Rusya'nın yeni egemen internet yasası

1 Mayıs’ta, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülkenin, 'özerk' bir internet kurmasını sağlayacak yasayı imzaladı. Mevzuat, Moskova'nın, ülkenin internet trafiğini, yabancı sunuculardan kesmesine ve internetin, Rusya içinde güvence altına alınması amaçlıyor. Yasa’nın, Kasım ayında yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Rusya'nın yeni egemen internet yasası

İnternet, karmaşık bir varlık olmasına rağmen, bilgiye ulaşımda, sınırsız erişim sağlıyor. Halka yönelik bir bilgi için, yeterlilik yolu oluşturmaya devam ediyor. Bu bilginin yeterli olmadığı yerlerde, görevsizlik karşıtı protestolar, gerçekleştiğinde internetin gücüne tanık oluyoruz. İnternet, gücün liderler üzerinde yaratabileceği otoriteye bağlı kalmaya çalışıyor. Mayıs ayında, Rusya devlet başkanı Putin, internet üzerindeki, devlet kontrolünü genişletmeyi amaçlayan yeni bir yasa imzaladı. Yeni yasa ile, çevrimiçi dünya üzerinde, hükümete çok daha fazla güç verilmesi bekleniyor. Devlet yetkililerinin, ülke çapında bilgi akışlarını kontrol etmesine izin veren yasa, aynı zamanda Rusya’nın internetini, dünyanın geri kalanından, izole edecek bir sistem yaratacağı öngörülüyor. Ruslar, diğer ülkelerden kopuk olsalar bile, sürekli bağlantıda kalmalarına izin veren bir internet yaratacak. Yeni politika ile, Rus hükümeti, internet alt yapısını, dünyanın geri kalanından ayırma isteğini kontrol etmek için, ülke çapında testlere dahi başladı. Yeni taslak çerçevesinde, egemen bir internet versiyonu yaratarak, en uygun Rus internet alt yapısında, önemli değişiklikler yapmayı amaç edinmektedir. Yasayı tam olarak, Rusya’nın sınırları dahilinde, dünyanın geri kalanından özgür çalışabilecek ve Rusya’yı dış internet trafiğinden korunmasını sağlayacak ulusal bir internet olarak ifade edebiliriz. Mart ayından beri, daha sıkı internet kısıtlamalarının uygulandığını dile getiren binlerce Rus vatandaşı, Moskova başta olmak üzere diğer şehirlerde, internete erişim haklarını kısıtlayan yeni yasalara karşı, protesto gösterileri düzenlemeye devam ediyor. Yeni yasanın, yüksek protestolara rağmen, Kasım ayında yürürlüğe gireceğini belirtelim.

