Hangi ülkeler Ukrayna'nın işgaline karşı sessiz kaldı?

Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarını sonlandırması için çeşitli yaptırımlar uyguladı. Bazı liderler ise Moskova ile ekonomik ve stratejik ilişkileri nedeniyle Ukrayna’daki savaşa karşı daha sessiz kalmayı tercih etti.

Rus birliklerinin Ukrayna’ya girmesiyle başlayan ve Avrupa Birliği (AB) yetkililerinin “İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa için en karanlık zamanlar” olarak nitelendirdiği savaşın dokuzuncu gününe girildi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin nükleer tehdit ile tansiyonu yükseltirken, dünya genelinde birçok ülke ise işgali durdurmak için Rusya’ya yönelik sert yaptırım kararları açıkladı.

ABD, Avrupa Birliği, İngiltere, Kanada, Japonya, Tayvan, Avustralya ve Yeni Zelanda, Rusya'nın finans sektörünü ve ülkenin zenginlerini hedef alan sert yaptırımlar uyguladı. Uzmanlar, Batı ülkelerinden gelen yaptırımların Rusya ekonomisini şimdiden etkilediğine dikkat çekti.

Ukrayna’daki savaşta Batı’nın desteği ve yaptırımların etkileri tartışılırken, Rusya’ya tepki göstermeyen ve yaptırımlara katılmayan ülkeler ise çoğunlukla gözden kaçırıldı. Rusya ile ekonomik ve stratejik ilişkileri bulunan bazı ülkeler, Putin’in işgal planını eleştirmekten kaçındı. Türkiye gibi iki taraf ile de yakın ilişkileri bulunan ülkeler ise denge politikası izleyerek diplomatik çözüm yolunu önerdi.

Peki, hangi ülkeler Rusya’nın Ukrayna’yı işgaline karşı tepki göstermedi?

RUSYA’YA KARŞI ÇEKİMSER KALAN ÜÇ ÜLKE: ÇİN, HİNDİSTAN VE BAE

Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki oylamada Ukrayna’daki Rus işgaline karşı çekimser oy kullanan üç ülkeden biriydi. Pekin yönetimi resmi olarak da Rusya’yı eleştiren herhangi bir açıklama yapmadı.

Çin’den Rusya’ya askeri olarak bir destek sunulmasa da yaptırımları hafifletecek buğday ithalatı gibi bazı kolaylıklar sağlandı. Pekin Kış Olimpiyatları sırasında bir araya gelen Putin ve Xi Jinping, rakip olsalar da Batı’ya karşı birlik mesajı verdi.

Çin'in bankacılık düzenleyicisi tarafından çarşamba günü yapılan açıklamada, Pekin hükümetinin Batı’nın yaptırımlarına katılmayacağı, kendi herhangi bir yaptırım uygulamayacağı ve Rusya'ya yönelik yaptırımlara muhalefetini sürdüreceği ifade edildi.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, işgalin başlamasından bir gün sonra “şiddetin derhal durdurulması” çağrısı yaptı. Ancak Hindistan’dan Rusya’ya karşı herhangi bir tepki gösterilmedi.

BMGK’da Rus işgalinin kınandığı oylamada Hindistan çekimser oy kullandı.

Rusya, Hindistan'ın en büyük silah tedarikçisi. Putin ve Modi arasındaki ekonomik bağlar, geçen yıl aralık ayında Rusya’nın Hindistan’a 600 binden fazla tüfek satması ve yapılan savunma anlaşmaları ile güçlendirildi. Ayrıca Rusya, Hindistan'a Çin ve Pakistan'a karşı çok önemli stratejik caydırıcılık sağlayan S-400 füze savunma sistemi gibi teçhizatlar sağladı.

Aynı zamanda ABD ile de yakın ilişkilere sahip olan Hindistan, Batılı müttefiklerinin Rusya’ya yaptırım uygulamaya devam etmesi halinde Moskova ile iş yapmakta zorlanabileceği düşünülüyor. ABD Başkanı Joe Biden'e Hindistan'ın tutumu sorulduğunda, "Hindistan ile Ukrayna hakkında istişarelerde bulunacağız. Bunu tam olarak çözmedik" dedi.

Cuma günü BMGK’da yapılan oylamada çekimser kalan bir diğer ülke de Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) oldu. Ülke liderleri, Moskova’yı doğrudan eleştirecek açıklamalardan kaçındı. Üst düzey bir BAE yetkilisi, çatışmada taraf olmanın daha fazla şiddete yol açabileceğini söyledi.

BAE, Basra Körfezi bölgesindeki ticari bağları nedeniyle Rusya'ya karşı durmaktan kaçınan diğer ülkelerle aynı çizgide yer alıyor. Ülkenin Rusya ile önemli bir ticaret ve turizm ilişkisi var. Ayrıca Rusya’nın desteklediği Suriye’deki rejim ile güçlendirilen bağlarının da bu durumda etkili olduğu belirtiliyor.

