Kanser büyük oranda önlenebilir

Kanser, çaresiz bir hastalık olarak görülse de günümüzde uzmanlar alınacak bazı önlemler ile bu hastalığın büyük oranda önlenebileceğini savunuyor.

Kanser büyük oranda önlenebilir

Çaresiz bir hastalık olarak anılan kanser, günümüzde yaşam stilinde uygulanacak birkaç adım ile büyük oranda önlenebilir bir hal alıyor. Uzmanlar sadece beslenme alışkanlıklarındaki değişiklik ve kişilerin gündelik spor uygulamaları ile bile hastalığın önemli ölçüde önlenebildiğini savunuyor. Bilim ve sağlık alanındaki gelişmeler ise hastalığın etkisini kıran bir başka etken olarak öne çıkıyor.

KANSER NEDİR?

Kanser kelime anlamıyla bir organ ya da dokudaki hücrelerin düzensiz olarak bölünüp çoğalmasıyla ortaya çıkan kötü urlara denir. Genel anlamda kanser, vücudun çeşitli bölgelerindeki hücrelerin kontrolsüz çoğalması ile oluşan 100'den fazla hastalık grubu olarak öne çıkıyor. Çeşitli kanser tipleri olmasına karşın, kanser hastalıklarının tümü anormal hücrelerin kontrol dışı çoğalması ile başlıyor. Tedavi edilmediği takdirde ciddi sorunlara sebep olan kanser, ihmal edildiğinde ölüm riskini artırıyor. Kanser (cancer) terimi ilk kez Yunan fizikçi Hipokrates tarafından ortaya atıldı. Hipokrates carcinos ve carcinoma terimlerini ülser oluşturan veya oluşturmayan tümörler için kullanmıştı.

NORMAL HÜCRE NASIL KANSERE DÖNÜŞÜR?

Kanser tiplerinin hemen hepsi vücudun temel yaşam ünitesi olan hücrelerinde gelişir. Bu noktada kanseri anlamak için normal hücrelerin nasıl kanserli hücrelere dönüştüğünü bilmek gerekiyor. Vücudun sağlıklı hücreleri bölünebilme yeteneğine sahip ama kas ve sinir hücrelerinde bu özellik bulunmaz. Bu özellik hücrelerin yenilenmesi ve yaralanan dokuların onarılması için gereklidir. Hayatın ilk yıllarında hücreler daha hızlı bölünürken, yetişkinlik döneminde bu hız yavaşlar. Yine de hücrelerin yetenekleri sınırlıdır ve sonsuz bölünme görülmez. Her hücrenin yaşam boyunca belirli bir bölünebilme sınırı bulunur. Bilim insanları sağlıklı bir hücrenin ne kadar bölünebileceğini ya da ne zaman ölmesi gerektiğini bildiğini ifade ediyor ve bu durumu hücrenin programlı ölümü (apoptosis) olarak adlandırıyor. Normal şartlarda vücut sağlıklı ve düzgün çalışmak için hücrelerin büyümesi, bölünmesi ve daha çok hücre üretilmesine gereksinim duyar. Bazı anlarda bu süreç doğru yoldan ayrılır ve yeni hücreler gerek olmadan bölünmeye devam eder. Bu süreçte bilincini kaybetmiş kanser hücreleri kontrolsüz olarak bölünür ve çoğalır. Yaşanan bölünmeyi takiben hücrelerin kütleleri büyür ve tümör oluşur. Bu tümörler iyi ya da kötü huylu olabilir. İyi huylu tümörler kanser değildir, alınırlar, çoğu zaman tekrarlamazlar, vücudun farklı taraflarına yayılmaz ve en önemlisi nadiren hayati tehlike arz ederler. Kötü huylu olarak adlandırılan tümörler ise kanserdir ve bu tümörlerdeki hücreler, anormal, kontrolsüz ve düzensiz bölünürler. Söz konusu tümörler dokuları sıkıştırabilir, içine sızabilir ya da tahrip edebilirler. Eğer kanser hücreleri oluştukları tümörden ayrılırsa, kan veya lenf dolaşımı aracılığı ile vücudun diğer bölgelerine yayılma imkanı bulabilir. Yayıldıkları yerlerde koloniler oluşturarak büyümeye devam eden tümörler, metastaz adı verilen yayılma olayı altında vücudun diğer bölgelerini etki altına alır.

