Genetiğiyle oynanmış ‘tasarım bebekler’: Kim dijital bebek ister?

İnsan genine müdahale imkanı sunan biyoteknoloji sayesinde, genetiğiyle oynanmış tasarım bebeklerler artık çok uzak bir ihtimal değil. Gelecekte bebeklerin cinsiyeti, boyu, saç rengi, göz rengi ve hatta karakteri bile önceden belirlenebilecek. Peki bu çok güçlü ve zeki bebekler dünyayı ve insanlığı nasıl etkileyecek?

İnsan genine müdahale imkanı sunan biyoteknoloji sayesinde, genetiğiyle oynanmış tasarım bebeklerlerin dünyaya gelmesi artık çok uzak bir ihtimal değil.  Uluslararası akademik dergi Biyoetik’te yayınlanan bir araştırmaya göre insan embriyosunun bazı hastalıklara dayanıklı hale getirilerek dünyaya getirilmesi kısa bir süre içinde mümkün olacak. Ancak süreç ahlaki tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Genetik mühendisliği son yıllarda öylesine çığır açan gelişmeler yaşadı ki işler çığrından çıkma noktasına geldi. 2018’in Kasım ayında Çinli bilimadamı He Jiankui’nin, genetiğiyle oynadığı embriyolara AIDS’e neden olan virüs HIV’ye karşı direnç kazandırdığı ve bir çiftin bu embriyolardan ikiz bebek sahibi olduğu ortaya çıktı. O dönemde Hong Kong’daki genetik zirvesinde konuşan He, özür diledi. Ancak özür dilediği konu kendi çalışması değil, çalışmanın bilimsel verilerden uzak bir şekilde sızdırılmasıydı.

He, “Haberin önce sızdırılmasını beklemiyordum. Esas planım, düşüncem çalışmamın ABD ya da İngiltere gibi ülkelerde yayımlanmasıydı. Çin’de yapılan bir anket HIV dahil hastalıkların tedavisi ve önlenmesinde genetikle oynamaya halkın desteğini gösteriyordu. Bu çalışmamla açıkçası gurur duyuyorum” dedi.

Bilim adamının gen değiştirme işlemi etik bulunmadığı için laboratuvarının faaliyetleri askıya alındı. Söz konusu gelişmenin ardından dünyanın dört bir yanındaki bilim insanları 'gen değiştirme'nin etik olup olmadığı konusunda ikiye bölündü.

BİR BİLİM KURGU FİLMİ DAHA GERÇEK OLUYOR

Gen tasarımını savunan bilimadamlarına göre genetik hastalıkların önlenmesinin tek yolu embriyonun DNA’sıyla oynamaktan geçiyor. Bu sayede ırsi olan kanser, bunama ya da kalp-damar hastalığı taşıyan aileler, çocuklarını daha doğmadan korumaya alabilirler.

Fakat embriyo (cenin) DNA’sına müdahale edildiğinde, iyi DNA parçalarının silinmesi ihtimali de bulunuyor. Sonuçta ne çıkacağını bebek doğmadan görmek mümkün değil. Mutasyona uğramış hatalı genlerin topluma karışması risk oluşturuyor.

DAHA DAYANIKLI, GÜÇLÜ BİREYLER DİZEYN ETMEK MÜMKÜN OLACAK

Karşı çıkanlarsa genlerle oynamanın tedavi amacı dışına çıkarak “tasarım bebekler”in yaratılmasına kapı açacağını savunuyor. Mavi gözlü, sarışın, atletik bir bebek sipariş etmek ya da dünyayı yönetecek süper bir ırk geliştirmek bu teknoloji sayesinde mümkün olabilecek.

Genetik tasarım, bu değişikliklerin gelecek nesillerin DNA’sına aktarılabileceği ve diğer genleri hasara uğratabileceği olasılığı nedeniyle birçok ülkede yasaklanmış durumda. Ancak günümüzde yasaları esnek olan bazı ülkelerdeki özel kliniklerin oldukça yüksek fiyatlara bunu yapmaya başladığı söyleniyor.

Eğer bilim insanları bugün başladıkları savaşı kazanamazsa, varlıklı aileler gelecekte insanlık üzerinde görülmemiş bir güce kavuşabilecek ve insan ırkı tamamen değişecek.