Rusya ve İran’dan Suriye operasyonuna yeşil ışık

Türkiye sınır güvenliğini sağlamak ve bölgede faaliyet gösteren terör unsurlarını temizleyip, Suriyeli sığınmacılar için güvenli bir yerleşim yeri oluşturmak amacıyla üçüncü sınır ötesi operasyonu düzenleme kararı aldı. Bu bağlamda Suriye’de varlığını sürdüren devletlerden Türkiye’nin haklı gerekçelerine destek geldi.

Rusya ve İran’dan Suriye operasyonuna yeşil ışık

Suriye iç savaşının başladığı ilk günden beri sınır güvenliği sorunu yaşayan Türkiye, iç savaşın yıkıcı sonuçlarına katlanamayan ve can güvenliklerini sağlamak adıyla bulundukları yerleri terk etmek zorunda kalan 3,5 milyondan fazla mülteciye ev sahipliği yapmaktadır. Suriye iç savaşı giderek derinleşerek güvenliğin yok olmasına neden olduğu için Türkiye’ye sığınan yüzbinlerce Suriyeli sığınmacı ülkelerine dönememiştir.

Bu bağlamda Türkiye hem milli güvenlik gerekçesi olarak sınırında varlık süren teröristleri sınırdan temizlemek ve ülkede sığınmacı konumunda bulunan 3,5 milyondan fazla Suriyelinin ülkelerine dönebilmeleri için güvenli yerleşim yeri oluşturma adına sınır ötesi operasyonlar düzenlenmiştir. Bu bağlamda 24 Ağustos 2016’da Fırat Kalkanı Harekatı’nı ve 20 Ocak 2018’de de Zeytin Dalı Harekatı’nı gerçekleştirerek hem sınırını terör gruplarından temizlemiştir hem de Suriyelilerin güven için yaşayabileceği terörden temizlenmiş alanlar oluşturmuştur.

Bugün Türkiye ilk iki operasyonda olduğu gibi sınır güvenliğini sağlamak ve Suriyeli sığınmacıların yerleştirilmesi için güvenli bölge oluşturma adına üçüncü sınır ötesi askerî harekâtı düzenlemeyi gündemine almış durumda. Bu bağlamda Türkiye sınır güvenliğini sağlamak adına ilk olarak Tel Abyad ile Resulayn arasında, sınıra paralel 120 km’lik hatta bulunan terör unsurları YPG/PYD’ye yönelik askeri harekât düzenleyecektir. ABD’nin belirlenen bölgelerden askerlerini çekmesinin ardından Türk Silahlı Kuvvetleri hem karadan hem havadan koordineli bir şekilde kapsamlı olarak harekata başlayacaktır.

Suriye’de dinamikler çok farklı şekilde işlemektedir. Bir tarafta ABD tarafından desteklenen YPG/PYD diğer tarafta Türkiye tarafından desteklenen Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) ve Esad rejimini destekleyen İran ve Rusya yer almakta. ABD belirlenen bölgelerden askerlerini çekeceğini belirtmişti. Ayrıca ABD Türkiye’nin gerçekleştireceği olası operasyona katılmayacağını bildirmişti.

Rusya’nın operasyona karşı tutumu

Türkiye’nin operasyon hazırlıklarının başlandığını ve operasyonun gerçekleştirilmesinin an meselesi olduğunu açıklamasının ardından Rusya’dan operasyona yönelik açılama geldi. Nitekim Rusya Suriye savaşının önemli aktörlerinden biridir ve iç savaşın başladığı günden beri İran ile birlikte Esad rejimini desteklemiştir. Bu bağlamda Suriye’de DAEŞ’e karşı Esad rejimini destekleyen Rusya, Suriye’nin toprak bütünlüğünü desteklemiş ve herhangi bir terör oluşumuna karşı durmuştur. Bu çerçevede Türkiye’nin Fırat’ın batısına yönelik gerçekleştireceği operasyona yönelik Kremlin’den açıklama geldi.

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov, Suriye’nin toprak ve siyasi bütünlüğü ön koşuluna Türkiye’nin bağlılığını Kremlin’in bildiğini vurgulayarak, “Suriye krizinin çözümünde ve diğer sorunlarda Suriye’nin toprak bütünlüğü başlangıç noktasıdır. Türk meslektaşlarımızın her durumda, her şeyden önce bu ön koşula bağlı kalacağını umuyoruz” ifadelerini kullandı. 

Peskov, Türkiye’nin Suriye'deki operasyonu kendi güvenliği için yaptığını Rusya’nın bildiğini hatırlatarak, "Türkiye’nin kendi güvenliğini sağlamaya yönelik eylemlerini biliyoruz ve kabul ediyoruz. Suriye topraklarına sığınabilecek terör unsurlarına karşı koymayı kastediyoruz. Tekrar ediyorum: Her şeyden önce Suriye’nin siyasi ve toprak bütünlüğüne saygı duyulması gerektiğini söylüyoruz” diye konuştu. Rusya Suriye ile olan dostane sıkı ilişkilerini Suriye iç savaşı başladığında da rejimi destekleyerek gösterdi. Bu bağlamda bölgede ne bir terörist oluşumunu ne de ikinci bir ülkeyi desteklemektedir.

İran’ın operasyona yönelik tutumu

Operasyona dair ilk bilgilerin medyada yer almasının ardınan İran, Türkiye’nin Suriye’de daha önce gerçekleştirdiği Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı harekatlarında olduğu gibi harekata karşı olduklarını belirtti. İran devlet televizyonunun haberine göre, Zarif, dün akşam Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile yaptığı telefon görüşmesinde, Türkiye'nin Fırat'ın doğusuna yönelik muhtemel askeri operasyonunu ele aldı. Haberde, "Zarif, (görüşmede) askeri operasyona karşı olduğunu belirterek, Suriye'nin toprak bütünlüğüne ve ulusal egemenliğine saygı, terörle mücadele ile bu ülkede istikrar ve güvenliğin sağlanmasının gereğini vurguladı." ifadesi kullanıldı. Ayrıca İran Dışişleri Bakanı Zarif, 21 yıl önce Türkiye ile Suriye arasında imzalanan Adana Mutabakatı'nın Türkiye'nin terörle ilgili endişelerini gidermek için en iyi yol olduğunu savundu.

 

İlk anda operasyona karşı olduklarını belirten İran’dan bugün ikinci bir açıklama geldi. Sosyal medya hesabı twitter üzerinden açıklamada bulunan İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, ABD’nin Suriye’den çekilme kararını ilişkin açıklamada bulundu. Türkiye'nin 'Adana Mutabakatı' kapsamında Suriye'de operasyon yapma hakkı olduğunu söyleyen Zarif, Türkiye'ye gerekli desteği verebileceklerini söyledi.

Adana Anlaşması'nın Türkiye–Suriye ilişkileri için bir çerçeve oluşturduğunu belirten Zarif, şu ifadeleri kullandı: “Amerika, Suriye ile ilişkisi olmayan işgalci bir güçtür. Suriye’de olması için ne bir izni vardır ne de ona olan bir güven. Suriye’de terörizmle mücadele ve barışa ulaşmak sadece o ülkenin toprak bütünlüğü ve halkına saygı ile başarıya ulaşacaktır.”