İran, ABD ile yeniden nükleer anlaşma yapmayacak!

ABD, Avrupa ve İran arasında nükleer kriz devam ediyor. Wall Street Journal'in özel haberine göre Tahran yönetimi, nükleer anlaşmanın canlandırılması için ABD ve diğer üç Avrupa ülkesiyle görüşme önerisini reddetti. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, bir kez daha, "Önce ABD yaptırımları kaldırsın" denildi.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin önde gelen gazeteleri arasında yer alan Wall Street Journal, İran ile P5+1 ülkeleri arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmaya dair tüm dünyayı yakından ilgilendiren bir haber yayımladı. Gazetenin özel haberine göre Tahran yönetimi, ABD’nin tüm ısrarlarına rağmen masaya oturmayı kabul etmedi.

2015 NÜKLEER ANLAŞMA DETAYLARI

İran’ın nükleer üretim kapasitesi ile ilgili anlaşmada Tahran yönetimi, P5+1 ülkeleri olarak da bilinen Çin, Fransa, Rusya, Birleşik Krallık, ABD ve artı olarak da Almanya ile masaya oturmuştu. İran’ın nükleer üretimine belirli kotalar getirilirken, bu ülkeye uygulanan ambargo, yaptırım ve kısıtlamalar da gevşetilmişti. Ancak 2015 yılında imzalanan bu anlaşma ABD’nin Cumhuriyetçi Başkanı Donald Trump’ın göreve gelmesiyle derinden sarsılmıştı. 2018 yılında anlaşmadan ayrıldığını duyuran Trump, İran’a çok sert yaptırımlar uygulamaya başlamış ve hem anlaşmaya geri dönülmesine hem de diyaloğa büyük bir darbe vurmuştu.

O süre zarfından bu yana Tahran yönetimi anlaşmayı ihlal edecek adımlar atarken ABD yönetimi de askeri güç kullanmaya başladı. Tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda, Tahran yönetiminin görüşmeleri doğrudan reddetmiş olması oldukça olağan. Ancak Nükleer anlaşma kapsamında ekonomik yaptırımların kaldırılması karşılığı İran bazı hassas nükleer faaliyetlerini sınırlandırmayı kabul etmiş ve uluslararası gözlemcilere denetim izni vermişti. Anlaşma temel olarak, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleriyle nükleer silah geliştirmesinin önüne geçmek için yapılmıştı.

Gazeteye konuşan diplomatlar Haziran ayında İran’da seçimlerin olması sebebiyle taraflar arasında bir diyalog gerçekleşmeyeceğini dile getirdi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Saed Hatibzade, “ABD’nin ve 3 Avrupa ülkesinin son hareketleri ve kendini konumlandırması, İran’ın gayriresmi bir görüşme için hazırlık yapmasına yetmez. Önümüzdeki yol açık, ABD yasadışı yaptırımlarını kaldırmalı ve verdiği sözleri tutmalı” dedi.

İRAN MASAYA YENİDEN OTURACAK MI?

Wall Street Journal, İran’ın yaptırımların kaldırılacağına ve anlaşmadan geri dönülmeyeceğine dair bir garanti istediğini yazdı. Ancak Washington yönetimi böyle bir adım atılmayacağını açıkça söyledi. Batılı diplomatlar ise, AB’nin arabulucu olması durumunda Tahran yönetimi ile Washington yönetiminin tekrar masaya oturabileceğini öngördü. 

İran’ı görüşmeye çağırmak için çok uğraştıklarını kaydeden diplomatlar, “istendiği taktirde iki ülke arasında doğrudan görüşme ayarlanabileceğini’’ söyledi.

ABD'nin tutumunda ve hareketlerinde hiçbir değişiklik olmadığını belirten İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatibzade ise, yakın zamanda bir görüşmenin yapılamayacağını ifade etti. Hatibzade, Joe Biden'ın Trump'ın maksimum baskı politikasını terk etmediğini ve nükleer anlaşmayla ilgili taahhütlerini de ilan etmediğini savundu.  İran’ın, eyleme eylemle cevap vereceğini kaydeden Hatibzade, ‘’Yaptırımların kalkmasına uygun olarak taahhütlerine dönecektir. Düşmanca adımlara da aynı şekilde cevap verecektir. İran nükleer anlaşmada koordinasyonu sağlayan Borrell ve anlaşmanın tarafı diğer ülkelerle yakın istişarelerini ikili ve çok taraflı olarak sürdürecektir’’dedi.