Hong Kong’u ayaklandıran yasa tasarısı

Hong Kong yönetimi, protestolara yol açan suçluların Çin'e iadesiyle ilgili yasa tasarısını geri çekeceğini açıkladı. Peki, Hong Kong’u ayaklandıran bu yasa tasarısı neydi?

Hong Kong’u ayaklandıran yasa tasarısı

Çin Halk Cumhuriyeti’nin güneydoğusunda bulunan Hong Kong’da suçluların Çin’e iadesini öngören tartışmalı yasa tasarısı bir süredir protesto ediliyor. Çin’in hukuk sistemine güvenmeyen ve bu tasarı yasalaşırsa muhaliflerin hedef alınacağını belirten protestocular sayıları milyonları bulan katılımlarla gösteriler düzenlediler. Aylardır sokaklarda gösteri yapan protestocular bu sayede istediklerini elde ettirmeyi başardı. Hong Kong'da yayın yapan South China Morning News gazetesinin haberine göre, Hong Kong Baş Yöneticisi Carrie Lam, Hong Kong Yasama Meclisi ve Çin Halk Kongresi milletvekilleriyle yaptığı toplantıda kitlesel protestolara yol açan tasarıyı geri çekeceğini açıkladı.

Carrie Lam söz konusu açıklamasıyla, Hong Kong meydanlarında eylemlerini sürdüren vatandaşlara taleplerini yerine getireceğinin müjdesini verdi. Lam aynı zamanda, protestolar sebebiyle yaşanan huzursuzluğun sebeplerinin araştırılması ve olası çözüm önerilerinin ortaya konulması amacıyla bir soruşturma komitesinin kurulacağını bildirdi. 

Protestocular tasarının geri çekilmesinin yanı sıra, eylemcilere yönelik polis şiddetinin soruşturulması için bağımsız bir komite kurulması, tutuklanan protestoculara af çıkarılması, protestoların ayaklanma olarak adlandırılmasına son verilmesi ve siyasi reformların yeniden başlatılmasını talep ediyordu. Protestolara sebep olan, şüphelilerin Çin'e iadesini kolaylaştıran yasa tasarısı, 3 Nisan'da parlamentoya sunulmuştu. Düzenlemeler, zanlıların Çin ana karası, Çin'in Makao Özel İdari Bölgesi ve Tayvan'a iadesini kolaylaştırıyor. 

Hong Kong parlamentosunda, değişikliğe karşı çıkan milletvekilleriyle değişiklik yanlıları arasındaki kavgada çok sayıda milletvekili yaralanmıştı. Muhalifler, iade yasasında yapılacak bu değişikliğin, Hong Kong'un özgürlüklerini ortadan kaldıracağını savunurken Hong Konglu yetkililer bir cinayet zanlısının Tayvan'a iadesi için bu değişikliğin yapılması gerektiğini belirtmişti. Muhalifler yasanın çıkması halinde bunun Çin'in Hong Kong'daki siyasi muhalifleri hedef almasıyla sonuçlanacağından endişe ettiklerini ifade etmişti. Hong Kong Özel İdari Bölge Baş Yöneticisi Carrie Lam, daha önce toplumda çok büyük fikir ayrılıklarına yol açtığını ifade ederek yasal düzenlemenin askıya alındığını duyurmuştu. Bu kararı yeterli bulunmayan göstericiler tasarının tamamen iptal edilmesini talep etmişti.

İngiliz mirası mı?

Hong Kong, 1898 senesinde imzalanmış olan bir sözleşme sebebiyle uzun yıllar İngiltere hakimiyetinde kalmıştı. 1997'de yaşanan gelişmeler ile birlikte yeni bir ortak sözleşme imzalanarak Hong Kong, Çin'e devredilmişti. İmzalanan ortak anlaşma sayesinde Hong Kong'a, 2047 yılına kadar Çin'e sadece dış politika ve savunma gibi alanlarda bağlı kalarak "tek ülke, iki sistem" politikasıyla idari bağımsızlığını ve yapısını koruma hakkı tanınmıştı. Bu formül Çin’in diğer toprakları sosyalizm temelli bir sistemle yönetilirken Hong Kong’un kapitalist temel üzerinde kalması anlamına geliyordu. Aynı zamanda Hong Kong’a özerklik, kendi yasal sistemini oluşturma ve ifade özgürlüğü haklarını veriyordu. Geçmiş yıllarda Hong Kong halkının yüzde 74.9’u Çin’in verdiği bu sözleri tutacağına olan inancı korurken, bu oran son yıllarda yüzde 37.6’ya düşmüştü.

Olaylar nasıl başladı?

Geride bıraktığımız Haziran ayında Çinli yetkililer Hong Kong halkına tanınan ayrıcalıkların onların doğal hakkı olmadığı, bu durumun iktidarın onlara tanıdığı imtiyazlardan kaynaklandığı konusunda yeni bir tartışma başlattı. Söz konusu durum Hong Kong vatandaşlarının Çin’e karşı güvenini kaybettirdi. Çin’in 2017 seçimlerinde kendi belirlediği isimlerin aday olacağını duyurmasıyla da Hong Konglular serbest ve demokratik seçim sözünün yerine getirilmeyeceğini anladı. 1 Temmuz 2019’da büyük çoğunluğu üniversite öğrencilerinden oluşan yüzleri maskeli ve başları kasklı çok sayıda kişi Hong Kong’da Yasama Meclisi’ni bastı. Kent yönetiminin İngiltere’den Çin’e devredilişinin 22’nci yıl dönümü nedeniyle binlerce kişi Meclis binası önünde toplanırken öfkeli kalabalık camları ve kapıları kırarak içeri girdi.