Senegal’de ne oluyor?

Senegal’de muhalif liderin göz altına alınmasının ardından sokaklar karıştı. PASTEF’in lideri olan Sonko, tecavüz suçlamalarıyla ilgili savcılığa ifade vermeye giderken, polisler tarafından göz altına alındı. Göz altına alınan muhalif lider hakkındaki suçlamaların ana temasını “siyasi tasfiyenin” oluşturduğunu aktadı.

Senegal’de muhalefet partisi PASTEF’in (Etik, Çalışma ve Kardeşlik için Senegal Yurtseverleri) lideri Ousmane Sonko’nun “toplum düzenini bozduğu” gerekçesiyle gözaltına alınmasının ardından ülke kartıştı. Sonko’nun destekçileri meydanları doldururken, muhalefet partisin lideri tecavüz suçalamalarına yönelik savcılığa ifade vermeye gidiyordu. 

“SWEET BEAUTY DAVASI”

Medyada, “Sweet beauty davası” ismiyle gündeme gelen olayda, Sonko’nun ziyaret ettiği bir kurumun çalışanın savcılığa şikâyette bulunmasıyla ortaya çıktı. Söz konusu çalışanın Sonko tarafından cinsel istismara uğradığını ve ölüm tehditleri aldığını savcılığa beyan etmesinin akabinde ülke gündemi değişti. Şikâyet hala ülkenin bir numaralı gündem maddesini oluşturuyor.

Şikâyetin ardından açıklamalarda bulunan Sonko, Twitter hesabından yaptığı paylaşımlarda, çocukluğundan beri boyun ağrısı çektiğini dile getirdi. Ağrılarından ötürü arkadaşının tavsiyesi üzerine masaj salonuna gittiğini belirten Sonko, seanslar sırasında daima en az 2 masözün odada bulunduğunu belirterek kendini savundu.

Herhangi bir parti liderinin bir kadını, çalıştığı iş yerinde hem de silahla tehdit edemeyeceğini savunan Sonko, “Bu olayla, şahsi bir mesele gibi görünse de değil. Bu bir siyasi tasfiye girişimidir. Macky Sall’i açıkça, savcılık vasıtasıyla şahsıma komplo kurmakla suçluyorum.” ifadesini verdi. Çalışanın savcılığa verdiği ifadenin ardından Sonko’nun milletvekilliği dokunulmazlığı, 26 Şubat’ta düzenlenen meclis oturumuyla kaldırıldı.

YARGININ ÖNÜ AÇILDI

Meclis oturumunda Sonko’nun dokunulmazlığının kaldırılmasının ardından yargı sürecinin önü de açılmış oldu. 3 Mart’ta Dakar Mahkemesinde ifade vermek için destekçileriyle yola çıkan Sonko’nun konvoyu, çok uzun olduğu gerekçesiyle polis tarafından durduruldu. Korteji mahkemeye varmadan durduran görevliler, yalnızca 4-5 aracın toplu geçişine izin verileceğini bildirdi. Yaklaşık 3 saat aynı noktada bekletilen ve mahkemeye kalabalık bir konvoyla gitmesine izin verilmeyen Sonko, "toplum huzurunu bozduğu" gerekçesiyle gözaltına alındı.

GÖZ ALTI KARARI ÜLKEYİ KARIŞTIRDI

Sonko’nun “toplum huzurunu bozduğu” gerekçesiyle gözaltına alınmasının ardından muhalif liderin ve destekçilerinin arasında arbede yaşandı. Dakar’da birçok anayol trafiğe kapatılırken, şiddet olayları arttı. Çarşamba günü nispeten durulan olaylar cuma günü tekrardan patlak verdi. Muhalif partiler ve sivil toplum örgütleri pazartesiden başlayarak, kent genelinde 3 günlük eylem çağrısı yaptı. Halen göz altında tutulan Sonko’nun bugün ifade vermesi bekleniyor.

Senegal’in bir kenti dışında tüm kentlerinde gösteriler düzenleniyor. Gösterilerin düzenlenmeyeceği kent ise Senegal’de oldukça saygı duyulan Müridi tarikatının şeyhi Serigne Mountakha Mbacke, tarikatın merkezi olarak bilinen Touba kentinde gösteri yapılmasını yasakladığını açıkladı. Tarikat şeyhi tarafından yapılan yazılı açıklamada, Touba kentinin kutsal olduğuna dikkat çekilerek, gösteri yapmak isteyenlerin kenti terk etmeleri gerektiğini ve kent sınırları içerisinde hiçbir eyleme izin verilmeyeceğini belirtildi.