Curtin Üniversitesi'de ulusal güvenlik uzmanı olan Alexey Muraviev, “Ruslar son beş ya da altı yılda orada en büyük güç simsarları haline geldiler. Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile gerçekten güçlü bağlar geliştirdiler. Bu yüzden Rusların uzun yıllar boyunca yaptıkları çalışmalar şimdi meyvelerini veriyor" yorumunda bulundu.

İSRAİL SINIRINDAKİ RUS VARLIĞINDAN ÇEKİNİYOR

İsrail Dışişleri Bakanı Yair Lapid, geçen hafta Ukrayna’daki saldırıları “uluslararası düzenin ciddi bir ihlali” olarak nitelendirdi. Diğer yandan ABD’nin yakın bir müttefiki olan İsrail, Rusya’ya uygulanan yaptırımlara katılmadı. Ayrıca İsrail'in son haftalarda Ukrayna'dan gelen silah gönderme ve istihbarat paylaşımı taleplerini reddettiği bildirildi.

İsrail’in Rusya’ya karşı tutumunda Suriye’deki durumun etkisi büyük. Rusya’nın etkili olduğu Suriye, İsrail için bir ulusal güvenlik krizine neden olabilir.

Rusya’ya karşı uygulanan yaptırımlara katılmayan bir diğer ülke de ABD’nin sınır komşusu Meksika oldu. Devlet Başkanı Andres Manuel Lopez Obrador salı günü yaptığı açıklamada, ülkesinin istikrarlı ilişkileri sürdürme arzusunu öne sürerek, Ukrayna'yı işgal etmesi nedeniyle Rusya'ya herhangi bir ekonomik yaptırım uygulamayacağını söyledi. Lopez Obrador, Rus medyasının teknoloji şirketleri tarafından sansürlenmesini ise eleştirdi.

İsrail ‘in yanı sıra Rusya’ya Avrupa Birliği içinden de destek var. Macaristan’ın Rusya’yı desteklemesi daha çok Ukrayna ile olan sorunlarından kaynaklanıyor. Macarlar, bir zamanlar Macar İmparatorluğu’nun bir parçası olan Batı Ukrayna'daki etnik azınlıkları konusunda Ukrayna ile anlaşmazlıkları olduğu için yaptırımlar konusunda ne NATO'nun ne de AB'nin tarafını tutuyor.

Sırbistan Cumhurbaşkanı ise geçen hafta, ülkenin önümüzdeki yıllarda Avrupa Birliği'ne katılma umutlarına rağmen, Sırbistan'ın Rusya'ya yaptırım uygulamayacağını söyledi.

Sırp liderler, 1990'larda eski Sırp eyaleti Kosova üzerindeki ihtilaf sırasında Rusya'nın Sırbistan'a verdiği desteğe de işaret etti. Sırbistan ayrıca enerji arzı için büyük ölçüde Rusya'ya güveniyor.

ASYA ÜLKELERİ HANGİ TARAFI TUTUYOR?

Orta Asya ülkeleri Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan da Rus birliklerinin Ukrayna'ya saldırmasına karşı sessiz kaldı. Özellikle Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan'ın her 10 vatandaşından biri Rusya'da çalışıyor. Dünya Bankası verilerine göre, Tacikistan'ın gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 30'unu, Kırgızistan'ın yüzde 28'ini ve Özbekistan'ın neredeyse yüzde 12'sini Rusya'dan gelen maaşlar oluşturuyor.

Asya-Pasifik genelinde yalnızca Japonya, Singapur, Güney Kore, Tayvan ve Avustralya, Moskova'ya karşı uluslararası yaptırımlara katıldı.

Myanmar'daki generaller, Rusya'nın eylemlerini “yapılması gereken doğru bir şey” olarak nitelendirdi.

Rusya’nın Asya’da savunma iş birliğinin bulunduğu ve askeri olarak Rusya’ya bağımlı hale gelen ülkeler de Ukrayna’nın işgaline karşı Moskova’nın yanında yer aldı. Rusya Endonezya, Malezya ve Myanmar'a savaş uçağı sattı, ancak Güneydoğu Asya'daki en büyük müşterisi Vietnam. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'ne göre, 2000'den 2019'a kadar Vietnam'ın silah ithalatının yüzde 84'ü Rusya'dan geldi.

Endonezya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Teuku Faizasyah, ülkenin Moskova'ya karşı yaptırım uygulamaya niyeti olmadığını öne sürerek, "başka bir ülkenin attığı adımları körü körüne takip etmeyeceklerini" söyledi.