Koronavirüs Türk ekonomisine sıcak para getirir mi?

Çin’den dünyaya yayılan yeni tip koronavirüs, (Covid - 19) küresel ekonomik dengeleri bir anda farklı ülkeler lehine değiştirdi. Dünyanın önde gelen markaları kendilerine yeni üretim bandı ararken, S&P’nin uyarısının ardından borsada yaşanan hareketlilik dünya ülkelerinin ekonomik göstergelerine bire bir yansıdı. Çin üretim bantlarının durmasının Türk ekonomisini sıcak para ile canlandırması beklenirken, hazır giyim sektörü bir adım öne çıktı. Dev markalar üretimi Türkiye’de mi yapacak?

Çin’in Wuhan kentinden ülke geneline yayılmasının ardından dünyanın birçok ülkesinde görülen koronavirüs (Covid-19) salgını alınan tedbirlere rağmen önlenemezken, korku saçmaya da devam ediyor.
 
Çin’in yeni yıl tatilinde ülkenin birçok bölgesinde seyahat halinde olan insanlardan hızlı bir biçimde yayılan hastalık, Çin genelinde son açıklanan rakamlara göre bin 492 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Çin’de vaka sayısı da 63 bin 851'e yükseldi. Pekin yönetimi, hata sayısının bir türlü durdurulamaması üzerine Hubei eyaleti komünist parti şefi Ma Guoqiang’un da aralarında bulunduğu üst düzey yetkilileri görevden aldı.
 
Merkezi Çin olan SARS virüsünün ilacını geliştirerek virüsün bulaştığı kişilerin tedavi edilmesinde öncü trol oynayan Hong Kong Üniversitesi Halk Sağlığı Departmanı Başkanı Gabriel Leung’un, The Guardian’a verdiği son bilgilere göre, her taşıyıcı koronavirüsün 2.5 kişiye bulaşmasına neden oluyor. Virüsün yayılma hızının yüzde 60 ila 80 arasında olduğunu belirten Leung, “Çin’e hiç gitmeyenlerde görülen vakalar buzdağının görünen kısmı olabilir.” diyor.
 
Dünya Sağlık Örgütü’ne çağrıda bulunan Leung, yeni tip koronavirüsün (Covid - 19) kontrol altına alınmazsa dünya nüfusunun yüzde 60’ını etkileyebileceğini vurgularken, virüs nedeniyle 45 milyon kişinin hayatını kaybedebileceğini söyledi.

Çin’de 28 bölge başta olmak üzere ülkenin hemen her yerinde saptanan koronavirüs, ülkeyi dev bir ‘hayalet şehir’e çevirdi. Zorunlu olmadıkça hiç kimsenin dışarıya çıkmadığı ülkede, teknoloji ve ulaşımın en büyük merkezlerinden Wuhan kenti bütün olarak karantina altına alındı.
 
Serbest piyasada geçtiğimiz yıl önemli oranda ivme kaydeden ve 2020 yıl sonu büyüme hızı yüzde 6 olarak tahmin edilen Çin ekonomisinde ibreleri bir anda tersine çeviren koronavirüs, yalnızca Çin değil Asya pazarının büyük kısmını da dünya piyasalarında önemli oranda geriletti.
 

KORONAVİRÜS BANKALARA SIÇRADI

 
Çin içerisinde hizmet veren hem kamu hem de özel kurum ve kuruluşlar tedbir amaçlı çalışanlarının iş yerlerinde toplu halde bulunmalarını engelliyor. Çin’de Apple’ın çağrısının ardından hemen hemen her kurum çalışanlarına ‘dışarı çıkmama’ uyarısı yaparken, ülkede yalnızca birkaç AVM’nin açık olduğu zorunlu olmadıkça kimsenin evinden çıkmadığı da gelen bilgiler arasında. Çin’den Vietnam, Malezya, Japonya’ya yayıldığı tahmin edilen koronavirüse dair ilk haber de Singapur’dan geldi. Ülkenin en büyük bankası olan DBS’de koronavirüsün vakasının tespit edilmesinin ardından bankada çalışan 300 kişi tahliye edilirken, DBS'nin Singapur yöneticisi Tse Koon Shee "DBS Asia Central'ın 43. katında doğrulanmış bir koronavirüs vakasının görüldüğünü bildirmekten üzüntü duyuyorum" dedi.

PİYASALARDA KORONAVİRÜS KAOSU
 
Kredi derecelendirme kuruluşu Standart & Poor’s (S&P), salgının küresel kredi koşullarını gölgelediğini belirttiği raporu yayınlamasının ardından salgının hızının ve ne zaman zirve yapacağının bilinmemesinden dolayı şubat sonu ile haziran arasını kapsayan dönemde Çin’i ‘yüksek risk’ grubuna dahil etti.
 
Salgın dolayısıyla Çin’in büyüme hızının yüzde 5 civarında gerçekleşeceğini saptayan S&P, küresel ekonomik büyümenin de 0,3 puan daha düşük olacağını vurguladı.
 