Muhalefet liderinin gözaltına alınmasının ardından patlak veren sokak gösterilerine yönelik AB ülkelerinden açıklama geldi. Avrupa Birliği, ABD, İngiltere, Japonya, Kanada, İsviçre ve Güney Kore'den ortak açıklama yapıltı. AB'nin Senegal'deki delegasyonu tarafından paylaşılan ortak açıklamada, Senegal'in hukuk devleti, katılımcı demokrasi ve insan haklarına saygılı uzun bir geçmişe sahip olduğu belirtildi. Açıklamada, "Senegal'in uzun süreli dostları olarak, son günlerde ülkede yaşanan şiddet olaylarını endişeyle takip ediyor, hayatını kaybedenlerin aile ve yakınlarına başsağlığı diliyoruz. Şiddetten kaçınılması, kişilerin ve malların korunması, sükûnet ve diyaloğun yeniden sağlanması çağrısında bulunuyoruz." ifadeleri kullanıldı.

SENEGAL’İN SİYASİ YAPISI

Başkanlık tipi cumhuriyetle yönetilen Senegal, 4 Nisan 1960 yılında Fransa’dan bağımsızlığını ilan etti. Diğer Afrika ülkelerinin aksine Senegal’de bugüne kadar herhangi bir darbe girişimi yaşanmadı. 15,8 milyon nüfusu olan ülkenin yüzde 96’sını Müslümanlar, yüzde 4’ünü yerel inançlar ve Hristiyanlar oluşturuyor.

1976 yılına kadar ülkeyi Hristiyan Leopold Sedar Senghor tek parti iktidarıyla yönetti ve 1980’e kadar da devlet yönetiminin başında kaldı. Senghor’un ardından, 1976 yılında başbakanlık görevine gelen Abdou Diouf, 2000 yılına kadar bu görevde kaldı. 2000 yılında yapılan seçimleri Abdoullaye Wade’nin kazanmasıyla Senegal’deki 40 yıllık Sosyalist Parti iktidar sona erdi. 2012’deki seçimlere kadar iktidarda kalan Wade, ilk turu ikinci sırada tamamlayan ancak ikinci turda aldığı yüzde 65’lik oyla seçimleri kazanan Macky Sall’e görevi devretti. Sall Ocak 2019’daki seçimlerden de oyların yüzde 58’ini alarak galip çıktı. Ülkede bir sonraki başkanlık seçimlerinin 2024’te yapılması planlanıyor.

Yasama organı 165 sandalyeli ulusal meclistir. Üyeler beş yılda bir düzenlenen seçimlerle belirleniyor. 2017’de yapılan son seçimleri oyların yüzde 49,5’ini alarak 125 milletvekilli çıkaran Cumhuriyet İçin İttifak (Alliance for the Republic) galip tamamladı. Ülkede 14 bölgesel yönetim bulunuyor ve bunların her biri başkan tarafından atanan valilerce idare ediliyor.

SONKO FAVORİ ADAYLARDAN

Senegal’de 24 Şubat’ta yapılacak olan cumhurbaşkanı seçiminde yüzde 15,67 alarak 3’üncü olan Sonko, 2017 yılından beri milletvekilliği yapıyor. Destekçileri arasında gençler ve üniversite öğrencilerinin yoğunlukta bulunduğu 47 yaşındaki Sonko, 2024 yılında yapılacak olan cumhurbaşkanı seçiminde şimdiden favori gösterilen adaylar arasında.

Çalışma hayatına kamu personeli olarak başlayan Sonko, 15 yıl boyunca vergi uzmanı olarak hizmet etti. Fakat 2016 yılında Sonko, Senegalli elitlerin vergi kaçırdıkları off-shore hesaplarına dair verileri medyaya sızdırdı. Bu eyleminden sonra görevine son verildi.

Senegal’in karşılaştığı sorunlara yayınladığı kitapta ve makalelerde değinen Sonko, bunun yanında 2018 yılında “Çözümler” adın sorunların çözümlerine değindiği bir kitap daha yayınladı. 2019 seçimlerinde Cumhurbaşkanı adayı olarak yarışan Sonko, Senegal’in Fransız Frankı yerine ulusal para birimini kullanmasını tavsiye ediyor. Sonko’nun partisi seçimlerden yüzde 16 ile 3’üncü çıkan parti oldu.