zorunda kalabilir. Bu hantal ve pahalı olacaktır. SCIM’nin sermaye artırımına gitmesi Çin’in Intel veya Tayvanlı dev çip üreticisi TSCM ile eşit bir çip devi üretme niyetinde olduğunu gösteriyor. Öte yandan İngiltere ve Fransa sonunda Huawei'yi terk ederse, ağlarında Nokia ve Ericsson kullanmaya geçecekler, bu da pahalı olmakla birlikte birkaç sürecek bir işlem olacaktır.

Eğer parçalanma şimdi kaçınılmaz görünüyorsa da bazı sürprizler olacaktır. Birincisi, iki teknokürenin nasıl çizildiğidir. Amerikalı politika yapıcılar dünyanın Silikon Vadisi ürünlerini kullanacağını varsayma eğilimindedir, ancak birçok ülke Çin'in teknoloji sistemiyle müttefik olabilir veya bahsini açabilir. Hindistan hem Çinli hem de Amerikalı şirketlere karşı soğuk ancak onlarla yarışabilecek donanıma da sahip değil. Bir diğer sürpriz de bölünmenin ne kadar mal olacağı. Zira küresel donanım endüstrisinin yıllık 600 milyar dolarlık bir gideri var ve bu katlanarak artıyor. Başta Apple ve TSMC dahilpek çok firma Çin ile Amerika’ya bağlı ve daha derin bir bölünme ile başa çıkabilmek için planları var. Teknolojinin bölünmesi devam ediyor ve bu o kadar kolay olacak bir süreç değil.  


***The Economist'ten Türkçe'ye İntell4 tarafından çevrilmiştir.