Rusya’nın Doğu Akdeniz’de var olma stratejisi

Doğu Akdeniz, keşfedilen hidrokarbon rezervleri nedeniyle, uluslararası paylaşım kavgasının en gözde adresi haline geldi. Rezervlerin önemli bir kısmına sahip olan ülkeler, Türkiye’nin yer almadığı denklemler üzerinden politikalarını sürdürmek istiyor. Peki, ‘Mavi Vatan’daki vekâlet savaşlarında Rusya’nın çıkarları ve hedefleri ne?

Doğu Akdeniz'de, deniz yetki alanları üzerindeki rekabet sürüyor. 2010'ların başından itibaren artan hidrokarbon sismik araştırma, keşif ve sondaj faaliyetleri, bölgeyi uluslararası paylaşım kavgasının en gözde adresi haline getirdi. Bölgedeki paylaşım savaşının da birçok aktörü var.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki gerilim tırmanırken, Rusya’da bölgedeki varlığını güçlendiriyor.

RUSYA’NIN DOĞU AKDENİZ’DEKİ VARLIĞI

Rusya, Avrupa'nın doğalgaz ihtiyacının önemli bir miktarını tek başına sağlıyor. Ancak Doğu Akdeniz'de son 10 yılda keşfedilen enerji kaynaklarının çeşitliliği, Kremlini bir hayli endişelendiriyor. Rusya’ya duyulan bağlılığın sonlanmasından kaygılanan Putin hükümeti, bu nedenle son birkaç yılda Mısır, Libya ve Suriye açıklarındaki hidrokarbon yatakları için anlaşmalar imzalamaya başladı.

Tartus deniz üssünü 500 milyon dolarlık yatırım yaparak büyüttü. Bununla birlikte, Mısır'daki S-300 füze savunma sistemleri ve Türkiye'ye teslim ettiği S-400'lerle birlikte Libya'daki iç savaşa müdahil olarak konuşlandığı havalimanları ve ülkedeki helikopter üsleriyle konumunu güçlendirdi. Ancak Rusya'nın bölgedeki asıl izi, Suriye'de 2011'de başlayan iç savaşta koltuğunu korumasına yardımcı olduğu Beşar Esad yönetimi üzerindeki etkisiyle görünür oldu.

RUSYA DOĞU AKDENİZ’DE SESSİZ SEDASIZ İLERLİYOR

Moskova’nın Doğu Akdeniz'deki bölge ülkelerinin büyük çoğuyla yakın işbirliği var. Rusya’nın farklı alanlarda işbirliği içinde olduğu Yunanistan, Libya, Mısır ve İsrail Doğu Akdeniz’de Türkiye’ye karşı mücadele ediyor. Nitekim Türkiye de dahil olmak üzere tüm bu ülkeler Rusya'yı Batı ile ilişkilerinde Soğuk Savaş döneminden bu yana bir denge unsuru olarak görüyor.

Bölgede gerilimin arttığı 2020'den itibaren Doğu Akdeniz'de daha aktif rol oynamayı hedefleyen Rusya, önce arabuluculuk yapabileceğini duyurdu. Ardından Mart 2021'de Suriye hükümeti ile enerji anlaşması imzalayarak Doğu Akdeniz enerji sahasına bir adım daha atmış oldu.

Suriye'de Esad'a yakın ve devlet destekli yayın kuruluşlarının 16 Mart'ta yayımladıkları haberlere göre iki Rus firması 'Capital Limited ve East Med Amrit', Suriye'nin Petrol ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı'yla, ülkenin kara sularında sismik araştırma anlaşması imzaladı. Bu anlaşmalar ile birlikte, Suriye açıklarında bulunan Rus donanması, gücüne güç kattı. Doğalgaz arama anlaşmasıyla aynı sıralarda, Mart ayının sonunda Rusya, buradaki 10'dan fazla savaş gemisine Baltık Denizi'nden getirdiği yeni savaş gemilerini de ekledi.

 RUSYA DOĞU AKDENİZ ELİNİ GÜÇLENDİRİYOR

Suriye’nin yanı sıra Mısır açıklarında bulunan zengin hidrokarbon yataklarında da çok Rus şirketlerin payı var. 2017'de Rus devlet enerji şirketi Rosneft, Zohr doğalgaz sahasında yüzde 30'luk bir hisse satın almıştı. Ayrıca Rusya'nın Libya'da da faaliyet yürütmek için ruhsat aldığı doğalgaz sahaları olduğu biliniyor.

Doğu Akdeniz'de ortak tatbikatların arttığı, gövde gösterilerini yapıldığı bu dönemde Rusya'nın hem savunma hem enerji alanında bölgedeki varlığını sağlamlaştırması, bölge ülkeleriyle yakın ilişkiler kuran İtalya ve Fransa başta olmak üzere Avrupalı aktörlerle ilişkilerinde de elini güçlendiriyor.

Yani Rusya, Türkiye'de dahil olmak üzere bölgedeki aktörlerle yakın ilişki içinde olarak, enerji ve savunma işbirliklerini de kullanarak bölgedeki varlığını güçlendirmek istiyor.