İran’ın ABD üslerine saldırısı ve açıklamaları ne anlama geliyor?

İran yaklaşık bir hafta sonra Kasım Süleymani’yi öldüren ABD’ye cevap verdi. Tahran yönetimi ABD’nin Irak’taki 9 üssünden ikisine saldırı düzenledi ve 80 askerin öldürüldüğünü duyurdu. Aynı İran bu saldırıdan sonra BM’yi referans göstererek misillemeyi yaptık savaş istemiyoruz minvalinde açıklama yaptı. İşte İran’ın hamlesi ve BM’nin ilgili maddeleri ışığında ABD’nin olası cevap seçeneklerine ilişkin analiz haberimiz…

İran Kasım Süleymani’nin Bağdat’ta ABD tarafından öldürülmesinin ardından peş peşe intikam açıklamaları yapmıştı. Ve ilk misilleme geldi. İran Kasım Süleymani’nin öldürülmesinden 5 gün sonra saldırının aynı saatinden ABD’ye Irak’taki üslerini vurarak cevap verdi. Tahran yönetimi 80 ABD askerinin öldürüldüğünü açıklarken Pentagon ise ölen kimsenin olmadığını duyurdu.

ABD-İran geriliminin konuşulduğu bu günlerde İran saldırısının ardından en çok sorulan soruların başında bu cevap İran halkını tatmin edecek mi, gerçekten 80 ABD askeri öldürüldü mü, ABD nasıl cevap verecek, ve İran’ın saldırıyı BM 51. Maddeye dayandırması ne anlama geliyor.

CEVAD ZARİF'TEN SALDIRI SONRASI İLK AÇIKLAMA

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif'ten, Devrim Muhafızlarının Irak'taki ABD üslerine düzenlediği saldırı sonrası ilk açıklama geldi.

Cevad Zarif, Twitter'dan yaptığı açıklamada, "İran, vatandaşlarımıza ve üst düzey yetkililerimize korkakça düzenlenen silahlı saldırının ardından Birleşmiş Milletler Anlaşması'nın 51. maddesine göre meşru müdafaa adına orantılı adımlarını atmış ve tamamlamıştır. Gerilimi tırmandırmak ve savaş istemiyoruz, ancak kendimizi herhangi bir saldırıya karşı koruyacağız." dedi.

 

İRAN DEVLET MESYASI DA TAHRAN’IN BM’YE MEKTUP GÖNDERDİĞİNİ DUYURDU

İran devlet medyasının haberine göre, Tahran yönetimi Devrim Muhafızları Ordusu'nun ABD'nin Irak'taki Ayn el-Esed Hava Üssü'nü onlarca balistik füzeyle vurmasının ardından Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'e mektup gönderdi. 

Mektupta, "Savaş peşinde değiliz. Bize karşı yapılacak her türlü askeri maceracılığa karşı uyarıda bulunuyoruz." ifadelerine yer verildi.

TRUMP'TAN İLK MESAJ

ABD Başkanı Donald Trump, İran Devrim Muhafızları Ordusunun, ABD'nin Irak'taki Ayn el-Esed hava üssünü onlarca füzeyle vurmasının ardından ilk mesajını Twitter'dan verdi.

Trump, "Her şey yolunda. Irak'ta bulunan iki askeri üsse İran'dan füzeler fırlatıldı. Şimdiye kadar yapılan kayıp ve hasarların değerlendirilmesi çok iyi. Dünyanın, açık ara en güçlü ve en donanımlı ordusuna sahibiz. Yarın sabah açıklama yapacağım" dedi.

 

ZARİF BM 51. MADDEYİ İŞARET ETTİ

İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ABD’nin Irak’taki üslerine düzenlenen saldırıların BM’nin 51. Maddesine uygun bir şekilde yapıldığını açıkladı. Ayrıca İran Devlet medyasıTahran yönetimin BM’ye mektup gönderdiğini duyurdu. Peki BM’nin 51. Maddesi tam olarak neleri kapsıyor.