Putin 2012’de iktidara gelmesinden günümüze kadar, Rusya’yı anlatırken kale ifadesini sık sık kullandı. Devleti yükseltmek, Moskova’nın, geçmiş ve gelecekteki tehditlerinin genelleştirilmiş birleşimi oluştuğunda, hep merkezi bir tavır almaktan kaçınmadı. Bu devletçilik akımı, Rusya'ya pek özgü değil. Çünkü, korumak için olağanüstü önlemler gerektiren bir güç dinamiği yaratıyor. Devletin internet yasasını, belirsiz ulusal güvenlik gerekçeleriyle haklı çıkarmak için kullanılan dilde, Rusya'yı dış saldırganlıktan korumak için savunmacı ve önleyici bir eylem olarak görülebilir. Ancak yeni yasanın, ülke içinden ve dışardan gelen tehditlerle daha çok ilgili olduğunu ifade edelim. Çevrimiçi ve siber savaşın artışı, Kremlin için, bir tehdit unsuru olması sebebi ile, yeni egemenlik yasası devreye sokuldu. Yeni yasa ile internetin Rus toplumunda rolü değişiyor, Putin iktidara ilk geldiğinde, çevrimiçi dünyayı düzenlemeye çok az dikkat etti. Yetkililer, geleneksel medyanın büyük bölümlerini tekelleştirmeye, Kremlin'in amaçlarına uygun çıktısını biçimlendirmeye ve çarpıtmaya odaklandılar. Moskova, o zamandan beri, internet üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmak amacıyla içeriği kısıtlamaya, veri depolamayı kontrol etmeye ve anonimliği sınırlamaya odaklanan çeşitli yasaları getirdi. Şimdi ise, daha geniş kapsamlı bir yasayı kabul ettiler. Birçok yönden, yeni egemen internet yasası, Rus politikasına, uygun bir sonuç olarak görülüyor. Servis sağlayıcıları, Rus merkezli, devlet kontrolündeki değişim noktalarını kullanmaya zorlayarak, internet için fiziksel olarak açılma / kapama düğmesinin ne olduğunu amaçlamaktadır. Yasa ayrıca, küresel alan adı sistemine (DNS) yönelik, bir Rus alternatifinin oluşturulmasını da ortaya koymaktadır. DNS, kesintisiz internet trafiğini sağlayan karmaşık ve esnek bir sistemdir. Bizi, tarayıcımıza yazdığımız web sayfalarına götürür. Moskova, kendi bağımsız sürümünün sunucu erişimi üzerinde en üst düzeyde kontrol sağlamasını ve kendisini izole etmeye karar vermesi durumunda, internetin çalışır durumda kalmasını istiyor. Hükümet tarafından yönetilen sistem, görünüşte, 2021 yılına kadar faaliyete geçecek. Düzenleyicilerin çok sayıda internet trafiğini daha iyi izlemesini ve engellemesini sağlamak için Moskova’ya, yeni sofistike ekipmanların kurulması gerekecek. Yeni ekipman alımı, montajı ve uzun süreli bakımı zor ve maliyetli olacaktır. Proje kuşkusuz, devlete ait ve Kremlin dostu işletmeler için kazançlı, maliyetli sözleşmelere izin vermeyecek olsa da, aynı zamanda, yetersiz beslenen bir yerli teknoloji endüstrisinin ne olduğunu da vurgulayabilir. Bütün bunlar inanılmaz derecede karmaşık ve Moskova'nın kaçınılmaz zorluklarla, nasıl başa çıkacağı konusunda çok az ayrıntı var. 

Moskova’nın yaşabileceği sadece teknik ve politik sorunlar değil, uluslararası iletişim ve teknoloji firmalarını kapsayan, çeşitli katı yasaların oluşması olarak adlandırılabiliriz. Veri depolama ve yerelleştirme söz konusu olduğunda, Apple, Fcebook ve Twitter, egemen internet yasası için direnç gösterdiler. Moskova, büyük şirketler ile işbirliğine güvenecek olsada, bu yapının daha zor olması anlamına geliyor. Aslında, asıl sorulması gereken konu, milyonlarca kullanıcısı olan şirketlerin bu yasayı, kullanmaya karar verip vermeyecekleridir. Nasıl boyutta tepki verdikleri, dünya genelinde internet özgürlükleri için çıkarımlara sahip olacağını ifade edebiliriz.

 Yasa’nın perde arkası

ABD, 2016 başkanlık seçimlerinde Rusya’yı, seçmenleri etkilediği iddasıyla ve Trump kampanyasına katılımlarıyla ilgili geniş çapta spekülasyon ile suçladı. Yapılan bir soruşturmada, Moskova’nın bu konunun içinde olduğu haberi verildi. ABD yönetimi ise, Trump kampanyasının, Rusya ile temkinli olmadığını, aksine seçimlerde, başrolde olduğu iddia etmeye devam ediyor. ABD yetkilileri, 2018 yılında yapılan, ara seçimler sırasında Rusya’nın benzer bir siber müdahalesi konusunda endişeliydi. Daha sonrasında, ABD siber komutanlığı yönetiminde, Rusya’ya karşı bir siber saldırı düzenledi. Bu saldırı sonucu internet hatları, bir kaç gün boyunca kapatıldı. Bir Amerikan siber güvenlik firması tarafından yayınlanan rapora göre, Rusya’nın, bu siber saldırının etkisi ile daha fazla hasar gördüğünü iddia etti. Tüm bu sebeplerden dolayı, Rusya devlet başkanı Putin, ABD’nin daha fazla siber saldırıları ve Rusya’nın siber varlıkları üzerindeki ağır hasarı kapatmak, Rus halkının, günlük yaşamları üzerindeki sonuçlarını, daha iyi bir internet alt yapısı ile çözümleyeceğini savunarak yeni yasayı imzaladı.

