Joe Biden’ın Türkiye’ye yaklaşımı nasıl?

ABD Başkanlık seçimleri yaklaşırken, seçim anketlerinde Trump ve Biden arasındaki makas açılıyor. Biden’ın Trump’tan 14-25 puan daha fazla önde görünüyor. İlerleyen dönemde ABD Başkanı olacağı gözüyle bakılan Biden, Türkiye karşıtı olan bir siyasetçi olarak biliniyor.

ABD’de 3 Kasım’da yapılacak olan başkanlık seçimlerinde Donald Trump ile yarışacak olan Demokrat aday Joe Biden, seçim anketlerinde önde gidiyor. Kamuoyu araştırma merkezlerince yapılan anketlerde Binden, seçimleri garantilemiş durumda. Eğer ki, köklü bir değişiklik yaşanmazsa önümüzdeki 4 yıl boyunca Biden, ABD’nin dümeninde olacaktır.

ABD Başkanlık koltuğuna Joe Biden’ın oturmasıyla dış politikada kesin dönüşler yaşanacağı kesin. Trump’un politikalarını tamamen terk edecek olan Biden’ın önceliği İran, Suriye ve Irak olabilir. Peki, ABD’nin Türkiye’ye yönelik politikasında bir değişiklik yaşanacak mı? Biden’ın Türkiye’ye yönelik bakışı nasıl?

Dış politika konusunda oldukça deneyimli olan Joe Biden, 2 dönem boyunca önceki ABD Başkanı Barack Obama’nın başkan yardımcılığını yaptı. Bu dönemde Türkiye ile yakın temas kuran Biden, ABD-Türkiye ilişkilerinde kritik roller üstlenmiş bir siyasetçidir.

JOE BİDEN’IN TÜRKİYE YAKLAŞIMI VE KIBRIS SORUNU

36 yıl boyunca aralıksız Senatörlük yapan Joe Biden, bu dönemde Adalet Komisyonu ve Dış İlişkiler Komisyonu üyeliklerinde bulundu. Bir dönem Dış İlişkiler Komisyonu'nun başkanlığını yürüt Biden, Türkiye'yi yakından ilgilendiren birçok konunun içinde yer aldı. Biden, Senatörlüğü döneminde uzun yıllar Türkiye'nin Kıbrıs politikasını sert dille eleştirirken, 1915 olaylarının ABD tarafından "Ermeni soykırımı" olarak tanınması için de faal olarak çalışmalar yürüttü. Türkiye'nin 1974'te Kıbrıs askeri müdahalesinden bir yıl önce Senatör seçilen Biden, uzun yıllar boyunca Türkiye'ye Kıbrıs'tan çekilme çağrısı yaptı. 1987 yılında da Birleşmiş Milletler'in (BM) bu doğrultuda aldığı karara uymadığı için Türkiye'ye yeniden ambargo uygulanmasını öngören kanun taslağını hazırlayan ve Kongre'ye sunan isimlerden biri oldu. Bu tasarı Kongre'de yeterli oyu alıp yasalaşamadı.

Biden, Senato Dış İlişkiler Komisyonu'nda olduğu dönemlerde Kıbrıs sorununun çözülememesinden Türkiye'yi sorumlu tutan açıklamalar yaparken, 1999 yılında da Türkiye'ye yönelik 5 milyar dolarlık yardım paketinin serbest bırakılmasını Dış İlişkiler Komisyonu Başkanı olarak veto etmişti.

BİDEN’IN KIRDIĞI POT

Türkiye’nin tüm itirazlarına rağmen 1915 yılında Ermenilere yönelik soykırım iddiasında bulunan ülkeler, Türkiye’nin çözüm odaklı yaklaşımlarına rağmen her yıl Ermeni olaylarını gündeme getiriyor. Joe Biden da Türkiye'nin ABD ile ilişkilerindeki bir diğer sıkıntılı konu olan 1915 olaylarıyla ilgili bunun "Ermeni Soykırımı" olarak tanınması gerektiğini savunuyor. Gerek senatodaki görevleri sırasında gerekse de Başkan yardımcılığı yaptığı dönemlerde bu konuyu zaman zaman gündeme getiren Biden, bu yıl da seçilmesi halinde soykırımı tanıyacağını vaat etti.

