30 yıllık devrik lider Uluslarası Ceza Mahkemesi'ne gönderiliyor

Sudan’ın, eski Cumhurbaşkanı Ömer El-Beşir Uluslararası Ceza Mahkemesine (UCM) teslim edilerek yargılanacak. Devrik liderin UCM’ye sevki Sudan’ın yönetimini nasıl etkileyecek? Yargı sürecinde El Beşir’i nasıl bir süreç bekliyor?

Sudan yönetimi, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) hakkında tutuklama emri çıkardığı vatandaşlarının mahkemeye sevk edilmesi konusunda uzlaşı sağladı. Bu uzlaşıdan etkilenen en önemli isim Sudan’ı 30 yıl yöneten devrik lider, Ömer El-Beşir oldu. Söz konusu karar kapsamında El-Beşir Lahey’deki mahkemeye teslim edilecek ve yargılanacak.

NE OLMUŞTU?

Ömer El-Beşir, 1989 yılında gerçekleştirdiği askeri darbeyle yönetimi ele geçirmiş ve 30 yıl boyunca iktidarlığını devam ettirmişti. 2018’de Sudan’da başta başkent Hartum olmak üzere birçok kentte başlayan ayaklanmalar her ne kadar yeni bir Arap baharı olarak görülmüş olsa da, asıl amaç yönetimi değiştirmekti. Nihayetinde beklenen oldu ve yönetime el konuldu. El-Beşir 30 yıllık iktidarının ardından tutuklanmış ve yolsuzluk sebebiyle 2 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Ancak Sudan yasaları gereği 70 yaşın üzerindeki kişiler cezaevine gönderilmiyor. Bu sebeple 76 yaşındaki El-Beşir de cezasını bir sosyal tesiste çekiyordu.

Öte yandan Uluslarası Ceza Mahkemesi bundan yaklaşık 11 yıl önce o dönem Cumhurbaşkanlığı görevini yürüten Beşir için tutuklama emri çıkartmıştı. El-Beşir, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yetkisini tanımayı reddediyordu. Şimdi Sudan’ın UCM ile anlaşması üzerine El-Beşir ile birlikte UCM tarafından tutuklama emri çıkarılan eski Savunma ve İçişleri Bakanı Abdurrahim Muhammed Hüseyin, eski Kuzey Kurdufan Valisi Ahmed Harun ve milis gücü liderlerinden Ali Kuşib’de yargılanabilecek.

NEDEN YARGILANACAK?

Devrik lideri iktidarı boyunca uluslararası alanda en çok zorlayan gelişme UCM’nin hakkında hazırladığı iddianame olmuştu. El-Beşir bu iddianameye göre, Darfur'daki iç savaşta soykırım, savaş suçu ve insanlığa karşı suç işleme suçların yargılanacaktı. Sudan'ın batısında bulunan Darfur eyaleti, oldukça uzun senelerdir birçok farklı isyana sahne oldu. Sudan hükümetinin isyancılara karşı tavrı oldukça sertti. Hükümet bu sebeple, 2003 senesinde bölgedeki isyancılara sert biçimde müdehale etti. Darfur'da meydana gelen çatışmalarda 3 milyon kişinin etkilendiği belirtildi.

Öte yandan El Beşir’in tutukluluk süresince hakkında birçok dava daha açıldı. Bu davaların büyük bir bölümü yolsuzluk suçlamalarıyla ilgililiydi. El-Beşir, geride bıraktığımız yılın ikinci yarısında verdiği bir ifadesinde, eski Suudi Arabistan Kralı Abdullah bin Abdulaziz'den 65 milyon dolar, Veliaht Prens Muhammed Bin Selman'dan 25 Milyon dolar ve Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Halife bin Zayid Al Nahyan'dan da bir milyon dolar aldığını itiraf etmişti.

CEZASI NE OLACAK?

Devrik lider El-Beşir’in sonuçlanmamış birçok dosyası bulunuyor. Hakkında, yolsuzluktan aldığı iki yıllık cezanın yanı sıra insanlık suçları ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak suçlarından açılmış davalar devam eden El-Beşir'in, kendi ülkesinin yasaları gereği idam cezası alabileceğini açıklanmıştı. Ancak UCM’nin yasalarında idam cezası olmaması sebebiyle, El-Beşir’in muhabbet hapis cezasına çaptırılabileceği öngörülüyor.

SUDAN YÖNETİMİNİ BU DURUMDAN NASIL ETKİLENECEK?

Ülkesini baskıyla yöneten El-Beşir'in tutuklanmasının ardından yönetimi, geçici Askeri Konsey başkan yardımcısı Muhammed Hamdan Dagalo devraldı ve ülkenin etkili bir şekilde gerçek patronu oldu. Dagalo’nun bu süreçteki sloganı "Silmiyya!"  (Barışçıl!)’dı. Bu politika doğrultusunda hareket eden Dagalo, halkın gözünde kendi hükümetini meşrulaştırmak ve kalıcı olmak için Beşirsin suçlu olduğunu kanıtlamak istiyor.

El-Beşir şu anda kendi ülke anayasasına göre suçlu bulunsa, bu durumda hükümetin baskısı olduğu iddia edilebilecek. Ancak Sudan yönetiminin Uluslarası Ceza Mahkemesi’ne karşı herhangi bir etkisi olamaz. Bu sebeple El-Beşir’in suçlu bulunması halinde, yönetimin halk nezdinde etkisi artacak ve meşruluğunu sağlanacak. Söz konusu süreç, ülkenin daha stabil bir gelecek çerçevesi içine girmesini sağlayabilir.