Rusya'nın “Egemen İnternet” ihtiyacı

Rusya’nın internet altyapısındaki değişikliğe duyulan ihtiyacı, sunucularının, merkezi olmayan bir yapıdan oluşması sonucundan kaynaklanmaktadır. Bu merkezi sistemler, internet kullanıcılarını, Çin’deki etki alanı üzerinden herhangi bir hizmete bağlanırken veya Rusya’daki etki alanı üzerinden, Rusya'ya bağlanmalarında olduğu gibi, etki alanı merkezi bir yapıda kullanılmamaktadır. Bunun için kullanılan birçok sunucu vardı. Sunucular, bağlantıyı oluşturmak ve kullanıcının bir web sitesine gitmesine izin vermek için daha ayrıntılı kayıtlar hakkında bilgi sağlıyordu. Atanan isimler ve numaralar ile, oluşan yapı merkezleştirilmeden, ülke dışına çıkıyordu. Bu nedenle, ABD’nin alan adının, sicilden kaldırılmasını istemesi durumunda, Rusya’nın endişelerini haklı çıkarması anlamına gelir. Çünkü, bugünkü yapı ile, Rusya'nın bu hareketi durdurması mümkün değil. Geçmişte, Rusya ve Çin, bu kontrolü, ikisinin daha fazla nüfuz edebileceği, Birleşmiş Milletlerin kanatları altına getirmek istedi. Fakat bu çaba, tüm uğraşlara rağmen reddedildi. DNS sistemi üzerinde kontrol sağlamak ve yabancı parazitlerden kaçınmak için Kremlin, Rus İnternetini geliştirmek için bir neden buldu ve önemli mevzuatlar içeren yasayı yürürlüğe soktu. Google, Facebook ve Twitter gibi teknoloji devleri arasındaki ilişkilerin, Rusya’nın sınırları içindeki kullanıcı verilerini, sunucularına aktarması, ayrıca Internet trafiğini içeride tutma girişimi olan veri merkezlerine aktarması zorunluluk haline geldi. Hizmet sağlayıcıların devlet gözetimi ve çevrimiçi iletişimi engelleme kabiliyetine izin vermesini zorunlu kılan diğer yasalar zaten yürürlükte kullanılıyordu. Sağlanan uyduyu, İnternet ile karşılaştırmak için, Kremlin, bu hizmetlerin Rus sınırları içinde, tüm İnternet trafiğini Rus makamlarına iletebilecek yer tabanlı istasyonlara sahip olmasını talep eden yasaları çıkardı. Kasım ayının başında yürürlüğe girecek olan tasarı, ülke içindeki İnternet servis sağlayıcılarının tamamını ve internet trafiğini filtrelemesi anlamına geliyor. Kremlin'in yeni yasa ile, Rus hükümetinin veri akışını kontrol etme ve izleme kabiliyeti çok yükselecek ve ülke dışındaki hizmetler, Rus sisteminde hiçbir zaman temel olarak giriş yapamacaktır. Kapalı bir sistem yaratan Kremlin, sadece veri trafiğini izlememekle kalmayacak, dış siber saldırılara daha fazla duyarlı ve savunmacı hale gelmeyi amaçlıyor. Böylece Rus siber alanını, daha güvende tutmak hedeflenmektedir. Siber alan üzerindeki egemenlik, nihayetinde tüm internet trafiğini kontrol eden sunucular üzerinde, doğrudan kontrol sağlayarak, bölgeler arası eşitliği artırıyor. Rusya, kendi uygulaması aracılığıyla, dijital iletişim ve veri aktarımlarını, ülkenin ulusal altyapısı içerisinde tutmayı ve Rusya internet coğrafyasını terk etmeyi beklemiyor. Rus hükümeti, Avrupa ve ABD ile artan gergilik nedeni ile, siber alandaki güvenliği arttırmaya çalışıyor. Rusya’nın bağımsızlık internet altyapısının geliştirmesindeki en önemli sebep ise, etkili bir caydırıcılık olmasından kaynaklıdır. Etkin ve sistematik bir bağlantı tamamlandığında, Rusya, kritik bilgi altyapısındaki kırılganlıklarını yok edecek gibi görünüyor.