Hafter kendini Libya’nın başkanı ilan etti

Libya’daki iç savaşın sonlanması ve siyasi istikrarın sağlanması için Fas’ın Suheyrat kentinde imzalanan anlaşma ile ülkenin tek meşru hükümeti olarak UMH yetkilendirişmiş ve anlaşma BM Güvenlik Konseyi tarafından kabul edilmişti. Fakat bugün gelinen nokta anlaşmanın taraflarından olan Hafter, Suheyrat Anlaşması’nı yok sayarak UMH’ye karşı darbe girişiminde bulundu

Tunus’ta 2010 yılında başlayan Arap Baharı’nın 2011’de Libya’ya sıçramasıyla ülke kan gölüne döndü. Meydanları Muammer Kaddafi rejimine karşı dolduran yüzbinlerce insan aylar sonra emellerine eriştiler ve Muammed Kaddafi kalabalık tarafından yakalanarak linç edildi. 2011 yılının Şubat ayında başlayan ayaklanmalar zaman içerisinde şiddetlendi ve ülke iç savaşa sürüklendi.

Ülkede giderek derinleşen iç savaşın 2016 yılında Birleşmiş Milletler ve pek çok devlet tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin (UMH) kurulmasıyla bitmesi bekleniyordu. Fakat umut edilen olmadı. Zira bu dönemde 2014 yılında ülkeye dönen eski Libya Silahlı Kuvvetler görevlisi Halife Hafter, UMH’ye karşı darbe girişiminde bulundu. Hafter’in darbe girişiminin ardından ülke tekrardan kan gölüne döndü ve binlerce insan hayatını kaybetti.

HAFTER KENDİNİ DEVLET BAŞKANI İLAN ETTİ

2014 yılından beri BM ve pek çok ülke tarafından Libya’nın tek meşru devleti olarak görülen UMH’ye karşı savaşan Hafter, dün itibariyle kendisini ülkenin devlet başkanı ilan etti. Libya'nın doğusunu kontrol altında tutan Hafter, BM himayesinde imzalanan "‘Suheyrat Anlaşması’nın hükmünü yitirdiğini ve ülkenin başına geçtiğini" iddia etti. Hafter, yayınladığı görüntülü mesajında, daha önce yaptığı çağrı üzerine kendi kontrolündeki bölgelerde gerçekleştirilen sokak gösterilerine işaret ederek, “ülkenin başına geçmesi konusunda halkın kendisine verdiği yetkiyi kullandığını” ileri sürdü.

Hafter’in tüm ateşkes görüşmelerini, anlaşmaları, uluslararası iradeyi elinin tersiyle kenara iterek, başkanlığını ilan etmesi uluslararası kamuoyu tarafından olduğu gibi ABD tarafından da şaşkınlıkla karşılandı. ABD’nin Trablus Büyükelçiliği, Libya'nın doğusundaki gayrimeşru silahlı güçlerin lideri Halife Hafter'in kendisini tek taraflı "devlet başkanı" ilan ettiği açıklamasından "üzüntü duyduğunu" bildirdi. Büyükelçiliğin sosyal medya hesabından yapılan yazılı açıklamada, "ABD, sivillerin mübarek ramazan ayında sıkıntı çektiği ve yeni tip Covid-19 salgınının daha fazla yaşamı tehdit ettiği bu dönemde, Libya Ulusal Ordusu'nu Ulusal Mutabakat Hükümeti'ne (UMH) katılarak insani bir ateşkes ilan etmeye ve sonunda Birleşmiş Milletler Libya Özel Temsilciliği liderliğinde 5+5 askeri komitesi görüşmeleriyle kalıcı bir ateşkesin sağlanmasına davet ediyor." ifadeleri kullandı.

MEŞRU HÜKÜMETTEN HAFTER’İN GİRİŞİMİNE TEPKİ

Hafter’in kendisini Libya’nın devlet başkanı ilan etmesine Libya’nın Birleşmiş Milletler (BM) Temsilcisi Et-Tahir es-Sünni’den tepki geldi. Twitter'dan yaptığı açıklamada, Halife Hafter'in kendi tarihinde 5. defa darbe yaptığını belirten, "Hafter'in siyasi süreci ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) aldığı kararları baltaladığına şüphe var mı? Onun ya da askeri güçlerinin, onu destekleyen ülkelerin iddia ettiği gibi Temsilciler Meclisi'nden (TM) doğrudan ya da dolaylı olarak aldığı bir meşruiyet var mı?" sorularını soran Sünni, "Hafter, halkın kendisine yetki verdiğinden eminse neden seçimlerden korkuyor?" ifadesini kullandı.

Sunni’nin dışında UMH Başkanlık Konseyi üyesi Muhammed Ammari de Facebook hesabından konuyla ilgili yaptığı açıklamada, gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirtti. Ammari, "Hafter'in devlet başkanlığı ilanı, 2015'ten bu yana ertelenen bir adımdır. Hafter, Tobruk'taki TM'yi de kendi darbe projesine meşruiyet kazandırmak için kullanmıştır. Bugün ise bu meclisin görevi sona ermiş ve saf dışı bırakılmıştır." paylaşımını yaptı.

Öte yandan Libya’nın en büyük İslami partisi olan Adalet ve Bina Partisi Başkanı Muhammed Savvan ise Hafter’in kendisini devlet başkanı ilan etmesinin yenilgi ilanı olduğunu belirtti. Libya Panorama isimli televizyona konuşan Savvan, Hafter'in, ülkenin doğusunda TM de dahil olmak üzere kendisine rakip kimsenin kalmaması nedeniyle darbe girişiminde bulunduğunu söyledi. Savvan, Hafter'in TM'den kurtulmak ve doğu bölgesinin kendi kontrolü altında olduğunu söylemek istediğini aktardı.

RUSYA HAFTER’İN BAŞKANLIĞINI ONAYLAMIYOR

Libyalı siyasilerin dışında Rusya’da Hafter’in girişimine yönelik açıklamada bulundu. Uzun süredir ateşkes sağlanması için Hafter’i destekleyen Rusya, başkanlık ilanını desteklemediğini dile getirdi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Libya'da gayrimeşru güçlerin lideri Halife Hafter'in devlet başkanlığı ilanını onaylamadıklarını söyledi. Lavrov, “Libya'nın çözüm sürecindeki mevcut kriz, tek taraflı kararların alınması için gerekçe değil.” dedi.

BM HAFTER’İN DARBE GİRİŞİMİNİ REDDETMELİ

Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin danışma mercisi olan Libya Devlet Yüksek Konseyi’nden yapılan yazılı açıklamada, Halife Hafter’in dün akşam yaptığı televizyon konuşmasında, BM'nin garantör olduğu Suheyrat Anlaşması'nın geçerliliğini yitirdiği ve ülkenin başına geçtiğini öne sürdüğü konuşmasını eleştirdi. Açıklamada, "Savaş suçlusu Hafter'in demokratik sürece yönelik bu darbe girişimi ilk değil. Bilakis yenilgilerinin üstünü örtmek için kalkıştığı darbe girişimlerinden sonuncusudur." ifadelerine yer verildi.

Konsey, darbe girişiminin bir kez daha ortaya çıkmasının ardından Hafter'in destekçilerine de “sivil ve demokratik bir ülkenin inşası için ülkenin kalanıyla hareket etme” çağrısı yaptı. BM'den “halkın önündeki siyasi ve ahlaki sorumluluklarını” üstlenmesini isteyen konsey, BM Libya Özel Temsilciliği'nin “savaş suçlusu Hafter'in bu adımını reddetmesini” talep etti.