KANSERİN BELİRTİLERİ NELER?

Kanserde özellikle erken evrede fark edildiğinde tedavide büyük oranda başarı sağlanabiliyor. Bu nedenle kansere yönelik belirtilere karşı ihmalden kaçınılması gerektiği uzmanların ortak fikri olarak öne çıkıyor. İhmal edildiği taktirde ölüm riskini artıran hastalığa ilişkin en önemli belirtiler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

- Aniden başlayan iştahsızlık ve nedensiz kilo kaybı
- İnatçı yüksek ateş
- Artan yorgunluk hissi
- Vücutta kanamalar
- Ciltte iyileşmeyen yaralar ve deride gözlemlenen değişiklikler
- Yutkunma problemi ve kronik ses kısıklığı
- İdrarda ya da dışkıda kan görülmesi
- Nedeni bilinmeyen ağrılar
- Vücutta oluşan şişlikler
- Huzursuz eden şikayetler

KANSER NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Günümüzde kanser çeşidine göre ameliyat, kemoterapi veya radyasyon ile tedavi ediliyor. Ancak bilim insanlarının kansere yönelik, hastalığı tamamen yok edecek çalışmaları bulunuyor. Kanserli hücrelerin oluşturduğu tümörlerin ilerleyişine veya bölgesine göre cerrahi müdahale ile tamamen ya da bir kısmının çıkarılması mümkün. Prostat kanseri veya meme kanserinde ameliyat yönetimi kullanılabilir. Ameliyat yönetimi her kanser türü için kullanılmaz, lösemi ve benzeri kan kanserleri buna örnek olarak gösterilir. Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek veya çoğalmalarının önüne geçmek için ilaç kullanılmasına verilen isimdir. Bazı kemoterapiler damar yoluyla, bazıları ise yutulan haplar ile uygulanır. Kemoterapi ilaçları vücudun neredeyse her yanına ulaşan kanserlede kullanılır. Kanser hücrelerini yok etmek için radyasyon tedavisi kullanımı hem kemoterapi hem de ameliyat ile birlikte veya tek başına uygulanabilir. Tedavi bazen radyasyonu uygulamak için kanserin oluşturduğu tümöre yerleştirilen "tohum" üzerinden sürdürülür.

KANSERDEN KORUNMA YOLLARI

Dikkat edildiği takdirde kanserin önlenebilir bir hastalık olduğunu ifade eden doktorlar özellikle sağlıklı beslenme ve spor alışkanlıklarının bu olumsuzlukları önemli ölçüde etkilediğini vurguluyor. Bununla birlikte kanserden aşağıdaki unsurları uygulayarak korunmanız mümkün. Her ne kadar kişi kendisine sağlıklı bir yol çizse de bazen genetik nedenlerle vücut kanser hücreleriyle karşı karşıya kalabilir. Bu noktada kanser belirtilerine yönelik dikkatli izlenimler ve erken teşhis büyük önem kazanıyor.

- Sigara içmemek
- Alkol kullanımı veya miktarını sınırlandırmak
- Güneş ışığının zararlı etkilerinden uzak durmak
- Enfeksiyonlardan korunmak
- Sağlıklı beslenmek
- Egzersiz yapmak
- Kilo dengesini korumak
- Kanserin erken belirti ve bulgularını bilmek
- Kanser riskini bilmek ve kanser tarama programlarına girmek
- Stresle başa çıkmak