İngiliz Milletler Topluluğu (The Commonwealth) nedir?

İngilizce ismi “Commonwealth” yani bağımsız devlet anlamına gelen İngiliz Milletler Topluluğu, eskiden İngiliz imparatorluğunun bir parçası olan devletler ile sonradan katılmış gönüllü devletlerden oluşan uluslararası devletler topluluğudur. İngiliz Milletler Topluluğu nedir? Hangi devletler üyedir? Görevleri nelerdir?

İngiliz Milletler Topluluğu (The Commonwealth) nedir?

Commonwealth, “bağımsız devlet” anlamına gelmektedir. Tarihte bu deyim, 1648 İngiliz Devrimi sırasında, I. Charles’ın idam edilmesi ve kraliyetin lağvedilmesi ile ortaya çıkan ve 1660 yılında II. Charles’ın kral olmasıyla son bulan cumhuriyetçi dönem için kullanılmaktaydı.

II. Charles

 

Günümüzde, Birleşik Krallık liderliğinde bir araya gelmiş bağımsız devletleri nitelemek amacıyla kullanılmaktadır.1926 yılında düzenlenen İmparatorluk Konferansı'nda, Britanya ve dominyonlarının eşit devlet statüsünde, kraliçenin önderliğinde ve üyeliğin serbest olduğu İngiliz Milletler Topluluğu kurulmuştur. 

ÜYE ÜLKELERE İNGİLTERE’DE OY KULLANMA HAKKI

Topluluğa üye gönüllülük esasına dayanmaktadır. Topluluk içerisinde birçok ülke eski sömürge olmasına karşın bazıları da geçmişte imparatorluğun parçası olmamakla beraber sonradan birliğe katılmışlardır.

Üye ülkelerin bir kısmı Birleşik Krallık hükümdarını sembolik olarak en üst düzey yöneticileri olarak tanırlar. Topluluk üyeleri, birbirinden farklı yönetim biçimleri belirleyebilirken topluluğa üye olan devletlerin halkları, eğer Birleşik Krallık’ta ikamet ediyorsa her türlü yerel ve ulusal seçime katılma hakkına sahiptir. 

NASIL ÇALIŞIR?

Milletler topluluğu (commonwealth), resmî bir anayasal yapıya sahip değildir. Kabul edilmiş prosedürler, gelenekler ve periyodik düşünce beyanları ile çalışır. Yönünü belirleyen ana kaynak, hükümetler arası müzakeredir ve bu yolla üye hükümetler, küresel olaylarda etkili olabilmek için beraber çalışırlar.

Topluluk yaklaşık 2.5 milyar nüfusa ve 30 milyon kilometre karelik toprağa sahiptir. Bu dünya nüfusunun bir bölü üçüne ve toplam kara parçalarının çeyreğine eşitken sürekli coğrafik ve demografik değişikliklere rağmen bu ülkeler ve insanlar ortak değerler ile birbirlerine bağlıdır. Üyelik tamamen gönüllüdür, üye ülkeler istedikleri zaman çekilebilirler.

Milletler topluluğuna katılmak isteyen herhangi bir ülke ilk önce Kraliçe II. Elizabeth’i Milletler Topluluğu’nun lideri olarak tanımalıdır. Irksal eşitlik, özgürlük, insan hakları, eşitlik ve serbest ticaret gibi kavramlar ve diğer kriterler de eşit derecede önemli kabul edilir.

Kraliçe II. Elizabeth

 

Üye ülkeler bağımsız olmak ve topluluk arasında iletişim dili olarak İngilizceyi kabul etmelidirler. Genellikle üye ülkeler eski İngiltere kolonileridir. Fakat Papua Yeni Gine, Samoa, Namibya gibi bazı ülkeler İngiltere’ye tarihsel bağımlılık yerine Avustralya, Güney Afrika ve Yeni Zelanda gibi üye ülkelerle olan yakın bağları sebebi ile topluluğa alınmıştır. 

Milletler Topluluğu diğer uluslararası organizasyonlardan farklıdır. Resmi bir anayasaya veya kanunlara sahip değildir. Üyelerin birbirlerine karşı resmî veya yasal herhangi bir yükümlülüğü yoktur. Topluluk, üyeler arasındaki müzakereler baz alınarak hareket eder. Her üye ülke, diğer ülkelerin başkentlerine Yüksek Delege adı verilen bir elçi gönderir. İki yılda bir Milletler Topluluğu Devlet Başkanları Toplantısı düzenlenir. 1971 Singapur toplantısında verilen bir deklarasyon ile topluluk, organizasyonun gönüllü ve iş birliğine bağlı yapısını tekrar vurgulamış ve amaçlarının uluslararası barış, ırkçılık ile mücadele, kolonyal egemenliğe karşı çıkmak ve gelir adaletsizliğini azaltmak olduğu ifade etmiştir. 

Milletler Topluluğu, bünyesindeki zengin ve fakir uluslar arasında bağ kurmak, birbirinden farklı demografileri ve dini inanışları tek bir çatı altında, tek bir kurumda toplamayı amaçlamaktadır. Organizasyon “faydalı olmak yerine daha sembolik olmakla” suçlansa da en eski üyeleri arasında güçlü diplomatik ilişkiler kurmayı başarmıştır. Milletler Topluluğu demokrasi ve insan haklarını teşvik etmeyi amaçlayan bir uluslararası topluluktur. Gerçek bir politik veya ekonomik gücü yoktur. Milletler Topluluğuna mensup olmanın getirdiği avantaj, Birleşmiş Milletler’den sonraki en büyük uluslararası topluluğuna dahil olmak ve uluslararası arenada sesini duyurma şansına sahip olmaktır.

ÜYE ÜLKELER

Afrika: Botsvana, Kamerun, Gana, Kenya, Lesotho, Malavi, Mauritus, Mozambik, Namibya, Nijerya, Ruanda, Seyşeller, Siera Leone, Güney Afrika Cumhuriyeti, Svaziland, Uganda, Tanzanya, Zambiya

Asya: Bangladeş, Brunei, Hindistan, Malezya, Maldivler, Pakistan, Singapur, Sri Lanka

Amerika ve Karayipler: Antigua ve Barbuda, Bahamalar, Barbados, Belize, Kanada, Dominik Cumhuriyeti, Grenada, Guyana, Jamaika, Saint Lucia, Saint Kitts ve Nevis, Saint Vincent ve Grenadinler, Trinidad ve Tobago

Avrupa: Kıbrıs Rum Kesimi, Malta, Birleşik Krallık

Büyük Okyanus: Avustralya, Fiji, Kiribati, Nauru, Yeni Zelanda, Papua Yeni Gine, Samoa, Solomon Adaları, Tonga, Tuvalu, Vanuatu