Avrupa’da yeni bir birlik doğuyor

Polonya’nın Lüblin kentinde bir araya gelen Polonya, Ukrayna ve Litvanya dışişleri bakanları üç ülke arasında ekonomi, ticaret ve turizm çalışmaları yürütecek bir ittifakın kurulduğunu duyurdu. Lüblin Üçgeni olarak kurulan ittifakın kuruluş zamanlaması ve kurulduğu yer pek çok açıdan mesaj içeriyor. Her yönüyle Rusya’nın yayılmacı politikalarına karşı kurulma izlenimi taşıyan ittifakın ilerleyen dönemlerde genişleyeceği tahmin ediliyor.  

Geçtiğimiz günlerde Doğu Avrupa’da Rusya açısından tedirginlik verici bir gelişme yaşandı. Polonya, Litvanya ve Ukrayna dışişleri bakanları bir araya gelerek bir birlik kurdular. Lüblin Üçgeni olarak adlandırılan birliğin remi amacı taraflar arasında güvenlikten ekonomiye, turizmden ticarete çok yönlü bir işbirliğinin geliştirilmesini sağlamak. Fakat söz konusu amaçların dışında üç ülkenin topraklarının bir zamanlar tek bir devletin (Lehistan-Litvanya Birliği) yönetimi altında olması, bu birliğe farklı anlamlar da kazandırıyor.

1569 yılında kurulan ve 1795’e kadar varlığını sürdüre bilen Lehistan-Litvanya Birliği, 17. yüzyılda Avrupa’nın en güçlü devletlerinden biriydi. Birlik Lehistan ve Litvanya topraklarının yanı sıra günümüz Ukrayna, Belarus, Letonya ve Moldova topraklarının da bir kısmını kapsıyordu. Birliğin kurulmasından önce Lehistan ve Litvanya Rusya’nın en büyük düşmanıydı. Fakat Doğu Avrupa’da verilen hâkimiyet mücadelesi Rusya’nın galibiyetiyle sonuçlandı. Ukrayna ile Belarus toprakları, Çarlık Rusyası’na dahil olurken, Polonya birkaç kez Rusya ile Avrupa ülkeleri arasında paylaştırıldı.

Doğu Bloku’nun yıkılması ve Sovyetler Birliği’nin dağılması ile söz konusu rekabet tekrardan alevlendi. Polonya, Moskova’nın uydu ülkesi olmaktan çıkarken, diğer ülkeler de bağımsızlıklarını kazandı. Moskova, dış politika stratejileri ile Baltık cumhuriyetleri dışında eski Sovyet cumhuriyetlerini yanında tutmaya çalışırken, Polonya bunun önüne geçmeye çalışıyor. Polonya’nın bu çabası başta ABD olmak üzere Batı tarafından destek de görüyor. Polonya’nın yanında Litvanya’da Rusya’nın entegrasyon çalışmalarına karşı mücadele ediyor. Aynı şekilde Ukrayna da Rusya’nın yayılmacı politikalarına karşı mücadele ediyor. Dolayısıyla üye ülkelerinin hepsinin Rusya ile gergin ilişkilere sahip olması, birliğin amaçlarından birinin Rusya karşıtı ortak bir siyaset izlenmesi olduğuna işaret ediyor.

BİRLİK GENİŞLEYEBİLİR

Birliğinin kuruluşunun ilan edildiği yer çok ilginç. Üç ülkenin dışişleri bakanları Polonya’nın Lüblin şehrinde bir araya geldiler. Lüblin aynı zamanda Lehistan-Litvanya Birliği’nin kuruluş yeri olarak kabul ediliyor. Öte yandan birliğin kuruluş zamanlaması da ilginç. Zira Avrupa Birliği’nin (AB) birtakım sorunlar yaşadığı dönemde kurulması yeni rotaların çizildiğine işaret ediyor. Polonya AB’nin mücadele ettiği sorunları göz önüne alarak ‘birlik içerisinde birlik’ kurarken, uzun vadede de Doğu Avrupa ülkelerini içeren bir birliğin liderliğini gözüne kestirmiş bulunuyor. Ayrıca Lüblin ittifakı Polonya, Litvanya ve Ukrayna ile sınırlı kalmayacak, mutlaka genişlemeye çalışacaktır. Letonya, Moldova ve Belarus, birliğin “yayılabileceği coğrafya” olarak görülüyor.

Şu anda üç üyeye sahip olan Lüblin Üçgeni ilerleyen dönemlerde genişlerse, üye ülkelerin başlıca beklentisi Rusya’dan uzaklaşmak olacaktır. Birliğin genişlemeye devam edip uzun vadede varlığını sürdürebilmesi durumda Polonya, Avrupa Birliği içerisindeki “ikinci sınıf ülke”den Doğu Avrupa’nın liderlerinden biri hâline gelme fırsatını elde etmiş olacak. Ayrıca Polonya, uzun süredir Rusya ile mücadele eden Ukrayna’ya yakınlaşacak ve buradaki etkisini artıracaktır. Ukrayna ise Polonya’nın yakınlaşması ile NATO ve AB’nin tam desteğini elde etmeye çalışacaktır.