Küresel tedarik zincirindeki aksama şirketleri nasıl etkiliyor?

Yeni tip koronavirüs (SARS-CoV-2) ile birlikte dünya genelinde görülen tedarik krizi, Ever Given şirketine ait Evergreen isimli geminin Süveyş Kanalı'nda karaya oturması ve Sri Lanka'da kargo gemisinde çıkan yangının ardından derinleşti. Peki, dünyada tedarik zincirinde yaşanan problemler neler?

"Dünyanın fabrikası" olarak adlandırılan Çin'den dünyaya yayılan Covid-19 ticareti de şekillendirmeye devam ediyor. Küresel ticarette ve kritik limanlarda etkin konumda bulunan Çin'in kapanma tedbirlerini sıkı bir şekilde uygulaması Batı başta olmak üzere dünya ülkelerinde ürün ve tedarik krizini de beraberinde getirdi. 

Çin'in üretim merkezlerinden birisi olan Wuhan'daki kapanma üretim ve ticari faaliyetlere ara verme, sosyal mesafe uygulamaları veya hastalık sebebiyle az sayıda elemanla çalışma gibi tedbirleri uygulaması, medikal ürünler başta olmak üzere stok sıkıntılarını doğurdu. 

Meksika dalgası etkisi yaratan bu süreç, Sri Lanka'da yaşanan gemi yangını ve Süveyş Kanalı'ndaki krizin ardından her geçen gün derinleşti. 

Tedarik ve talep şokunun atlatılmasının ardından ilk olarak Türkiye harekete geçen ülkelerden birisi oldu. Maske ve medikal ürünler başta olmak üzere Latin Amerika, Afrika ve Avrupa'da yaşanan krize üretim bantlarını hızlandırarak yanıt verdi. 

Otomobil, teknoloji, çip kirizi derken pandemi sürecinde her geçen gün artan tedarik zincirindeki kriz online alışveriş sayfalarına kadar uzandı.

Nakliye maaliyetlerindeki artış, perakendecilerin de pandemiden en çok etkilenen sektör olmasına neden oldu. 

Limanlarda, rotalama ve çizelgeleme ihtiyaçlarının değişmesiyle birlikte sosyla mesafe kurallarına uyma zorunluluğu, virüs tespit edilen çalışanların ardından tedbir amacıyla limanların kapatılarak hizmetlerin askıya alınması, lojistik sektörünün en büyük sıkıntılarını da beraberinde getiriyor. 

Sektörün karşısına son engel, Çin'in Şanghay kentinin güneyindeki Ningbo-Zhoushan Limanı'ndaki bir terminalin, çalışanlarından birinde Covid-19 tespit edilmesinin ardından kapatılması.

Dünyanın en yoğun üçüncü limanının kısmen kapatılmasının ardından Maersk ( AMKBY ) , Hapag-Lloyd ( HPGLY ) ve CMA CGM dahil olmak üzere büyük uluslararası nakliye hatları, yeniden rota oluştururken, müşterilerini de gecikmeler konusunda uyardı. 

Tüm bu nedenler perakendicilere ve tüketiciye de yüksek fiyatlar olarak yansıyor. Dünyanın en büyük lojistik firmalarından biri olan CH Robinson'un CEO'su Bob Biesterfeld, CNN Business'e verdiği demeçte hem süreci hem de gelecek beklentilerini "Küresel tedarik zincirleri üzerindeki baskılar hafiflemedi ve yakın zamanda da azalmasını beklemiyoruz" sözleri ile ifade ediyor. 

Yapılan analizlere göre, geçtiğimiz yıl aynı dönemde zamanında teslim yüzde 80 iken 2021'de yüzde 40'lara kadar geriledi. 

Londra merkezli Drewry Shipping'in verilerine göre, Çin'den Kuzey Amerika ve Avrupa'ya mal sevkıyatının maliyeti, 2021'in başından bu yana artmaya devam ediyor. Şirketin Dünya Konteyner Endeksi, sekiz büyük Doğu-Batı rotasında 40 fitlik bir konteyner nakliyesinin bileşik maliyetinin, bir yıl öncesine göre %360 artarak 19 Ağustos'a kadar olan haftada 9.613$'a ulaştığı belirlendi. 

En büyük artış ise Şanghay'dan Rotterdam'a ya da Los Angeles ve New York'a uzanan hatlarda yaşandı. Söz konusu rotada 40 fitlik bir konteynerin maliyeti %659 artarak 13.698$'a ulaştı. 

Limanlarda yaşanan yığılma ya da geç ulaşmalar nedeniyle hem doparlarda hem de havayolları, karayolu ve demiryollarında tıkanmalara da neden oluyor. ABD ve İngiltere gibi ülkelere tır şoförü bulmakta zorlanırken, kargo süreleri de iki haftaya kadar uzuyor. 

Kaynak: https://www.statista.com/statistics/534123/e-commerce-share-of-retail-sales-worldwide/


Küresel pazarda e-ticaret verilerinin artışı perakendecileri telaşlandırıyor. BM verilerine göre, 2020 yılında toplam 26,7 trilyon dolara ulaştı. 

ürün satışları ile tedarik arasındaki makas açıldıkça marka ve şirketlere duyulan güven azalıyor. Tüketicilerin de satıcılar da zaman ile yarışırken uzmanlar fiyat artışının kaçınılmaz olduğunu savunuyor.