‘Hedasi Barajı’ krizi çözüldü

Etiyopya'nın 2011'de Nil'in iki kolundan biri olan Mavi Nil'in yatağını değiştirerek 'Hedasi Barajı'nın inşasına başlaması bölge ülkeleri arasında gerginliğe neden oldu. İnşası devam eden barajın Nil nehrinin debisini düşüreceğini ve kuraklığa neden olacağını dile getiren ülkeler, ABD'nin çağrısıyla 3 gün önce Washington'da müzakere masasına oturdu. Müzakerenin sonunda Mısır, Etiyopya ve Sudan'ın Hedasi Barajı konusunda ittifaka vardıkları açıklandı. Taraflar hangi maddeler üzerinde anlaştı?

Mısır, Etiyopya ve Sudan’lı yetkililer, Etiyopa hükümeti tarafından Nil Nehri üzerinde inşa edilen tartışmalı 4,5 milyar dolarlık ‘Hedasi Barajı’nın (Rönesans Barajı) dolumu ve kuraklık durumundaki teamül mekanizması konusunda ittifaka vardıklarını açıkladı. Mısır Dışişleri Bakanlığı, üç ülkenin ortak yazılı açıklamasını sosyal paylaşım sitesinde yayımladı.

Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) girişimiyle Washington D.C.’de dört gün süren görüşmelerin ardından Mısır, Sudan ve Etiyopya uzlaşıya vardı. Görüşmelerin ardından düzenlenen ortak bildiride, üç Afrika ülkesinin dışişleri bakanları ve su kaynakları yetkilileri, anlaşmazlığın yaşandığı su doldurma süresi ve diğer işlemler üzerinde anlaştığı paylaşıldı. ABD Hazine Bakanlığı ise 3 Afrika ülkesinin üzerinde anlaştığı metni internet sitesinden yayınladı.

ABD ve Dünya Bankası gözetiminde yürütülen yoğun görüşmelerin anlaşmayla sonuçlandığı kaydedilirken, ‘Hedasi Barajı'nın dolumu aşamalar halinde belli bir plan çerçevesinde gerçekleştirileceği aktarıldı. Ayrıca, dolum sırasında muhtemel kuraklık durumlarında belirli bir icra mekanizmasıyla hareket edileceği belirtildi. Görüşmelerin anlaşmayla sonuçlanmasının önemini vurgulayan ülke bakanları, anlaşmanın son yazılı halinin tamamlanması için Washington'da teknik ve hukuki bir komisyon kurulması yönünde de talimat verdi.

Etiyopya'nın 2011 yılında Nil'in iki kolundan biri olan Mavi Nil'in yatağını değiştirerek 'Hedasi Barajı' adlı barajın inşasına başlaması bölge ülkeleri arasında gerginliğe neden oldu. 8 yıldır devam eden barajın bölgeye zarar vereceğini ve Nil nehrinin debisinde düşüşe neden olacağını dile getiren bölge ülkeleri, ABD'nin arabuluculuğuyla bakanlık düzeyinde Etiyopya'nın başkentinde bir araya geldi. Müzakerelerden sonuç alınamaması üzerine ABD Başkanı Trump, bölge ülkelerinin bakanları ile görüştü.

SU SAVAŞI ÇIKABİLİRDİ

Etiyopya'nın, 2011'de Nil'in iki kolundan Mavi Nil'in yatağını değiştirerek ‘Hedasi Barajı'nın inşasına başlamasıyla bölge ülkeleri arasında nehir suyunun kullanımı konusunda tartışmalar gündeme geldi. Kahire yönetimi, ‘Hedasi Barajı'nın Mısır'ın tek su kaynağı durumundaki Nil Nehri'ndeki payına muhtemel olumsuz etkilerinden endişe ederken, elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 90'ını hidroelektrik santrallerinden sağlayan Etiyopya ise ‘Hedasi Barajı'yla enerji üretimini artırmayı amaçlıyor.

Mısır ve Etiyopya tarafından yapılan sert açıklamalar, barajın iki ülke arasında "su savaşına" yol açabileceği endişelerine neden oluyordu. Mısır, Sudan ve Etiyopya arasında Hedasi Barajı konusunda, 6 Ekim'de yapılan toplantıda, Mısır'ın uluslararası ara bulucu talep etmesi üzerine görüşmeler tıkanmıştı. 6 Kasım 2019’da ABD’nin çağrısıyla üç Afrika ülkesinin devlet bakanları 3 gün önce Washington’da bir araya gelerek görüşmelere başladı.