BM Antlaşması madde 51

"Bu Antlaşmanın hiçbir hükmü, Birleşmiş Milletler üyelerinden birinin silahlı bir saldırıya hedef olması halinde, Güvenlik Konseyi uluslararası barış ve güvenliğin korunması için gerekli önlemleri alıncaya dek, bu üyenin doğal olan bireysel ya da ortak meşru savunma hakkına halel getirmez.

"Üyelerin bu meşru savunma hakkını kullanırken aldıkları önlemler hemen Güvenlik Konseyi’ne bildirilir ve Konsey’in işbu antlaşma gereğince uluslararası barış ve güvenliğin korunması ya da yeniden kurulması için gerekli göreceği biçimde her an hareket etme yetki ve görevini hiçbir biçimde etkilemez."

Nitekim Türkiye de BM 51 madde kapsamında daha önce sınır dışı operasyonlar yapmıştı.

 

PEKİ NELER OLACAK?

ABD'nin Bağdat Havalimanı yakınlarında operasyonla öldürdüğü İranlı komutan Kasım Süleymani, İran'ın hem politik hem askeri anlamda en önemli isimleri arasında yer alıyordu. Süleymani, İran'ın dış operasyonlarından sorumluydu ve halk üzerinde de ciddi bir saygınlığı vardı. Halk tarafından da saygı duyulan bir isim olması sebebiyle, Süleymani'nin ölümüyle ilgili İran'ın sessiz kalması ve buna bir tepki vermemesi zaten çok düşük bir ihtimaldi. İran rejimi hem bölge ülkelerine mesaj vermek hem de İran halkı gözünde sarsılan itibarını korumak adına Irak'taki ABD üslerine bir saldırı gerçekleştirdi.

 

İRAN SAVAŞ İSTEMİYOR

İran saldırıdan hemen sonra yaptığı açıklamada BM anlaşmalarına vurgu yaparak savaşı istemediklerini ifade etti. Zaten saldırı sonrasında ABD ve Norveç'ten gelen açıklamalar bu operasyonların büyük bir kayıp yaşatmak için gerçekleşmediğini de gözler önüne seriyor. ABD ordusu tarafından yapılan açıklamada, saldırı sırasında askerlerin sığınakta oldukları ve hiçbir kayıp vermedikleri belirtildi benzer açıklama Norveç'ten de geldi, Barış Gücü olarak Irak'ta bulunan Norveç ordusuna mensup askerlerin olaydan herhangi bir zarar görmedikleri ifade edildi.

İran'ın ABD yaptırımları devam ederken büyük bir ekonomik kriz içerisinde olduğu aşikar. İran'ın ABD ile Irak sahası üzerinden kısa süreli de olsa sıcak bir çatışmaya girmek gibi "çılgınca" bir karar alması kısa ve orta vadede pek mümkün görünmüyor. İran rejimi, sert açıklamalar ve ufak çaplı operasyonel adımlar atarak Kasım Süleymani'nin ölümü sonrası zedelenen itibarını yeniden sağlama almaya çalışıyor. 

İran daha ciddi stratejik hamleler için köklü tarihinde olduğu gibi biraz daha bekleyecek gibi...

 

ABD'DE DEMOKRATLARDAN BASKI VAR!

ABD cephesi üzerinden meseleyi ele alacak olursak, Demokratların ülkenin yeni bir savaşa girmesi noktasında Trump'a yoğun eleştirileri bulunuyor. Demokratlar yeni bir savaşa girişmenin milyarlarca dolara mal olabileceğini ifade ediyorlar ve Trump'ın kongre onayına sunmadan orduyu yeni maceralara sürükleme noktasındakı çıkışlarından endişe duyuyorlar. Trump ise ABD Başkanlık seçimleri öncesinde ülkesine yeni bir "Zafer" vaat ederek kampanya sürecinde elini güçlendirmek istiyor...