Kabarcıklar dünyasına hoş geldiniz

Avrupa ve Asya ülkeleri sınır kısıtlamalarını hafifletmek için özel ikili düzenlemeler araştırıyorlar. Sonuç epidemiyolojik çizgiler boyunca kırılmış bir küre olabilir. Zira ülkeler ikili anlaşmalarlar seyahat koridorları oluşturmaya başladı. Serbest dolaşımın olmadığı bir dünyada seyahat koridorlarını etikisi ne olabilir?

Geçtiğimiz günlerde Fransa ve İngiltere’nin karşılıklı olarak sınırlarını açacağı gündeme geldi. Fakat Covid-19 salgını devam ederken sınırların nasıl açılacağına dair herhangi bir bilgi yokken, Birleşik Krallık, tüm yabancı ziyaretçilerin iki hafta boyunca kendilerini izole etmelerini gerektireceğini duyurdu. Fransa da buna karşılık, karantina gereklilikleri dayatacağına belirtti. Siyaset arenasında iki ülke seyahat şartlarını katı tutarken, küresel havayolu şirketleri ulusal politikaların siyaseti değil bilimi izlemesi gerektiği yönünde yalvardı.

Hava köprüleri ve seyahat baloncukları-vatandaşların karantinaya gerek kalmadan sınırları geçmelerine izin veren anlaşmalar- seyahatin yeniden başlaması, uluslararası ticaret ve turizmin geri dönmesine olanak sağlayacak. Ancak parçalanmış bir dünyayı yeniden birleştirmek yerine, seyahatin ayrı uluslararası güven çevrelerine dayalı olarak yeniden açılması yeni bölünmelere yol açma riski taşıyor. Özellikle, üç büyük gücün (Çin, Avrupa Birliği ve ABD) nüfuzu açısından zorluklar da mevcut. Öte yandan özel seyahat koridorları, ticaret, turizm ve yatırım kalıpları için karmaşık çıkarımları olan epidemiyolojik çizgiler boyunca bölünmüş yeni jeopolitik bir düzene yol açacaktır.

Küresel seyahatin çöküşü eşi görülmemiş bir şey Dünya uçuşlarının yaklaşık yarısı iptal edildi ve yolcu seyahati yüzde 95 oranında azaldı. Salgından önce, sadece ABD genelinde her gün 2 milyondan fazla hava yolcusu uçtu Salgından sonra ise bu sayı 100 binlere kadar geriledi. Dünyanın en işlek limanlarından biri olan Singapur'un Changi Havaalanı, Nisan 2019'da 5 milyon yolcu gördü. 2020 Nisan’ında ise günlük yolcu sayısı binin altına düştü. Uzmanlara göre, iş seyahati sektörünün bu yıl 820 milyar dolar gelir kaybetmesi bekleniyor.

SEYAHAT KORİDORLARININ ÇEKİCİLİĞİ

Hava yolu sektöründe bu denli kayıpların yaşanmış olması göz önüne alınınca, seyahat koridorları cazip ve çekici geliyor. Litvanya, Letonya ve Estonya, seyahatin kısıtlandığı bir dönemde, vatandaşlara serbest dolaşım olanağı sağlayan bu tür ilk düzenlemeyi mayıs ayında başlattılar. Benzer bir koridor Avustralya ve Yeni Zelanda arasında tartışılıyor ve aynı zamanda belki Fransa arasında, Almanya ve Avusturya arasında. Zamanla, seyahat koridorlarının artması muhtemeldir. Buna karşılık, bu sınırsız seyahat sağlayan daha büyük serbest bölgeler oluşturarak, birbirlerine bağlanabilir. 

Diğer taraftan seyahat koridorlarında da kısıtlamalar olmalı. Güney Kore ve Çin arasında iş seyahati yapacak olanlar için mayıs ayı başlarında bir mini koridor açtı, ancak vize ve birden fazla hastalık testleri gerekli. Diğer ikili planlar karantina dönemleri, önceden gönderilen güzergahlar veya zorunlu izleme uygulamalarıyla birlikte gelebilir. İkili olarak açılan koridorların sayısının artması düzenlemeleri daha da karmaşık hale getirecek. Daha veri paylaşılmasını gerektirecek koridorlar, seyahat edenlerin anlık olarak izlenmesinin de yolunu açacak.

Seyahat koridorlarının açılmasında ülkelerin sağlık sistemine olan güvenleri de büyük bir öneme sahip. Seyahat eden kişiden virüsün yayılmasının önlenmesi ya da seyahat eden kişinin virüsle birlikte ülkesine döndüğünde yapılması gerekenler daha önceden belirlenmelidir. Yeni bir salgın olduğunda seyahat koridorlarının durumunun ne olacağı da daha önceden belirlenmelidir. Yeni koridorların ya da sınırların tamamen açılması, şimdiye kadar salgınlarını kontrol etmeyi başaran Avustralya ve Yeni Zelanda gibi ülkeler için yeterince zor olacak; Avustralya ve Endonezya gibi enfeksiyonların tamamen farklı düzeylerde olan ülkeler için, neredeyse imkânsız görünüyor.

