ABD Ida Kasırgası'nın etkisi altında

ABD’nin kuzeydoğusunu vuran Ida Kasırgası bölgedeki hayatı durdurdu. Kasırganın ardından gelen kuvvetli sağanak yağış ve su baskınlarının yaşandığı New York ve New Jersey’de olağanüstü hal ilan edildi. Uzmanlar ise iklim değişikliği nedeniyle yangın, şiddetli yağış ve kuraklık gibi afetlerin şiddetini artıracağı konusunda uyarıda bulundu.

Geçtiğimiz günlerde ABD’nin Louisiana eyaletinde etkisini gösteren Ida Kasırgası, 240 kilometre hızla anakarayı vuran en güçlü beşinci kasırga olarak tarihe geçti. 1 milyondan fazla kişinin elektriksiz kaldığı eyalette birçok yapı hasar görürken, hayatını kaybedenler oldu.

ABD Başkanı Joe Biden, Federal Acil Durum Yönetim Kurumu’nu (FEMA) ziyaret ederek basın açıklaması yaptı. Louisiana eyaletini afet bölgesi ilan eden Biden, çalışmalar için ilave fon sağladı.

2005 yılında yaşanan ve bin 800 kişinin hayatını kaybettiği Katrina Kasırgası’nın ardından bölgede benzer afetlere karşı tedbirler alınmıştı. Louisiana Valisi John Bel Edwards, söz konusu tedbirlere atıf yaparak oldukça hazırlıklı olduklarını ancak gelecek gün ve haftaların zor geçeceğini belirtti.

NEW YORK VE NEW JERSEY SULAR ALTINDA KALDI

Ulusal Kasırga Merkezi, 26 Ağustos’ta Ida Kasırgası henüz zayıf bir fırtına halindeyken kasırga oluşacağı yönünde uyarı yapmıştı. Bölgede alınan birçok tedbire rağmen, iklim değişikliğinin de etkisiyle olağanüstü şiddetli yağışlar etkisini göstermeye başladı. Yerel basında çıkan haberlere göre, ABD’nin kuzeydoğusunu vuran ani sel ve kasırga sonrasında en az 46 kişi hayatını kaybetti. Bazı kişiler evlerinin bodrumlarında mahsur kalırken, sürüklenen bir araçtan cansız bir kişinin bedeni çıkarıldı.

New York’un ünlü meydanı Central Park'ta yalnızca bir saat içinde en az 8 santimetre yağmur yağdı. New York ve New Jersey valileri olağanüstü hâl ilan etti.

New York Belediye Başkanı Bill de Blasio, hiç bu kadar hızlı bir yağış görmediğini söyleyerek "tarihi bir hava olayı" yaşandığını ifade etti.

New York Valisi Kathy Hochul ise yağmurun "beklenenden çok daha fazla" olduğunu ve bölgeyi "çok kötü bir durumda" bıraktığını söyledi.

Covid-19 vakalarının en çok görüldüğü üçüncü eyalet olan Louisiana’da hastaneler boşaltılamıyor. Hastaların tahliyesinin yapılabileceği hastaneler ya dolu ya da eyalet dışında olduğu için ulaşım imkanı sağlanamıyor.

ABD Ulusal Hava Servisi, New York City, Brooklyn ve Queens'te sel acil durumu ilan etti ve Massachusetts ve Rhode Island'ın bazı bölgeleri için hortum uyarısı yaptı. Söz konusu uyarının "insan yaşamı için ciddi bir tehdidin ve ani bir selden kaynaklanan felaketin meydana geldiği veya yakında gerçekleşebileceği son derece nadir durumlarda" yayınlandığı belirtildi.

Neredeyse tüm New York metro hatları kapatıldı ve şehrin yollarında acil olmayan her türlü araç geçişi yasaklandı. New York ve New Jersey'den birçok uçuş ve tren seferi iptal edildi.

AFETLER ŞİDDETİNİ ARTIRIYOR

Son birkaç ayda, Türkiye de dahil olmak üzere Avrupa ve Amerika’da şiddetli sel ve yangın afetleri yaşandı. Uzmanlar, afetlerin yaşanma sıklığı ve şiddetini göz önüne alarak iklim değişikliği etkenini vurguluyor.

Sanayi Çağı’nın başlangıcından bu yana dünya yaklaşık 1,2 derece ısındı. İklim değişikliğinin dikkate alınmaması ve karbon emisyonunun azaltılmaması halinde ise bu sıcaklık seviyesi giderek artacak.

Küçük değişikliklerin ortalama sıcaklıklardaki etkisini anlamak için bunların iki uçta aşırı soğuk-sıcak ve ortada sıcaklık değerlerinin olduğu bir çan eğrisi olarak düşünülmesi gerekir. Merkezdeki küçük bir kayma, eğrinin daha fazlasının uç noktalara değdiği anlamına gelir ve bu nedenle sıcak hava dalgaları daha sık ve aşırı yaşanır.

Sıcak hava dalgaları daha yoğun ve daha uzun hale geldikçe kuraklıklar daha da kötüleşebilir. Isı dalgaları arasına daha az yağmur düşer, bu nedenle toprak ve su kaynakları daha çabuk kurur. Bu da yerin daha hızlı ısınması, yukarıdaki havayı ısıtması ve daha yoğun ısıya yol açması anlamına gelir.

İklim değişikliğinin etkilediği bir diğer afet ise son aylarda dünyanın birçok yerinde görülen orman yangınları. İklim değişikliğinin neden olduğu aşırı ve uzun süreli ısı döngüsü, topraktan ve bitki örtüsünden giderek daha fazla nem çeker. Bu kuru ortam ise yangının hızla yayılmasında büyük rol oynar.

Son olarak ABD’de yaşanan sel felaketlerine iklim değişikliğinin etkisi olduğu uzmanlar tarafından tartışılıyor. Normal hava döngüsünde, sıcak hava, havada nem ve su buharı oluşturur ve bu da yağmur oluşturmak için damlacıklara dönüşür. Ne kadar sıcak olursa, atmosferde o kadar fazla buhar bulunur. Bu da daha fazla damlacık oluşması ve bazen daha kısa bir zaman diliminde, daha küçük bir alanda ve daha yoğun yağışlara neden olur.

Kasırganın karaya doğru getirdiği yağışlara bakıldığında ise deniz yüzeyinin ısınması ve bu enerjinin karaya yakın yerlerde yoğunlaşmasıyla büyük miktarlarda yağış bırakması şeklinde kendini gösterebilir.