Osmanlı devletinde salgınlarla mücadele

Tarih boyunca salgın hastalıklar, insanların en çok korktuğu afetlerden biri olmuştur. Hatta bazıları var ki savaşlardan daha çok can almış, devletlerin ve hanedanların yıkılmasına sebep dahi olmuştur. Bugünlerde Çin’de ortaya çıkan virüs de geçmiş salgınları hatırlatmaktadır…

Dünyayı etkisi altına alan Covid-19 ülkeleri adeta kapalı kutu haline getirdi. Tarihçiler şu an ki kilit durumu da Çin’in tarih boyunca salgın hastalık tehdidi taşıyan insanları, İpek Yolu’ndan göçe zorlamasına benzetti. Çünkü artık salgına bulaşmış kişi Çin yönetimi için değerli ticaret eşyasını değil, veba mikrobunu da uzak coğrafyalara taşır. O tarihlerde kapalı bir ülke hâline gelen Çin, Ming hanedanı yıkılana kadar bu devlet politikasından vazgeçmediği bilinmektedir. 

110

Bazı kaynaklara göre sadece Avrupa’da her üç kişiden biri bu hastalık yüzünden hayatını kaybeder. Çin’de bu hadiseler yaşanırken Batı’da yeni bir cihan devletinin temelleri atılmaktadır: Osmanoğulları. Orhan Bey emrindeki Osmanlılar, Trakya’ya yeni geçmiş, Balkan fütuhatı henüz başlamıştır. Akıncılar, geçtikleri köy ve kalelerde insanların veba yüzünden kırıldığını görürler. Aynı bela, Anadolu’da da vardır. Fakat nedense burası kadar şiddetli değildir. Orta Doğu ve Anadolu, bu kara veba illetinden Avrupa kadar etkilenmez. Avrupa’da köyler, kasabalar haritadan silinirken bu toprakların insanı, normal hayatına devam ettiği bilinir ki bunun da ana sebebi temizliktir. 

210

Kaynaklar, Orhan Gazi’nin fethettiği yerlerde derhal hamamlar kurdurulması emrini verir ki bu geleneği ondan sonraki padişahlar da devam ettirecektir. Askerler namaz kıldıkları için ordugâhta, sadece yıkanma ve temizlik maksadıyla kurulan çadırlar ve bu işle vazifeli bölükler vardır.

OSMANLI DEVLETİNİN VEBA SALGINI İLE MÜCADELESİ

Kara veba, artçı salgınlarla birlikte farklı tarihlerde ve farklı yerlerde 19. yüzyılın sonuna kadar görülmeye devam etti. İstanbul’un fethinden sonra Osmanlılar, İpek Yolu’nun en can alıcı noktalarından birinin idaresini de ele geçirmişlerdi. Ama bu durum, Osmanlı’yı ve payitahtı salgınlara açık hâle getirdi. 1453 ila 1517 arasında veba, büyük ölçüde Balkanlar’daki kervan güzergâhları ve başta Venedik olmak üzere Akdeniz’deki Avrupa liman şehirleriyle olan deniz bağlantıları vasıtasıyla İstanbul’a ulaştı.

410