Kuzey Kutbu yeni bir Soğuk Savaş'ın eşiğinde

Kuzey Kutbu'ndaki sıcaklıklar küresel ortalamanın iki katından fazla artıyor ve buz yığınları eridikçe, yeni ortaya çıkarılan maden kaynakları ve ticaret yolları üzerinde hak iddia etmek isteyen küresel süper güçler arasında da rekabet kızışıyor.

Bilim adamlarına göre fosil yakıtlar atmosferdeki karbon emisyonlarını arttırıyor. Bu okyanusları ısıtmakla kalmıyor denizlerdeki biyolojik çeşitliliği de tehdit ediyor. Kolombiya Üniversitesi Yeryüzü Enstitüsü'nün düzenlediği sempozyumda konuşan uzmanlar buzullardaki erimenin Panama Kanalı'ndaki trafiği arttıracağını söylüyor. Gemiler tehlikeli olsa da Avrupa ve Asya arasındaki mesafeyi 6500 km kısaltan kuzey rotasına tercih edebilir. Uzmanlara göre bu durumdan faydalanacak ülkeler sadece Kuzey buz denizi sınırındaki ülkeler değil.

Dünya nüfusunun büyük bir kısmı Kuzey Buz Denizi'ne uzak ancak uzmanlar mesafeye rağmen insanların Kuzey Kutbu'nda görülen ısınmadan olumsuz etkileneceğini söylüyor. 

Ticaret yollarında ABD ve Çin arasında yaşanan ekonomi savaşları ülkelerin farklı yollarda arayışa geçmesine neden olmuştur. İklim değişikliği bu ülkelere alternatif yollar açmıştır. Özellikle 1980'li yıllar itibariyle hissedilen küresel iklim değişikliğiyle Kuzey Kutbu'nda yaşanan buzul erimesi sonucu buzul alanlar yerini deniz sularına bırakmıştır. Bu durum kullanılmayan deniz alanlarının kullanılabilir hale gelmesini sağlamıştır. 

Kutuplara gelen bu bahar insanoğlu için felaket olsa da kutup bölgesi'ne sınır ülkelere hem fırsatlar hem riskler oluşturmaktadır. Bu noktada en önemli sonuç ticaret yollarının ortaya çıkmasıdır. Bunlardan birincisi Çin ve Avrupa arasındaki ulaşımı sağlaması planlanan Kuzeydoğu Geçidi diğeri ise Alaska ve Kanada'nın kuzeyinde Grönland'a kadar giden Kuzeybatı Geçidi'dir.

BU YOL NEDEN ÖNEMLİ?

Rotterdam'dan Süveyş Kanalı'nı kullanarak Çin'e gitmek isteyen bir gemi 20 bin km yapmak zorundayken, Kuzey Deniz Yolu'nu kullandığı takdirde 15 bin km yani yaklaşık 9.320 mil yol yapacaktır. Rakamsal olarak bu yol 15 gün daha kısadır. 

Dünya nüfusunun yüzde 40'ına dünya GSYMH'sinin yüzde 56'sına ve dünya ticaret hacminin ise yaklaşık yüzde 48'ine tekabül eden Asya Pasifik İşbirliği Örgütü'nün de önemi artacaktır.

ÜLKELER NEDEN BU YOLU TERCİH EDECEK?

Rusya kendisi için çok yeni imkan ve fırsatlar sunan bölgede ticaretin gelişmesi için siyasi idari bir teşkilatlanma oluşturmuştur. Rusya için öncelikli ticaret yolu Kuzey Deniz Yolu olacaktır. 

Uluslararası ticaretin önemli limanları olan Fransa ve Hollanda limandaki etkinliklerini kaybetmek istemeyeceklerdir. Bu durum Türkiye için de farklı sonuçlar doğuracaktır. 

Yeni Arktik deniz yollarının açılması, Kanada-Rusya, Asya-Kuzey, Amerika-Avrupa arasındaki mesafeleri önemli ölçüde kısaltacak. 2050 yılına kadar Asya ve Avrupa arasındaki toplam konteyner ticaretinin yüzde 10’unun bu rota üzerinden yapılacağı tahmin ediliyor.

YENİ İPEK YOLU'NA ALTERNATİF GÜZERGAH

Kuzey Denizi rotası, özellikle Asya ülkelerine yapılacak ticaret için ciddi bir avantaj sağlıyor. Yeni bir İpek Yolu projesi olan "Tek Yön Tek Kuşak" üzerinde çalışan Çin için bu yol, projeye alternatif bir güzergah.

Ticaret savaşları ile gerilimin yükseldiği Pekin - Washington hattında Kuzey Denizi ticaret rotası, yeni tartışma konusu.

Çin yeni rotanın kullanımı için resmi bir açıklamada bulunmadı. Ancak ABD, Pekin'in bölgedeki çalışmalarına çoktan başladığını iddia ediyor.

ABD Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan bir rapora göre, Çin'in Kuzey Kutbu'ndaki varlığı 2013'te, Kuzey Kutbu Konseyi'nde gözlemci statüsü kazanmasından bu yana artmaya devam ediyor. Raporda, Çin’in Kuzey Kutbu’nun haritasını çıkarmak için HULONG adlı bir buz kıran gemisi gönderdiği, Grönland, İsviçre ve Norveç’e ise uydu istasyonları kurmayı önerdiği iddia edildi. Çin'in bölgede şu anda dört nükleer motorlu balistik füze denizaltısı, altı nükleer motorlu saldırı denizaltısı ve 50 dizel motorlu saldırı denizaltısı olduğu belirtiliyor.

Pentagon 2020 yılının sonuna kadar filonun 65 ila 70 denizaltıya kadar yükselebileceğini öngörüyor. Çin'in Kuzey Kutbu'na olan bu ilgisinin artmasının nedeni ise, Kuzey Denizi rotasının avantajları olarak yorumlanıyor.