Yüzde 27,5 ile küresel ekonomik büyümeye en fazla katkı sağlayan Çin’in hızındaki düşüş ve üretim bantlarının durması, Çin’e toplam maliyeti 40 milyar doları bulan SARS virüsünden çok daha büyük bir ekonomik zararı işaret ediyor.
 
Otomotiv ara parçalarının en önemli üretim bantlarının bulunduğu Wuhan kentinin topyekün virüs karantinasında bulunması, Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde otomotiv sanayini de doğrudan etkiliyor. Tedarik, sevkiyat zincirindeki aksama küresel çapta bir ekonomik krizi tetikler mi sorusu gündemdeki yerini korurken, Türkiye’de virüs salgınından etkilenen ülkeler arasında yerini aldı.
 
İspanya’da düzenlenecek olan Mobil Dünya Kongresi’nin (MWC 2020) koronavirüs nedeniyle yapılamayacağı kararının alınması üzerine, Turkcell standında sergilenmesi planlanan yerli otomobil TOGG’un ilk yurtdışı lansmanının iptal edilmesine neden oldu.


 
SİYAH KUĞU TEORİSİ
 
Dünyada ilk kez istatistik bilimi ile yakından ilgilenen piyasa simsarı Nassim Nicholas Taleb tarafından ortaya atılan Siyah Kuşu (Black Swan) teorisi, ekonomi ve finans dünyasını derinden etkileme potansiyeline sahip, öngörülmesi güç nadir olayları tanımlamak için kullanılıyor.
 
Koronavirüsün küresel ekonomiye güveni sarsması, Çin’in dünya siyaseti başta olmak üzere sosyal, ekonomik, turistik vb. birçok alanda ‘tecrid’ edilmesi, Çin piyasaları 2015 yılından bu yana en düşük seviyeyi görürken New York borsasının rekor ile açılması, tedarik zincirinin en önemli bağlantısının kopması, borsada yükselen ülkelerin jeopolitik konumlarını değiştirdi.
 
ABD’DEN YARDIM FONU
 
ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Corona virüsü ile mücadelede Çin’e katkı sunmak için 100 dolarlık bir fon yarattığımızı duyuruyoruz. ABD’nin güçlü liderliğini gösteren bu taahhüdümüze dünyanın geri kalanını da katılmaya davet ediyoruz.” dedi.

KORONAVİRÜS’ÜN TÜRK EKONOMİSİNE ETKİLERİ
 
Çin’de tespit edilen vaka sayısının son 24 saatte ivme kazanması, Şanghay bileşik endeksinin 0,45 azalmasına neden oldu. ABD doları yükseliş çizgisini sürdürürken, Avrupa ülkelerinde sanayi üretimi verisinin yüzde 4,1’lik daralma ile beklentilerin altında kalmasına karşın borsalardaki yükseliş eğilimi devam etti.
 
Suriye’de ABD ve Rusya ile sürdürülen diplomatik temaslar gündemin odağında iken Borsa İstanbul’da, açıklanan bilançoların aksine hareketlilik yaşandı.
 
Türkiye ekonomisinin Çin’e bağımlı pazarı diğer G-20 ülkelerine göre daha az olduğu için sektörel ve ekonomik anlamda virüsten en az etkilenen ülkeler arasında yer alıyor.
 
Petrol fiyatlarının düşmesi, küresel ekonominin yavaşlaması, ticaret hacminin hızını kaybetmesi Türkiye’nin ihracat hızını da yavaşlatırken sınırlı da olsa Türkiye’den ithal edilecek ürünlerle gelen sıcak paranın ekonomide olumlu etki yaratması bekleniyor.

HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ CANLANIR MI?
 
Birçok uluslararası firmanın üretim bantları Çin’in kentlerinde bulunuyor. Dünyaca ünlü firmaların ülkede bulunan üretim bantlarının koronavirüs nedeniyle durması, farklı arayışları da beraberinde getirdi.
 
Alternatif üretim metodları ve bu üretimi bir sevkiyat zincirine bağlayacak limanlar arayan dev firmalar gözünü Türkiye’ye çevirdi. Türkiye’nin farklı bölgelerinde hizmet veren ve dünya çapında üretim hacmi ile dikkat çeken firmaların önümüzdeki iki hafta içerisinde dünya pazarında ön sıralarda yer alması bekleniyor.

GÖRÜŞMELER BAŞLADI

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank, koronavirüsün ardından alternatif arayan firmaların Türkiye'de temaslarına hız verdiğini belirterek, "İhracat yapan firmalarımız da son bir kaç haftadır görüşüyoruz onların da bize söyledikleri, yurtdışındaki firmalar Çin’e alternatif tedarikçi olarak yoğun bir şekilde Türkiye’deki üreticilerle iletişme geçmeye başlamışlar. Dün tekstilcilerle beraberdim tekstilciler şu anda sipariş kaydırmak için kendilerinden iletişime geçildiğinden bahsettiler. Türkiye hemen hemen her sektörde sipariş yapabilen bir ülke diğer ülkelere alternatif olabilecek şekilde kapasite artırabilecek durumdayız.” dedi.