Putin'in yalnızlığı: Rus liderin yakın çevresinde hangi isimler var?

Son yıllarda giderek yalnızlaştığı öne sürülen Putin’in Ukrayna savaşı ile çevresine daha izole hale geldiği belirtiliyor. Aldığı kararlar ve ruh hali sorgulanan Rus liderin en yakınındaki isimlerin bu kararlardaki etkisi tartışılıyor.

Rusya’nın ve Moskova hükümetinin başındaki isim olan Vladimir Putin, otoriter bir figür olarak öne çıkıyor. Devlet yönetiminde son karar ona ait olsa da Putin’in çevresinde ona sadık olan ve kararlarını almadan önce danıştığı yetkili isimler de var. Özellikle Ukrayna’daki savaş devam ederken Rus liderin hangi isimleri dinlediği ve savaşın gidişatını yönlendirirken yakınında kimlerin olduğu merak ediliyor.

Putin’in yakın çevresi, Rusya’da eski istihbarat veya güvenlik kurumlarında görev yapmış siyasetçi ve bürokratlara verilen isim olan “siloviki” şeklinde nitelendiriliyor. Ancak Başkan’a diğerlerinden daha yakın olan üç ismin ayrıca üzerinde duruluyor. Komünist dönemde bu yana Putin’in yanında olan Patruşev, Bortnikov ve Narişkin’in önemli kararlarda etkili olduğu öne sürülüyor.

Savunma Bakanı Sergey Şoygu

Başkomutan olarak Ukrayna işgalinin nihai sorumluluğu Putin’e ait. Ancak uzun yıllardır Putin’in yanında olan ve geçmişte potansiyel bir halef olarak görülen Savunma Bakanı Sergey Şoygu, savaşın gidişatını yönlendiren önemli isimlerden biri. Putin ile Sibirya’ya avlanma ve balık tutma gezilerine giden Şoygu, Ukrayna’yı askerden arındırma ve Rusya’yı Batı’nın askeri tehdidinden koruma çizgisi oluşturma söylemleri sürekli dile getiriyordu. Şoygu aynı zamanda 2014 yılındaki Kırım’ın ilhakında da sorumlu isimdi.

Şoygu’nun Ukrayna’daki savaş sırasında Putin ile arasında uzun bir mesafe ile oturduğu görüntüler, Putin’in onu ne kadar dinlediğinin sorgulanmasına neden olmuştu. Ancak Rus güvenlik uzmanı Andrei Soldatov, Şoygu’nun hala Putin’in dinlediği en etkili isim olduğunu belirtti. Soldatov, “Şoygu sadece ordudan sorumlu değil aynı zamanda kısmen ideolojiden de sorumlu. Rusya'da ideoloji çoğunlukla tarihle ilgili ve tarih anlatımını kontrol ediyor” şeklinde Savunma Bakanı’nın önemine vurgu yaptı.

Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov

1999 yılındaki Çeçen Savaşı’nda orduyu komuta eden Gerasimov, Putin’in askeri planlarında önemli bir rol oynadı.

Gerasimov, geçen ay Belarus’yaki askeri tatbikatların da başında bulunarak Ukrayna’daki askeri planlamanın ön saflarında yer aldı. Ancak Ukrayna’nın işgalinin hızlı bir şekilde tamamlanmasından sorumlu olan Gerasimov’un bu görevde yetersiz olduğu öne sürüldü. Saldırıların yavaşlaması ve Rus askerlerindeki moral bozukluğu nedeniyle eleştiriliyor.

Diğer yandan ise Şoygu’nun bir bakan olarak askeri eğitiminin olmaması nedeniyle askeri planlamada Gerasimov’a ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor.

Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Nikolay Patruşev

Patruşev, 1970’lerden bu yana Putin ile çalışan ve ona sadık üç isimden biri. Komünist dönemde Putin ile KGB’de çalışan Patruşev’in Rus lider üzerinde oldukça etkili olduğuna dikkat çekiliyor. 1999’dan 2008 yılına KGB’de Putin’in yerini alan Patruşev, daha sonra kurulan FSB’nin başına geçti.

Rus siyaseti üzerine çalışan Ben Noble, Patruşev’in Batı’nın uzun yıllardır Rusya’ya hakim olmaya çalıştığını düşündüğünü belirtti. Patruşev, Ukrayna saldırılarının başlamasından üç gün önce Güvenlik Konseyi’nde ABD’nin “somut hedefinin” Rusya’yı parçalamak olduğunu dile getirmişti. Bazı analistler Patruşev'in bu söylemlerini Putin'in yakınında kalmak ve onun duymak isteyeceği türden şeyler söylemek olarak yorumladı.

Federal Güvenlik Servisi (FSB) Başkanı Alexander Bortnikov

Kremlin uzmanları, Putin’in güvenlik servislerinden aldığı bilgilere diğer kaynaklardan daha fazla güvendiğini belirtiyor. Bu da FSB’nin başındaki isim olan Alexander Bortnikov’un Putin’in kararlarındaki önemini gösteriyor.

Kendi özel kuvvetleri olan FSB’nin ülkenin diğer kolluk kuvvetleri üzerinde de önemli bir etkisi bulunuyor.