Seçim odaklı düşünen ve Amerika’daki Ermeni diasporasına oynayan Biden, 24 Nisan'da yaptığı yazılı açıklamada da Senato'daki çalışmalarını hatırlatarak, "soykırımın tanınması için yürütülen çabalara liderlik etmekten gurur duyduğunu" söyledi. Biden, "Ermeni Soykırımı tanıyan bir karara destek vereceğime ve evrensel insan haklarını yönetiminin bir numaralı önceliği yapacağıma söz veriyorum" dedi.

Öte yandan Başkan yardımcılığı yaptığı 2009 yılında sarf ettiği bazı sözler Ermenistan'la ciddi bir diplomatik kriz yaşanmasına neden olmuştu. Türkiye ile Ermenistan arasında normalleşme süresinin yürütüldüğü 2009 yılında Biden'ın Ermeni lobisine mensup bazı kişilerle sohbet ederken çekilmiş görüntüleri internet ortamında yayınlanmıştı. Görüntülerde, Biden'ın dönemin Ermenistan Başbakanı Serj Sarkisyan'ın normalleşme süreci nedeniyle kendilerinden soykırımın ABD'de tanınması için baskı kurmamalarını istediğini söylediği görülüyor. Bu görüntülere, özellikle ABD'deki Ermeni diasporası sert tepki göstermişti. Biden ise sözlerinin yanlış anlaşıldığını belirterek, kendini savunmuştu.

İKİ KEZ ÖZÜR

Türkiye karşıtı bir siyasetçi olan Biden’ın zaman zaman kullandığı bazı ifadeler Türkiye ve ABD arasında diplomatik krizlere neden oldu. Nitekim Başkan yardımcılığı yaptığı dönemde, Türkiye ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında yaptığı bazı açıklamalar büyük tartışma yarattı. Kullandığı ifadelerden ötürü ise iki kez özür dilemek zorunda kaldı.

Biden ilk özrünü, Türkiye’den dönüşünden aylar sonra, Harvard Kennedy School'da yaptığı bir konuşmada kullandığı sözlerden ötürü diledi. Biden konuşmasında Türkiye ve Suudi Arabistan’ı kast ederek, şu sözleri sarf etmişti; “Bu ülkeler, Esad'la savaşan herkese yüzlerce milyon dolar para ve onlarca, binlerce ton silah verdi. Bu politikalar El Kaide bağlantılı grupların ve en sonunda da IŞİD'in işine geldi”.

İkinci özür ise 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardında geldi. Darbe girişiminden bir ay sonra Türkiye’ye bir ziyaret gerçekleştiren Biden, “Amerikan halkı sizin yanınızda. Obama, Erdoğan'ı arayan ilk insanlardan biri oldu. Ancak yine de özür dilemek istiyorum. Keşke daha erken buraya gelebilseydim. Ancak Sayın Cumhurbaşkanı (Erdoğan), halkınıza büyük hayranlık duyuyoruz ve bu zorluklara göğüs germe biçiminize hayranlık duyuyoruz” demişti.

Sonuç olarak Biden, Türkiye karşıtlığıyla öne çıkan bir siyasetçi. Her mecrada Türkiye’nin karşısında olan Biden, siyasi hayatı boyunca Türkiye’nin karşısında olan grupları destekledi. Bu bağlamda ABD Başkanı olacağına kesin gözüyle bakılan Biden’ın, başkan olacağı dönemde Türkiye’ye yumuşak bir politika izlemeyeceği dile getiriliyor.