S-400'lerin Türkiye'ye kazandırdıkları ve kaybettirdikleri

Son dönemde Türkiye’nin dış politikası, ABD’nin hasımları için öngördüğü CAATSA yaptırımlarının ilk kez bir NATO müttefikine, Türkiye’ye uygulaması nedeniyle oldukça yoğun. Washington'un yaptırım kararının Ankara için olası sonuçları neler olabilir? AB yaptırımları destekleyecek mi? S-400'lerin Türkiye'ye kazandırdığı ve kaybettirdikleri...

Son dönemde Türkiye’nin dış politikası, Rusya’dan alınan S-400’ler ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin yaptırım kararları ile ilgili oldukça yoğun. Trump Yönetimi’nin, ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası’nın (CAATSA) 231’inci maddesi uyarınca ilan ettiği yaptırımlar, özellikle Türkiye savunma sanayisini hedef alıyor. Yaptırımlar uyarınca Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı’na (SSB) mal ve teknoloji alanlarında ihracat lisansı verilmesi yasaklandı.  Başkanlık, hem ABD hem ABD’nin paydaşı olduğu uluslararası finans kuruluşlarından kredi, mali destek alamayacak

Ayrıca SSB Başkanı İsmail Demir ve S-400’lerin alımında rol oynamış başkanlığın üç üst düzey yetkilisi de yaptırım listesine dahil edildi. ABD’nin yaptırım kararına "Tam Bağımsız Savunma Sanayii hedefimizde kararlıyız” diyerek tepki gösteren İsmail Demir, bu yaptırımların Türk savunma sanayisini "hiç bir şekilde engelleyemeyeceğini" savundu.

TÜRKİYE NASIL ETKİLENECEK?

Türkiye’ye uygulanacak yaptırımları değerlendiren uzmanlar, söz konusu yaptırımların Türk savunma sanayisi için kapsamlı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Ayrıca yaptırımların ne kadar süreyle uygulanacağına bağlı olarak, Türkiye’nin savunmasının zayıflayabilme potansiyeli olduğunu söyleyen analistler, bu durumu ‘Türkiye’nin teknolojisini geliştirmesini de sekteye uğratacak bir gelişme’ olarak nitelendiriyor.

Öte yandan doğrudan Türk savunma sanayisini hedef alan yaptırımlar, geriye dönük bir hüküm içermiyor. Bu nedenle yaptırımların, Savunma Sanayi Başkanlığının (SSB) özellikle yeni projelerini etkileyebileceği öngörülüyor.

Türkiye’nin olası yaptırımlara hazırlık yapmış olduğu, SSB’nin yerini alabilecek, alternatif tedarik süreçleri belirleyebileceği, bunun için Ankara’da farklı seçenekler üzerinde durulduğu siyasi kulislere yansıyan bilgiler arasında.

S-400’LERİN BEDELİ AĞIR OLDU

Türkiye’nin Rusya’dan yeni savunma sanayi ürünleri almaya yönelerek gerilimi tırmandırması halinde ABD’nin yaptırımları daha da ağırlaştırabileceğini öngören analistlere göre, aksi durumda ise ABD Kongresinin ikna edilmesi durumunda yaptırımların kaldırılabilme ihtimali olduğuna dikkat çekiliyor.

Türkiye S-400'ler için Rusya’ya toplam 2.5 milyar dolar ödedi, bunun sonucunda ABD Türkiye’yi, Türk şirketlerini F-35 projesinden çıkarttı. Pentagon, F-35 programından çıkarılması sonucu Türkiye'nin 9 milyar dolardan fazla kayba uğrayacağını açıklamıştı. Ayrıca Türkiye ne parasını ödediği S-400 füze savunma sistemini aktive edebildi, ne de parasını ödediği F-35’leri teslim aldı.

CAATSA YAPTIRIMLARI İLK KEZ NATO ÜYESİNE UYGULANACAK

Tüm bunların yanı sıra altının çizilmesi gereken en önemli nokta, CAATSA yaptırımlarının ilk kez bir NATO üyesi ülkeye karşı uygulanacak olunmasıdır. Bugün hem AB’ye aday hem de uzun yıllardır NATO üyesi olan Türkiye, AB ve ABD yaptırımları ile karşı karşıya.

AVRUPA BİRLİĞİ YAPTIRIMLARI DESTEKLEYECEK Mİ?
 

AB liderleri geçen hafta Türkiye ile ilişkileri ele aldıkları zirvede bu konuda ABD Yönetimi ile "koordinasyon" kararı almıştı. Almanya Başbakanı Angela Merkel, Yunanistan ve Kıbrıs'ın "Türkiye’ye silah ambargosu uygulanması" isteği konusunda, bunun NATO’da, ABD ile ele alınması gerektiğini savunmuştu. ABD’nin SSB’ye yönelik yaptırım kararının Avrupa ülkeleri tarafından da desteklenip desteklenmeyeceği henüz bilinmiyor.  Uzmanlara göre ise daha derin bir değerlendirme yapabilmek için Biden’ın Ocak’ta görevine başlamasını beklemek gerekiyor.