SEYAHAT KORİDORLARINDA ÇİN

Pratiklerin ötesinde, yeni seyahat bölgeleri daha büyük jeopolitik gerçeklerin altını çizecek, en belirgin olanı Çin, AB ve ABD gibi süper güçlerin kural belirleyici nüfuzu olacak. Çin'in konumu özellikle güçlü olacaktır. Çin ile seyahat koridoru, ekonomisi toparlanırken, Çin'in geniş pazarına erişim, Çin yatırımlarından yararlanmak ve turistlerini tekrar karşılamak isteyen Asya'daki diğer ülkeler için bir ödüldür. Çin, Güney Kore ile bazı seyahat bağlarını yeniden açtı. Japonya ile çok yakında bir koridor oluşturması olasıdır. Asya’da Çin’in seyahat koridorları inşa etmesi, bölge ülkeleri ile olan ilişkilerini güçlendirecek ve Batının anti-Çin propagandasının tezahürlerini azaltacaktır.

Çin’in merkeziliği diğer alanlarda da diplomatik kaldıraç sağlayacaktır. Son haftalarda Pekin, Covid-19 salgınının araştırılması için oy veren Avustralya’ya karşı katı ticaret kararları aldı. Eğer ki Çin ve Avustralya arasında seyahat koridoru olsaydı, Pekin yönetimi koridoru askıya alabilirdi. Dolayısıyla böylesi bir durumun Çin ile seyahat koridoru oluşturan ülkelere olması olasıdır. Çin seyahat koridorlarını diplomatik bir sopaya dönüştürebilir.

 

ABD VE AB’DE SEYAHAT KORİDORLARI

Avrupa Birliği (AB) iç seyahatleri tekrardan başlatma planlarıyla ilerlerken, salgına yönelik benzer kararları kullanacak. İlk etapta turizm rotası olarak Yunanistan belirlenmiş durumda. Fakat Avrupalı turistlere kapılar açılırken, İngiliz turistlere kapılar kapatılacak. Öte yandan AB, düşük enfeksiyon oranlarına sahip olan ülkelerle hava ve kara sınırlarının kaldırılmasına ilişkin kurallar da oluşturmuş durumda.

AB ve Çin’dekine benzer koridorlar geçtiğimiz mart ayında komşuları ile sınırlarını kapatan ABD’de olabilir. Salgınla mücadele kapsamında vaka oranlarını yüksek olduğu ülkelerle sınırlarını kapatan ABD, genel itibariyle sınırlarını açık tuttu. ABD'deki salgının devam eden şiddeti ve buna bağlı politika başarısızlıkları göz önüne alındığında, Başkan Donald Trump'ın gelecekteki seyahat düzenlemelerini müzakere etme deki tutumu, salgını bastırmaya yaklaşmış olan Çin gibi bir ülkeden daha zayıf olacaktır. Ama ABD ekonomisinin büyüklüğü ve turizm gibi alanlarda vatandaşlarının önemi hala Latin Amerika'da yakın ülkeler arasında, önemli ağırlık taşıyor.

 

İngiltere, İspanya ve ABD’den çok daha etkili bir şekilde virüs salgınıyla başa çıkan Tayland ve Vietnam gibi bazı gelişmekte olan ülkeler, turizme olan bağımlılıklarına rağmen söz konusu ülkelerden gelenleri içeri alma konusunda ihtiyatlı olacaktır. Ancak genel olarak, daha zengin ülkelerin önümüzdeki aylarda enfeksiyon seviyelerini azaltma ve yönetme olasılığı daha yüksektir. Buna karşılık, enfeksiyon oranlarını azaltmak için mücadele eden büyük ölçekli test rejimleri olmayan yoksul ülkelerin, korona virüsü uzak tutmayı başaran ülkelerle sınırları yeniden açması çok daha zor olacaktır.

Sonuç olarak Covid-19 salgını ile büyük bir darbe yiyen uluslararası seyahatin tekrardan başlamasının önüne pek çok olanak mevcut. Ülkeler karşılıklı olarak seyahat koridorları oluşturmayı gündeme almış durumda. Seyahat koridorları hem ekonomilerin canlandırılması için hem de turizme bağlı ülkeler için hayati öneme sahip. Fakat seyahat koridorları oluşturulurken pek çok ülke farklı kriterler belirleyecektir. Vaka sayısının yüksek olduğu ülkeler seyahat koridorlarının dışına itilirken, vaka sayısının az olduğu ülkelerle koridorlar oluşturulacaktır. Fakat bu durumda da yoğun test işlemleri ve izolasyonlar uygulanması muhtemeldir.