Hibrid (Melez) savaş nedir?

Yaşanan Arap Baharı ve renkli devrimler sonucunda Hibrid kavramı gün yüzüne çıkmıştır. Hibrid savaşın temeli, barış durumunun beyaz ve savaş durumunun siyah olarak kabul edilmesiyle iki durum arasında kalan gri bölgenin kullanılmasına dayanmaktadır. Askeri olmayan kapasitenin yönlendirilmesine ve yönetilmesine dayanmaktadır.

Hibrid (Melez) savaş nedir?

1’inci ve 2’inci Dünya Savaş’larının sonucunda 10 milyonlarca insan yaşamını yitirmiştir. Bu bağlamda dünya ülkelerinin sınır üstü savaşlar sonucunda milyonlarca asker-sivil kaybına uğraması bu denli büyük savaşların ertelenmesine neden olmuştu. Bugün hibrid savaş olarak niteleyeceğimiz strateji ortaya çıkmıştır. Geleneksel savaşı, düzensiz ve siber savaşları “diplomasi, hukuk, sahte haberler” gibi çok sayıda diğer etkileyici araçlarla harmanlayan askeri ve jeopolitik bir strateji alanıdır.  

Hibrid “Melez” savaş nedir? 

Hibrit savaşın açık veya gizli uygulama yöntemleri çok çeşitlidir ve temel olarak 21. yüzyılda ortaya çıkan yeni teknikler ve iletişim yöntemlerinin kullanılmasıyla gerçekleşir. Bu yönüyle hibrit savaş, çağdaş bir savaş türüdür. Hibrit savaş kavramı ilk olarak 9 Kasım 2012’de Rusya Federasyonu (RF) Genel Kurmay Başkanlığı görevine getirilen General Valery Gerasimov tarafından ortaya atılmıştır. Gerasimov hibrid savaş olarak kavramsallaştırılan stratejinin mimarı olarak kabul edilmektedir. Gerasimov, “Gerasimov Doktrini” olarak da adlandırılan hibrid savaş kavramına ilişkin düşüncelerini 27 Şubat 2013 tarihinde Military-Industrial Kurier Dergisi’nde yayınlanan “The Value Of Science In Prediction” adlı makalesinde ortaya koymuştur.  

Hibrid savaşı Gerasimov’un 2013 yılında kavramsallaştırmasına rağmen hibrid savaşın farklı düzeyde uygulamaları daha eskiye gitmektedir. Almanya’nın birinci dünya savaşında İngiltere yönetimi altındaki Müslüman ve Hindu unsurları kışkırtması hibrid savaşın en eski örneklerden biri olarak gösterilmekle birlikte 2006 yılında Hizbullah-İsrail arasında gerçekleşen çatışma, 2008 yılında yaşanan Gürcistan-Güney Osetya çarpışması, 2011 yılında İran’a gerçekleştirilen STUXNET saldırısı ve 2014 yılında gerçekleşen Kırım’ın Ukrayna’dan bağımsızlık süreci farklı yazarlar tarafından hibrid savaşa örnek olarak gösterilmektedir.  

Hibrid savaşın özünü düzenli ordunun savaş içerisinde kullanılmadığı süreçte kullanılan araç ve yöntemler oluşturmaktadır ayrıca doğrudan veya örtülü olarak birden fazla savaş aracının belli bir amaç için karmaşık bir şekilde kullanıldığı yeni bir savaş türüdür. Saldırılarda bu araç ve yöntemlerin kullanılması, saldırıda bulunan devletin konvansiyonel savaşlarda kullanılan savaş hukukunu, düzenli ordusunu ve bu ordu için oluşturulan stratejisini, ittifak ilişkilerini ve uluslararası ilişkilerin baş aktörü-örgütü olan Birleşmiş Milletler ’in getirebileceği yaptırımları büyük ölçüde engellemektedir. Bunun en önemli nedeni ise iki devlet arasında yaşanan savaşın dolaylı olarak ortaya çıkmasıdır. 

Savaş esnasında kullanılan araçlar yaklaşımın esnekliğinden ötürü uygulamadan uygulamaya farklılaşmakla beraber, stratejinin en temel unsuru, düşman devlet içerisindeki ayrılıkçı/muhalif unsurların desteklenmesi ya da desteklenecek bir ayrılıkçı/muhalif unsurun oluşturulmasıdır. İkinci önemli unsur ise ayrılıkçı unsurların ağırlık kazandığı bölgeye tespit/isnat yapılamayacak şekilde özel kuvvetlerin sevkidir. Özel operasyon kuvvetlerinin yönetimi altında ayrılıkçı/muhalif unsurların yönetimi ele geçirerek istenilen hedefin elde edilmesi doğrultusunda yönetilmesi ise hibrid savaşın stratejik boyutunu oluşturmaktadır. 
 
2’inci Dünya Savaşından bu yana tanık olunan her çatışma Hibrid Savaş stratejisine örnek teşkil etmektedir. Kore ve Vietnam gibi vekalet savaşları hibrid savaşa örnek gösterilebilir. İlk tanımlamalara göre hibrid savaşı sadece terörizm, gerilla isyanı ve siyasi propagandadan ibaretken zamanla bu kavram evrim geçirerek geliştirilmiştir.  
 
Hibrid savaş geleneksel askeri birliklerin, düzensiz askeri birliklerin ve gerillaların dışında 21’inci yüzyılda iletişim gereçlerinin gelişmesiyle birlikte birçok aracı kullanmakta. Hibrid savaş iki ordu arasında doğrudan gerçekleşmemiş olan bütün savaşları ifade etmektedir. Provokatörleri destekleyerek provokasyonları körüklemek, etnik, dini ya da ulusal açıkları kullanarak psikolojik ve yaptırımlar aracılığıyla ekonomik saldırılar düzenlemek, boykot ve ilave vergiler ile düşman ekonomisini zayıflatmak ve seçimlere yönelik siber saldırılar düzenlemek 21’inci yüzyıl ile birlikte hibrid savaşın kapsamına girmiştir.  
 
Yaşadığımız yüzyıl içerisinde iletişim gereçlerindeki gelişmelerle, küreselleşen dünyanın getirileriyle ve sermayenin, bireylerin engelsiz bir şekilde dolaşımıyla devletler büyük yıkımlar getiren doğrudan etkileşimli savaşların yerine dolaylı yoldan savaşlara girmekteler. Bu bağlamda devletleri birbirleriyle dolaylı olarak gerçekleştirdiği savaşlar 2’inci dünya savaşından sonra artmıştır. 2’inci dünya savaşından sonra şahitlik ettiğimiz vekalet savaşlarından olan Kore ve Vietnam savaşı bugün Kırım savaşında karşımıza çıkmış durumda. Vekalet savaşı olarak nitelenen dolaylı savaşlar 2013 yılında Gerasimov tarafında hibrid “melez” savaş olarak nitelenmiştir.