Jair Bolsonaro’nun sonu mu geldi?

Covid-19’dan en fazla etkilenen ülkelerin başında gelen Brezilya’da, toplumsal ayrışma başladı. Uzun süredir siyasi çatışmalara sahne olan ülkede, Covid-19 salgını ayrışmanın, siyasi çatışmanın fitilini ateşledi. Hükümet yanlıları ve karşıtları karşı karşıya gelmeye başladı. Hükümetin tedbir almadaki yetersizliği salgının büyümesine neden olurken, Bolsonaro iktidarının da sorgulanmasına neden oldu.

Çin’de ortaya çıkan ve kısa sürede dünyayı etkisi altına alan yeni tip korona virüsün (Covid-19) neden olduğu sağlık krizi derinleşerek devam ediyor.  Covid-19, dünya genelinde mevcut iktidarların zayıflıklarını ortaya çıkarırken, toplumsal hareketleri de etkilemeye başladı. Mevcut iktidarların mevcudiyetini sorgulatan Covid-19, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) ardında vaka sayısının en fazla olduğu Brezilya’da da iktidarın sorgulanmasına yol açtı. Covid-19’un ikinci merkezi haline gelen Brezilya’da Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ve yakın çevresindeki bazı siyasetçilerin sergilediği yönetim zafiyeti, halk ile iktidar arasını açtı. 

ABD’nin ardından Covid-19 virüsünün ikinci üssü haline gelen Brezilya’da vaka sayısı bir milyonu geçerken, hayatını kaybedenlerin sayısı da 50 bini geçti. Fakat uzmanlar ülke genelinde vaka sayısının daha fazla olacağını dile getiriyor. Zira 212 milyon nüfusa sahip olan Brezilya’daki test sayısı 2,5 milyon civarında. Gerçek vaka sayısının resmi rakamlardan kat kat daha fazla olabileceğini gösteren test oranları, salgının ülke tarihindeki savaşlar ve doğal afetler de dahil olmak üzere belirli bir nedene dayalı olarak en fazla can kaybının yaşandığı olaylardan biri olmasına neden oldu.

Ülke genelinde vaka sayısı her geçen gün artarken, yönetimsel anlamda da kriz yaşanıyor. Zira Başkan Bolsonaro, kısa aralıklarla görüş ayrılıkları yaşadığı iki sağlık bakanını görevden aldı ve haftalardır yeni sağlık bakanı ataması yapılmadı. Ülke salgından kırılırken, sağlık bakanı ataması yapılmaması, Bolsonaro’nun yakınındaki siyasilerin salgını hafife alması, toplumsal bölünmeyi meydana getirdi.

BOLSONARO’YA KARŞI YÜKSELEN SESLERİN NEDENLERİ

Covid-19 bardağı taşıran son damla olurken, toplumsal ayrışmada, bir buçuk yıllık gibi bir süredir iktidarda olan Bolsonaro ve yakın çevresindeki siyasilerin kararları ve söylemleri etkili oldu. Zira bu dönemde Bolsonaro hükümeti hem küresel hem de ulusal çapta tartışmalı adımlar attı. Brezilya’nın çevre sorunlarının ve politikalarındaki yetersizliğinin küresel gündeme taşınması, Bolsonaro’nun kabine kurmakta başarısız olması, oğullarının siyasette etkili olması ve Covid-19’un hafife alınması sonucunda virüsün yayılmasının önüne geçilememesi beraberinde eleştirileri de getirdi.

Amazon ormanlarında 2019 yılında başlayan yangıların haftalarca sürmesi, uluslararası kamuoyundan tepkiler alırken, Bolsonaro’nun kriz yönetimindeki eksikliği halkından tepkileriyle karşılandı. Öte yandan Bolsonaro’nun geniş tabanlı bir partiye ya da siyasal harekete mensup olmaması, fikir birliği içinde olduğu kabineyi kuramamasına ve 3 oğlunun siyasette daha etkin olmasına yol açtı.

Amazon ormanlarındaki yangınlar, kabine kurulaması ve Bolsonaro’nun 3 oğlunun siyasette etkin göre alması halk arasında memnuniyetsizliği artırırken, Covid-19 salgını öldürücü darbeyi vurmuş olabilir. Zira Bolsonaro’nun salgını hafife alması ve vaka sayıları her geçen gün artarken, hükümetin gerekli adımları artması Brezilya seçimlerinde Bolsonaro’nun önünü kapattı.

AZİL OLASILIĞI

2022 yılında yapılacak olan Başkanlık seçimlerinde pek de şansı olmayan Bolsonaro’nun yüzleşmek zorunda kalabileceği bir azil süreci var. Salgın, Bolsonaro’nun “ana akımın dışından gelen temiz siyasetçi” imajını zedeledi. Siyasi anlamda yalnız kalan ve bağımsız hareket etmeye başlayan Bolsonaro’ya yönelik “kalacak mı gidecek mi” tartışmaları yükselirken, bir başkanın azledilmesi kolay olmadığı gibi bunu sağlayacak koşulların oluşup oluşmadığı da göreceli.

Toplumun genelindeki siyasi gerginliğin önümüzdeki günlerde artacağı öngörülürken, Bolsonaro’nun destekçileri kampanyalarını azil ihtimali üzerine kurguluyorlar ve sosyal medya platformlarında Bolsonaro’nun 2022 ve 2026’ya kadar görevde kalmasını desteklediklerini gösteren kampanyalar yürütüyorlar. Bolsonaro karşıtları ise eleştirilerin dozunu artırırken, salgın sürecinde Bolsonaro’nun politikalarındaki yetersizlikten ötürü başkanı zayıflatmak üzere harekete geçmelerine neden oldu. Bolsonaro destekçileri ve karşıtları azil veya seçimlere yönelik hareket ederken, başkanın bugünden sonraki adımları geleceğini belirleyecektir.