Dış İstihbarat Servisi Başkanı Sergey Narişkin

Putin’e en yakın üç isimden biri olan Sergey Narişkin, son günlerde Rusya Güvenlik Konseyi toplantısındaki kekelemesiyle gündeme geldi. Konuşmak için kürsüye çıkan Narişkin, Putin’in Donetsk ve Luhansk’ın bağımsızlığını destekleyip desteklemediğini sorması üzerine bu iki bölgenin “Rusya topraklarına dahil edilmesini desteklediği” yönünde yanıt verdi. Putin ise “Konumuz bu değil” diyerek Narişkin’e tepki gösterdi. Putin’in arka arkaya sözünü kesmesi üzerine kekeleyen Narişkin, ayrılıkçı bölgelerin bağımsızlığını desteklediğini söyledi.

Rus güvenlik uzmanı Soldatov söz konusu görüntüleri, “Putin, yakın çevresiyle oyun oynamayı seviyor. Bu da Narişkin’i aptal gibi gösteriyor” şeklinde yorumladı.

1990’lı yıllarda KGB’de ve 2004’te Başbakan Yardımcısı olarak görev yapan Narişkin, kariyerinin büyük bir bölümünde Putin’in yanında yer aldı. Aynı zamanda Rus Tarih Kurumu’nun başında bulunan Narişkin’in Putin’in eylemleri için ideolojik temel sağladığı belirtiliyor.

Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov

71 yaşındaki Lavrov, Rusya’nın en kıdemli diplomatı olarak görev yapıyor. Karar alma konusunda büyük bir rolü olmasa da bu kararların dünyaya duyurulmasında yetkili bir isim.

Kurnaz ve huysuz olarak bilinen Lavrov, Ukrayna konusunda daha çok diplomatik görüşme yapılmasını dillendirdi. Uzmanlar ise Putin’in bu nedenle onu görmezden geldiğini söyledi.

Diğer yandan salı günü BM İnsan Hakları Konseyi’nde konuşmasını yapacağı sırada diplomatların çoğu salonu terk ederek tepki gösterdi.

Rusya Federasyonu Konseyi Başkanı Valentina Matviyenko

Putin’e yakın isimler arasında tek kadın olan Matviyenko, Rus kuvvetlerinin yurtdışına konuşlandırılmasını onaylayan oylama ile Ukrayna işgalinin önünü açtı.

Matviyenko, Komünist dönemde başladığı siyasi kariyerinde uzun yıllardır Putin’in yanında yer aldı. 2014 yılında Kırım’ın ilhakını yönlendirirken de Putin’in destek aldığı isimlerden biri olarak gösterildi.

Ulusal Muhafız Birliği (Rosgvardiya) Şefi Viktor Zolotov

Putin’in eski bir koruması olan Zolotov, bir çeşit kişisel ordu gibi görev yapan 400 bin kişilik Rosgvardia’nın başında yer alıyor.

Bazı analistler, Rusya’nın Ukrayna’yı birkaç gün içinde işgal etmeyi planladığını, ancak ordu gereken başarıyı gösteremeyince Ulusal Muhafız Birliği’nin komutaya geçtiğini öne sürdü. Ancak Rosgvardia’da görev yapanların askeri eğitimi olmadığına ve saldırılara daha açık hale gelebileceğine dikkat çekildi.

ABD İSTİHBARATI PUTİN’İN RUH SAĞLIĞINI İNCELİYOR

Başbakan Mihail Mişustin, ekonomi gibi ülke içi problemlerle ilgileniyor. Ancak Ukrayna’daki savaşla ilgili çok az söz sahibi.

Siyasi analist Yevgeny Minchenko'ya göre, Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin ve Rosneft Başkanı Igor Sechin de Putin’e yakın isimler arasında.

Putin’in çocukluk arkadaşları olan milyarder kardeşler Boris ve Arkady Rotenberg de uzun zamandır Rus liderin yakın sırdaşları olarak gösteriliyor. 2020'de Forbes dergisi Rotenbergleri Rusya'nın en zengin ailesi olarak adlandırdı.

Hem Putin’in hem de yakın çevresindeki birçok ismin eski istihbarat veya güvenlik kökenli olmasından dolayı Kremlin’de oldukça kapalı bir yapı var. Kremlin’de gerçekten kimin söz sahibi olduğunu bilmenin imkansız olduğu yönünde görüşler de bulunuyor. Bazı uzmanlar, sloviki olarak adlandırılan yakın çevrenin yalnızca Putin’in “paranoyalarını” desteklediğini belirtiyor.

CNN’de yer alan habere göre, ABD istihbaratı da son dönemde Putin’in ruh halinin incelenmesine öncelik verdi. ABD istihbarat topluluğu, 1999'dan bu yana Rusya'yı etkin bir şekilde yöneten eski KGB subayının şifresini çözmek için onlarca yıl harcadı. Ancak ABD, Putin hakkında birçok bilgiye sahip olsa da onun günlük karar alma süreçlerine ilişkin tahminde bulunamıyor.

Geleneksel casusluk yöntemleriyle nüfuz etmenin oldukça zor olduğu Kremlin, istihbarat yetkilileri tarafından "zor hedef" olarak adlandırılıyor. Putin’in davranışlarının ise Ukrayna işgaliyle birlikte “endişe verici ve öngörülemez” hale geldiği belirtiliyor.