Muhammed bin Selman: Suudi Arabistan’ın Taçsız Kralı

Suudi Arabistan’ın Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, yabancı liderlerle yapılan görüşmelerden çeşitli zirvelere başkanlık etmeye kadar birçok yetkiyi babasından devralıyor. Son yıllarda ülke politikasındaki etkisiyle dikkat çeken Selman, Suudi Arabistan’ın “taçsız kralı” olarak görülüyor.

Suudi Arabistan’ın 86 yaşındaki Kralı Selman bin Abdülaziz’in sağlığıyla ilgili artan endişeler, 36 yaşındaki Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ı fiili lider konumuna itiyor.

Kral Selman nadiren kameralar önünde gözükürken, Prens Selman ise devlet başkanlarıyla toplantılar yaparak ülke politikasına liderlik ediyor.

Haziran 2017’de tahtın varisi olarak atanan Prens Selman’ın aralık ayı başlarında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile bir araya geldiği ve Körfez İşbirliği Konseyi’ne liderlik etmesi de bu durumun önemli göstergelerinden biri olarak kabul edildi. Genellikle zirveye başkanlık eden Kral Selman’ın bu kez görünmemesi ise dikkat çekti.

Hükümet Danışmanı Ali Shihabi, Kral’ın sağlığının iyi olduğunu, her gün egzersiz yaptığını, ancak yaşı itibariyle dikkatli olduğunu söyledi. Kral Selman’ın maske takmaktan rahatsız olduğunu belirten Shihabi, halka açık alanlardan uzak tutulduğunu bildirdi.

Kral Selman, Covid-19 salgınının patlak vermesinden bu yana Neom şehrinde ikamet ediyor.

Kral’ın başkent Riyad’da yabancı bir yetkiliyle yaptığı son görüşme Mart 2020’de dönemin İngiltere Dışişleri Bakanı Dominic Raab ile gerçekleşmişti. Son yurtdışı ziyareti ise Ocak 2020’de Sultan Kabus’un ölümü nedeniyle taziyelerini sunmak için gittiği Umman olmuştu.

PRENS SELMAN’I DİĞERLERİNDEN AYIRAN NE?

Veliaht Prens, zirve öncesinde Körfez İşbirliği Konseyi üye devletlerinin başkanlarıyla bir araya gelerek Körfez turuna çıktı.

İsminin açıklanmaması koşuluyla AFP’ye konuşan Batılı bir diplomat, “Herhangi bir mevcut düzenleme yalnızca Veliah Prens’in ofisi aracılığıyla gerçekleşir. Kral artık resimde değil. Prens Selman saraydaki bir kral artık” ifadelerini kullandı.

Prens Selman, yalnızca uluslararası platformlarda değil ülke içinde izlediği politikalar ve yaptığı reformlarla da adından söz ettiriyor. 2018 yılında İstanbul’daki Suudi Arabistan Konsolosluğu’nda öldürülen gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın suikastı ile ilişkilendirilse de özellikle son yıllarda kendisini ılımlı bir lider olarak konumlandırmaya çalışıyor.

MBS olarak da bilinen veliaht prens, dünyanın en büyük petrol ihracatçısı olan ekonomisini ham petrolden uzaklaştırmak amacıyla Suudi Arabistan'ı turistlere ve yabancı yatırımlara açtı.

Kadınların araba kullanmasına ve kamu sektöründe çalışmasına izin vermek, vatandaşların ülke genelinde açılan ek gelir ve eğlence mekanlarından yararlanmalarını sağlamak da dahil olmak üzere kapsamlı sosyal değişiklikler gerçekleştirdi.

Babası Kral Selman’a kıyasla İsrail’e karşı daha açık davranarak ticari uçaklarının Suudi hava sahasından geçmesine izin verdi.

MACRON ZİYARETİ BIDEN HÜKÜMETİNİ NASIL ETKİLEYECEK?

Prens Selman’ın yaptığı radikal değişiklikler, Kral Selman’ın varlığıyla devam eden geleneksel otoritenin verdiği güvenle gerçekleştirildi. Bu açıdan Kral Selman’ın varlığının Veliaht Prens için yararlı olduğu söylenebilir.

Kendisine muhalefet edenleri ve rakiplerini saf dışı bırakan Selman, kral olma yolunda emin adımlarla ilerliyor.

Washington merkezli Orta Doğu uzmanı Hüseyin Ibish, “Kraliyet ailesinin içinde veya dışında hiçbir etkili muhalefet kaynağı yok. MBS gerçekten daha belirgin ve güçlü hale geliyor” dedi.

Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan Yasmine Farouk, "Daha önceki Suudi krallarının sağlığı iyi olmadığında, bir veliaht prensin ülkenin fiili hükümdarı olması, yabancı cumhurbaşkanlarıyla görüşmesi ve zirvelere başkanlık etmesi gibi durumlar ortaya çıkmıştı. Yeni olan ise Kral Selman tüm görevlerini yerine getirirken bile Veliaht Prens için paralel ve hatta daha da önemli bir rolün kabul görmesi” şeklinde Prens Selman’ın etkinliğini yorumladı.

Uluslararası toplumun, özellikle Kaşıkçı cinayetinden sonra Prens Selman ile uğraşmak istemeyeceğine dair bazı yorumlara rağmen Macron'un Suudi Arabistan ziyaretinden sonra bu endişelerin ortadan kalktığı düşünülüyor.

ABD Başkanı Joe Biden, Kaşıkçı cinayeti nedeniyle selefi Donald Trump'tan daha sert bir yaklaşım sözü verdi ve henüz Prens ile doğrudan iletişim kurmadı. Ancak bir süre sonra iki isim arasındaki görüşme kaçınılmaz olarak gerçekleşecek.