Sıcak para nedir?

Sıcak para nasıl tanımlanır? Ülkelere giren sıcak para akışını belirleyen faktörler nelerdir? Sıcak para noktasında ülkemizdeki son durum nedir?

Sıcak para nedir?

Uzmanların tanımına göre sıcak para; bir ülkedeki yüksek faizlerden, yüksek gelirlerden yararlanmak üzere o ülkeye gelen dövizlere verilen isimdir. Gün geçtikçe küreselleşen, uluslararası şirketlerin kendilerine yeni pazarlar aradığı, taraflar arasındaki ticari ilişkilerin sürekli yeni bir ivme kazandığı, siyasi ve askeri krizlerin ekonomi üzerinde büyük sorunlar yarattığı günümüz dünyasında, “sıcak para” kavramı, üzerinde durulması gereken önemli bir konu olma niteliğini taşımakta. 

Dünya devletlerinin ekonomi alanında kapitalizm, liberalizm, neo-liberalizm gibi akımları benimsemesi ile birlikte, dünya küreselleşmeye başladı ve uluslararası şirketler kendilerine yeni pazarlar yaratarak elde ettikleri gelirleri artırmak istediler. Buna göre, gerek uluslararası şirketler gerekse de yatırımcı ve girişimciler kendi ülkeleri dışında birtakım üretim sahaları aramaya, yeni ticari ilişkiler kurmaya, kâr oranlarını daha da yukarı çekmeye yöneldiler. Dış ülkelere girmeleri sonucu yatırım yaptıkları ülkeye döviz girişi sağladılar. Dış ülkelerden gelen döviz miktarı ile birlikte yatırım yapılan ülkenin içinde sıcak para akışı sağlanmış oldu.

Sıcak para girişi 

Uzmanlara göre bir ülkeye sıcak para girişi dört sebeple olur. Bunlardan birincisi, yabancılara mal ve hizmet satışı karşılığında elde edilen dövizdir. Bir ülke, dış ülkelere mal ve hizmet satarak döviz elde etmiş olur. Yapılan bu satış ihracat şeklinde olabileceği gibi yabancıların o ülkeye gelerek alışveriş yapmaları sonucu da olabilir.

İkinci sebep ise cari transferler yoluyla gelen dövizlerdir. Hibeler ve işçi havaleleri gibi durumlar, cari transferler yoluyla gelen dövizleri içerir.

Yabancıların doğrudan yatırım yapmak üzere getirdiği dövizler ise bu sebepler arasında üçüncüdür. Bu tür döviz girişleri iki şekilde meydana gelmektedir. Yabancı yatırımcılar yatırım yaptıkları ülkede mal veya hizmet üreten bir birimi satın alarak döviz getirmiş olurlar. Bu durumda ise yeni bir yatırım söz konusu olmadığından, sadece mevcut yatırımın yabancı bir şirket tarafından satın alınması söz konusu olduğundan yeni bir iş alanı ya da istihdam alanı açılması söz konusu değildir. Bir diğer durum da, yabancı yatırımcının yeni bir mal üretim veya hizmet üretim birimi kurmak amacıyla o ülkeye döviz götürmesidir. Son sıcak para akışı sebebi ise, yabancıların finansal yatırım amacıyla getirdiği dövizlerdir. 

Sıcak para akışı nelerden etkilenir?

Hiç kuşkusuz sıcak para akışının etkilendiği birçok faktör söz konusudur. Bir yatırımcı, yatırım yaptığı ülkenin özellikle siyasi süreçlerini çok iyi takip etmelidir. İç ve dış politikada siyasi ilişkilerin olumlu bir seyir halinde olduğu ve herhangi bir krizin, sorunun, sıkıntının olmadığı ülkeler, yabancı şirket ve girişimciler tarafından yatırım yapmak için oldukça elverişlidir. Yatırım yapılan ülkede herhangi bir siyasi kriz çıkması durumunda yatırımcı, yatırımını geri çekerek hızla ülkeyi terk edebilmektedir. Bu durum sonrası ise piyasalarda bir istikrarsızlık durumu ortaya çıkmaktadır. Bunun yanında kurlarda oynaklık, ekonomik risklerdeki genel artışlar, ülkenin sosyo-kültürel yapısının değişmesi, elde edilen kâr oranlarının azalması gibi unsurlar da sıcak para akışını olumsuz olarak etkileyen faktörlerdendir.

Sıcak para akışını olumlu veya olumsuz yönde etkileyen bir diğer faktör ise yatırım yapılan ülkedeki hukuki koşullardır. Yabancı bir ülkeye yatırım yaparak sıcak para akışını sağlayan yatırımcı, kendini güvenli bir ülkede hissetmek ister. Oluşabilecek herhangi bir olumsuz veya kötü bir durum sonrası o ülkedeki yargının bağımsızlığına güvenerek hakkını savunmaya çalışır fakat yatırımcı hukuki anlamda kendini güvende hissetmezse o ülkeden yatırımını geri çekerek sıcak para akışını kesebilir.

Türkiye’de son durum ne?

Ülkemizde özellikle yaşanan birtakım siyasi ve diplomatik krizler sonrası sıcak para akışında azalma söz konusu. ABD ile yaşanan Rahip Brunson krizi, Rusya’dan S400 alımı süreci, Suriye’nin kuzeyinde yaşanan gelişmeler gibi dış unsurların yanı sıra iç politikada yaşanan bazı süreçler, özellikle ülkede her sene seçim ortamının olması yatırımcı için bir risk olarak görülmekte. Dolayısıyla da sıcak para akışını olumsuz olarak etkilemekte. 

Devlet yetkilileri ise birtakım reform paketleri açıklayarak, dış ülkelere gerçekleştirdikleri resmi ziyaretleri sırasında o ülkenin iş adamları ile biraraya gelerek, ekonomik ve ticari anlaşmalar imzalayarak; dış yatırımcıların güvenini kazanmak ve sıcak para akışını artırmak için çalışmalarını sürdürmektedir.